نوشته ها

استان ایلام

ارسال شده توسط :

استان ایلام


وجه تسمیه:

برگرفته از نام تمدن کهن عیلام که در حدود ۵۰۰۰ سال پیش در سرزمین های جنوب غرب ایران زندگی می کردند.

سیمای اقلیمی:

 اقلیم استان ایلام هم نظیر هر منطقه ی دیگر تحت تأثیر فاکتورهای مهمی همچون ارتفاع، منابع رطوبتی، عرض جغرافیائی، و توده های هوای مهاجر شکل گرفته و در کنار این عوامل اصلی، عوامل دیگری نیز همچون پوشش گیاهی، فعالیت های کشاورزی و نظایر آن هم در محدوده های کوچک تر بر اقلیم آن تأثیر می گذارد.

تأثیرات ارتفاعات بر اقلیم:

استان ایلام در ناودیس بزرگ زاگرس قرار داشته و از رسوبات دوران اول تا چهارم زمین شناسی تشکیل یافته است که تمامی این رسوبات در حرکات کوهزائی به صورت بخشی از سلسله جبال زاگرس به وجود آمده است. شمال و شمال شرقی استان از ارتفاعات بلند شکل گرفته و بخش های غربی و جنوب غربی استان از زمین های کم ارتفاع و پست تشکیل شده است که منطقه گرمسیر استان را شامل می شود. اختلاف ارتفاع بین دو بخش کوهستانی و پست استان در حدود ۳۰۰۰ متر است که این اختلاف ارتفاع بین دو بخش سردسیری   استان طبعاً موجب بروز تفاوت های فاحش اقلیمی بین دو نیمه استان گردیده است. مهم ترین ارتفاعات استان ایلام کبیر کوه، و دینار کوه می باشند و از دیگر ارتفاعات استان می توان از سیاه کوه، کوه نخجیر، سرخ کوه جبال حمرین نام برد.

رشته کوه ها و ارتفاعات:

ناهمواریها ی استان ایلام از چین خوردگی های موازی در جهت شمال غربی و جنوب شرقی به وجود آمده است. این کوه ها از رسوبات دوران اول تا چهارم زمین شناسی تشکیل گردیده است، ولی شکل گیری کلی آن ها عموماً به دوران دوم و سوم زمین شناسی مربوط است. این کوه ها چنین گستردگی دارند و فشرده اند که امکان شکل گیری دشت های میانکوهی در میان آن ها فراهم نشده است. شمال و شمال شرقی استان از ارتفاعات و کوهستان های بلند تشکیل یافته و نیمه غربی آن از نواحی کم ارتفاع با شیبی به طرف غرب شکل گرفته است که دشت های وسیع گرمسیر منطقه ای مهران – دهلران و دشت عباس را شامل می شود. با توجه به ویژگی طبیعی شکلی از زندگی اجتماعی پدید آمده است که امروزه به نظام عشایری و ایلی معروف است و مهم ترین ارتفاعات استان ایلام، کبیر کوه و دینار کوه می باشد.

کبیر کوه:

ارتفاعات کبیر کوه به صورت ممتد از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده است و بخشی از کوهستان عظیم زاگرس را تشکیل می دهد. این رشته کوه از شاخه های بسیاری تشکیل یافته است. مرتفع ترین این ارتفاعات قله ای به نام کبیر کوه است که ۲۷۹۰ متر ارتفاع دارد.   رشته کوه که کوهستان وسیعی را تشکیل داده است، رود خانه های فراوانی سرچشمه می گیرند و اکثراً به خاک عراق وارد می شوند و تعداد دیگری ازرود خانه ها ی سیمره و کرخه می پیوندند.

دینار کوه:

دینار کوه در۲۵ کیلومتری شمال دهلران – آبدانان واقع شده و بلند ترین قله ی آن ۱۹۵۵ متر ارتفاع دارد. رود خانه های آب سیول، آب خزینه، آب گل گل و ده بانه از این کوه سرچشمه می گیرند. در قسمت شمال استان ایلام کوه مانشت وجود دارد که ارتفاع آن ۲۶۲۹ متر است. از این کوه رود خانه های مورت و آسازنگان سرچشمه می گیرند. دینار کوه از شمال غربی به کوه بانکور و از جنوب غربی به کوه گاوه راه مرتبط است   های شرقی و غربی آن را جنگل های بلوط دربرگرفته است. از دیگر رشته های کبیر کوه می توان کوه های نخجیر، سیاه کوه، سرخ کوه، و سلسله جبال حمرین را نام برد.

کوه های شهرستان ایلام عبارتند از:

ملد شاده، گنو، سم خر، الله خدا، تالوار، بایه، جمالگیر، چکبوره، چپق بابا خان، سفید و….

کوه های شهرستان مهران عبارتند از:

سیاه اردلان، سرخ، یک شبه، سه کورند، بلواند، بلیجان، چنچر، سیاه کوه، چنال زرد، زالو آب و..

کوه های شهرستان دهلران عبارتند از:

بری کروی، پشته گلاب، دالپری، ممله، کولو نرمه، کلاوندی، باریک آب، بته انش، تپه علی گشت، خرگهی، گوتبه، تنیلا…

کوه های شهرستان دره شهر: راواندی، هفت کلک، بنهر، مرزو، سر گچ کوه، سر گچ ..

دریاچه ها ورود خانه ها:

به علت وجود کوه های مرتفع در استان ایلام، که غالباً در زمستان پوشیده از برف اند و فراوانی باران در منطقه و نیز به علت شیب های تند قسمت زیادی از نزولات جوی به صورت سیلاب ورود خانه وارد دشت های کم ارتفاع می شود . سرچشمه ی تعدادی ازرود خانه های شرقی این استان در استان های کرمانشاه و لرستان است. این رود خانه از ارتفاعات شمال و شمال شرقی استان به طرف دشت های غرب و جنوب غربی امتداد می یابند. با توجه به مسیر رود خانه ها آن ها را می توان به دو دسته ی مشخص تقسیم کرد.

۱-  رود خانه های شرقی که به سیمره می ریزند. ۲- رود خانه هایی که از دامنه ی کبیر کوه سرچشمه گرفته، از مرز ایران گذشته و به رود خانه ی دجله در کشور عراق می پیوندند.

الف – مهم ترین رود خانه هایی که به سیمره می ریزند عبارتند از: سراب کلان، سراب زنجیره، سرابله، چرداول، گرو، شیخ مکانی، کلم گنجه و سیکان که از دامنه ی شرقی کبیر کوه سرچشمه می گیرند و بعد از مشروب ساختن اراضی وسیعی از استان به سیمره می ریزند.

رود خانه سیمره: رود خانه ی سیمره از حاشیه ی شرقی استان ایلام عبور می کند و شاخه های اصلی آن گاماسیاب – قره سو و دو رشته دیگر که از ارتفاعات کامیاران و ماهی دشت سرچشمه گرفته ودر۸۰ کیلومتری کرمانشاه به رشته ی اصلی می پیوندد. این رود خانه از محل اتصال گاماسیاب و قره سو به نام سیمره خوانده می شود و تا انتهای حوزه ی کرخه حدود ۶۵۰ کیلومتر طول دارد. شعبه دیگر این رود خانه، چناره در شمال شیروان ورود خانه ی کشکان در چم مهر به سیمره متصل می گردند و پس از آن کرخه نامیده می شود.

ب – رود خانه هایی که از غرب کبیر کوه سرچشمه می گیرند و پس از مشروب ساختن دشت های وسیع به دجله در عراق می ریزند. عبارتند از: کنجانچم، گاوی، چنگوله، دوویرج، سده، تلخاب، گدار خوش.

گردشگاه های طبیعی:

در استان ایلام به علت بارندگی های فراوان و همچنین نقش استان به عنوان زهکش آب های سطحی سلسله جبال زاگرس، رود خانه های متعددی جاری شده   نیز بر روی این رود خانه ها احداث گردیده است که بیشتر این رود خانه ها در مجاورت روستاها و شهرها و کانونهای عشایری جریان دارند. بی نظیر ترین تنگه های آبی ، تنگ کفن ده لا، تنگ ساز و بن شیروان، مناظر بدیع و دیدنی حواشی رود خانه ها و آبشاری زیبا و بلند که از ارتفاعات صخره ای تنگه به داخل رود خانه ی سیمره می ریزد، چشمه سارها ی دائمی، روستاها با آثار باستانی  ، دشت های سرسبز. پارک های جنگلی با چشم اندازهای طبیعی و دل انگیز که وجود هریک زیبائی های منحصر به فردی را به نمایش می گذارند و جلوه های بهاری و پائیزی دریاچه ی دوگانه ی سیاه گاو که بین کوه های مرتفع   آن دشت های سبز و گلزار های فرح بخش حاشیه ی دریاچه، حواشی زیبای رود خانه های استان دارای جاذبه های گردشگری و توریستی قابل توجهی می باشد. دریاچه ی زیبای دوگانه سیاه گاودر۸ کیلومتری سراب باغ آبدانان قرارگرفته است. در فاصله ی ۱۸ کیلومتری مسیر ایلام به صالح آباد در منطقه ی ماربره آبشار بلند و پرآبی از میان تخته سنگ ها به پائین سرازیر می شود که منظره ای روح بخش به وجود می آورد و به آبشار سرطاف هم در زمره ی آبشارهای زیبای استان ایلام می باشند که   های عمومی و مورد توجه مردم ایلام می باشد.

آداب و رسوم

مراسم ازدواج:

عقد: روز عقد چند نفر از خانواده داماد به خانه عروس می روند و پس از اخذ شناسنامه دختر، همراه با یک یا دو وکیل از خانواده به محضر و یا محل (روحانی) منطقه می روند و پس از جاری کردن خطبه عقد، دفاتر به امضاء ذی ربط می رسد.

عروسی: برای انجام عروسی پس از کسب اجازه پدر دختر، افراد خانواده طرفین برای شرکت در جشن عروسی دعوت می شوند، دعوت شدگان سوار بر اسب و قاطر و استر با جلال و شکوه خاصی ضمن شادی و سرور و ترتیب مسابقه اسب دوانی به منزل دختر می روند و اندکی در منزل توقف می نمایند، در اینموقع زنان خانواده دختر را برای حرکت آماده می کنند، عروس را برمادیانی سوار می کنند و باشکوه و شادی در میان هلهله و خواندن آواز های محلی و ساز و دهل او را به منزل داماد می برند در جلو منزل فرش یا پارچه ای پهن کرده اند در کنار این فرش داماد یا برادر داماد ایستاده است. بمحض ورود کاروان عروس یکی از آنان عروس را از بالای مادیان پائین می آورد و گوسفندی جلوی پای عروس قربانی می کنند پس از انجام مراسم قربانی داماد باید عروس را بغل کرده به داخل اتاق ببرد، پس از صرف شام و انجام مراسم مقدماتی پدر داماد یا بزرگ خانواده داماد دست داماد را می گیرد و او را به اطاق عروس می برد و دست آنان را در دست یکدیگر می گذارد، آنگاه مرسوم است که داماد مبلغی بعنوان راه شرمانه = روسرمانه بدختر هدیه می کند سپس پدر داماد آنان را بحال خود گذاشته و خود وارد جمع مدعوین می شود.

نوزاد اول: مراسمی دربین آنان مرسوم نیست، نوزاد اگر پسر باشد بیشتر خوشحال می شوند. اطفال در منزل کد خدا ختنه می شوند و اسباب طرب از قبیل ساز و دهل و کمانچه در مجالس برپا خواهد بود.

مراسم عزاداری: از قدیم الایام سنت ها و روش های خاصی در انجام مراسم عزاداری در این سرزمین وجود داشته است. هنگامی که یک نفر فوت می کند تمام بستگان دور و نزدیک و خویشان و آشنایان متوفی حتی از دورترین نقاط گرد هم جمع می شوند و هیچ عاملی حتی کدورت های قدیمی نیز نمی تواند مانع این اجتماع باشد، موقعیکه اجتماع حاصل شد ابتدا زنان خانواده بنای شیون را می گذارند و دو نفر دو نفر مقابل هم قرار می گیرند و صورت را با ناخن می خراشند و گریه و شیون را با صدای بلند آغاز می کنند و هر گاه تازه واردی وارد مجلس می شود این شیون و زاری شدید ترشده و در مقابل تازه وارد مراسم فوق از سرگرفته می شود. سپس همه گرد هم نشسته و آهنگها وا شعار حزن انگیز می خوانند که این نوحه خوانی و تعزیه گردانی را به اصطلاح محلی موریا مویه می نامند. هم زمان با انجام این مراسم عده دیگری از مردان و زنان عزادار بطور جداگانه در گوشه ای ایستاده با ساز و دهل آهنگهای غم افزا که در حقیقت همان مارش عزا می تواند باشد اجرا می کنند و حرکات موزون حزن انگیز انجام می دهند، بطور کلی این ساز و دهل و این اشعار غم افزا و حرکات حزن آلود را اصطلاحاً چمر می نامند. پس از تغسیل و تدفین و مراجعت شب اول بنام شام شب گوسفندی قربانی می کنند و نزدیکان متوفی صرف شام می نمایند و سپس بنام « حمر» که منظور از تشریفات سوگواری باشد عموم مردان و زنان را یکروز مجتمعاً به ناهار دعوت می نمایند و همه افراد پس از صرف ناهار و خواندن فاتحه بمنزل خود می روند.

 

آثار تاریخی و گردشگری:

تپه های باستانی مر: تپه های باستانی مر در منطقه پنج برابر شمال شهر کلات مور موری از توابع شهرستان آبدانان واقع شده است. این اثر در سال ۱۳۸۲ به وسیله ی مدیریت میراث فرهنگی استان ایلام مورد شناسایی قرارگرفته است.

سفال تپه مر: سفال تپه مر: سفال تپه ی باستانی مر از نوع سفال های ساده و منقوش با رنگ خمیره قرمز و نخودی است.

باروی قلعه: در منتهی الیه دامنه تپه دیواری دور تا   را فرا گرفته که به پلانی بیضوی و شیبی کاملاً ملایم به طرف غرب دارد علاوه بر دیوار به وجود آوردن محوطه ی داخلی قلعه اماکن مسکونی شده درآن را کاملاً محصور نموده است. تونل و پلکان قلعه: در جهت غربی تپه و خارج از محوطه ی قلعه برروی شیب تند و صخره ای تپه و در فاصله ی ۴۲ متری باروی غربی قلعه قسمتی که شیب تپه به تنگه ورود خانه ی جاری منتهی می شود – تونلی موجود است که ساخته ی دست معماران و حجاران می باشد.

عمارت و قلعه والی: این قلعه در خیابان پاسداران در شهر ایلام میان بافت شهر و برروی تپه ای باستانی به نام چغامیرگ ساخته شده است.

کاخ فلاحتی: یا کاخ کشاورزی در خیابان آیت الله حیدری شهر ایلام در محلی موسوم به باغ کشاورزی یا فلاحتی ساخته شده است.

شهر تاریخی سیمره: در حاشیه جنوب شرقی شهر کنونی دره شهر واقع شده است.

دره شهر: شهر دره شهر در دامنه کبیر کوه در کنار خرابه های   سیمره ورود خانه خروشان سیمره قراردارد.

تنگ ارغوان: در فاصله شمال شرقی ایلام در مسیر تنگه قوچعلی، تنگ ارغوان در مسیر رود خانه ای با گل های ارغوانی مخصوصاً در فصل بهار زیبائی وصف ناپذیری را به طبیعت و جنگل های سرسبز آن دیار بخشیده است.

کوه قلاقیران: در۵ کیلومتری غرب شهر ایلام قرارگرفته و مناظر آن دارای زیبایی های کم نظیر ازجمله تفرجگاه های جنگلی ششدارومجل که اطراف کوه را احاطه کرده و منظره زیبایی به وجود آورده است

دره ییلاقی هفتا و میش خاص « هفت آب»: درۀ پرآب و درخت و مصفای میش خاص از روستای جعفرآباد در فاصله ۳۰ کیلومتری ایلام شروع شده و تا ارتفاعات طولاب که درآن جنگل و باغ درهم آمیخته اند.

دریاچه سد ایلام: سد ایلام یکی از چشم اندازهای بسیار زیبای شهر ایلام است که در سالهای اخیر با هدف اصلی تأمین آب شرب شهر ایلام به بهره برداری رسیده است.

قلعه شیخ ماخو: قلعه پور اشرف در روستای ماخو مکانی در۷ کیلومتری شرقی شهر دره شهر واقع شده است.

پل تاریخی گاومیشان: این پل بعد از تلاقی رود خانه های کشکان و سیمره برروی رود خانه سیمره در شهرستان دره شهر و منطقه ای موسوم به گاومیشان مرز ایلام به لرستان واقع شده است.

قلعه میر غلام: در روستای مهدی آباد در۵ کیلومتری غرب شهر دره شهر واقع شده است.

بنای چهار طاقی: چهار طاقی سرخ آباد در حاشیه جنوبی شهر دره شهر در روستای سرخ آباد در محلی موسوم به تنوره سرخ گچی واقع شده است.

تنگ بهرام چوبینه: حدود ۱۲ کیلومتری شرق شهر دره شهر در مسیر دره شهر به پل دختر و در میان تنگه ای عظیم و صخره ای منشعب از پا دامنه ارتفاعات کبیر کوه قرارگرفته است.

امامزاده سیف الدین: مشهور به بابا سیف الدین در۲۵ کیلومتری شرق شهرستان دره شهر در کنار روستای   سبک معماری آن مربوط به دوران اسلامی است.

سراب دره شهر: این دره زیبا و سرسبز ییلاقی در روستای کلم از توابع بخش بدره شهرستان دره شهر واقع شده است.

آتشکده سیاهکل: آتشکده سیاهکل یا سه پا تنها آتشکده استان ایلام بود که تقریباً سالم می باشد.

طاق شیرین و فرهاد: طاق سنگی شیرین و فرهاد در تنگه زیبا و طبیعی کوشک در بخش غربی سرچشمه رود خانه دائمی کوشک قرارگرفته است.

چشمه سفید: این چشمه در قسمت شرق ایوان و در دامنه کوه مانشت قرار دارد. این محل با داشتن دو چشمه آب سرد و گوارا و طبیعت بسیار زیبا یکی از مراکز تفریحی در فصل تابستان می باشد.

زیارتگاه امامزاده سید عبدالله (ع): در فاصله ۵ کیلومتری شهر ایوان و در دامنه شرازول قراردارد.

شیروان و چرداول: وجود رودخانه های شیروان و چرداول و سیمره آن را به صورت منطقه ای مستعد کشاورزی درآورده است و مهمترین محصول کشاورزی آن برنج است.

روستای تنگه قیر: در بخش مرکزی شهرستان شیروان چرداول واقع شده که دارای آب و هوایی دره ای معتدل خشک می باشد.

قلعه تاریخی سام: قلعه سام در روستای چم بور از توابع بخش مرکزی شهرستان شیروان و چرداول قراردارد.

پل کرودویت: ( پسر و دختر) این پل تاریخی که قدمت آن به دوره ساسانیان می رسد، در روستای چم بور از توابع چرداول واقع شده است.

منطقه تفریحی بانکول: کوه بانکول در ناحیه مهراب در۱۰ کیلومتری شمال ایلام واقع شده است.

روستا و آتشکده موشکان: روستای موشکان در بخش مرکزی شهرستان شیروان چرداول در منطقه میان کوهی قرارگرفته و آب و هوای معتدل خشک دارد.

سنگ نوشته آشوری ( گل گل): سنگ نوشته گل گل ملکشاهی در میان تنگه ای صخره ای در شمال روستای گل گل ملکشاهی از توابع شهرستان مهران و در فاصله ۲۵ کیلومتری شهر ایلام واقع شده است.

غار زینه گان: این غار شگفت انگیزدر۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر صالح آباد و در فاصله ۵۲ کیلومتری شهر ایلام قراردارد.

زیارتگاه امامزاده علی صالح (ع): در بخش صالح آباد شهرستان مهران واقع شده و در فاصله ۴۵ کیلومتری شهر ایلام و در مرکز شهر صالح آباد می باشد.

قلعه شاخ یا شیاخ: قلعه شیاخ بزرگ ترین و منحصر به فرد ترین بنای استان و غرب کشور بوده که در روستای بردی بخش زرین آباد از توابع شهرستان دهلران واقع شده است.

غار خفاش: این غار در سه کیلومتری شمال شرقی شهر دهلران در دامنۀ کوهی مشرف به دره و چشمه های آب گرم دهلران واقع شده است .

غار و استخر طبیعی بیشه دراز: در روستای بیشه دراز از توابع شهرستان دهلران استخر طبیعی و غاری به نام کبوترلان وجود دارد که راه دسترسی به آن ها نزدیک و استخر طبیعی آن که یکی از سفره های آب زیرزمینی و قابل شرب و مورد استفاده شناگران می باشد.

چشمه های آب معدنی دهلران: در فاصله ۵ کیلومتری شهرستان دهلران چشمه های آب گرم با خواص گوگردی جهت رفع امراض پوستی و دردهای مفاصل و عضلات با داشتن تاسیساتی جهت استفاده برادران و خواهران وجود دارد.

چشمه قیر روان: این چشمه در فاصله ۷کیلومتری شهرستان دهلران و یکی از پدیده های نادر طبیعی در استان ایلام است.

زیارتگاه امامزاده سید ابراهیم (ع): نزدیک روستای بردی در۱۵ کیلومتری شهر زرین آباد از توابع شهرستان دهلران قراردارد.

تپه تاریخی پشت قلعه: درسه کیلومتری جنوب شهر آبدانان در حاشیه غربی روستای پشت قلعه برروی تپه ای مخروطی و نسبتاً مرتفع بنایی قرارگرفته که به نام پشت قلعه آبدانان مشهور است.

امامزاده صلاح الدین محمد: در جنوب آبدانان و در حاشیه رود خانه بنای مذهبی امامزاده سید صلاح الدین محمد از نوادگان امام محمد باقر(ع) واقع شده است.

دریاچه دو لوی سیاه گاو: دریاچۀ دوگانه سیاه گاو در فاصلۀ ۸ کیلومتری سراب باغ آبدانان واقع شده است.

تفریگاه جنگلی و مصنوع

تفرجگاه جنگلی تنگ ارغوان ایلام، ۵-۳ کیلومتری ایلام

تفرجگاه جنگلی پشت تونل آزادی ایلام، ۵ کیلومتری شهر ایلام

تفرجگاه جنگلی ششدار ایلام، ۵کیلومتری شهر ایلام

تفرجگاه جنگلی مصنوعی چغاسبز ایلام، ۳ کیلومتری شهر ایلام

تفرجگاه جنگلی مله پنجاوایلام ، بخش مرکزی ۴ کیلومتری میشخاص در مسیر دره

شهر۴۰ کیلومتری ایلام

تفرجگاه ییلاقی و باغات میشخاص ایلام بخش مرکزی دهستان میشخاص ۳۵

کیلومتری شهر ایلام

تفرجگاه ییلاقی خوران ایوان ۴۰ کیلومتری شهر ایلام در مسیر ایوان به روستای خوران

تفرجگاه جنگلی منجل ایلام ۵ کیلومتری شهر ایلام پشت دانشگاه ایلام

تفرجگاه تنگ دالا و ایلام ۲۵ کیلومتری ایلام به ایوان

تفرجگاه جنگلی آبزا ایلام ۱۵ کیلومتری شهر ایلام در مسیرجاده چواربه حاجی

بختیار

تفرجگاه جنگلی ماربره ملکشاهی ۲۰ کیلومتری ایلام به سد ایلام

تفرجگاه مصنوع و طبیعی سد چم گردلان ملکشاهی ۲۵ کیلومتری شهر ایلام

تفرجگاه جنگلی تجریان ایلام ۲۰ کیلومتری شهر ایلام به منطقه بولی

تفرجگاه دامنه کبیرگوه بدره منطقه ییلاقی گنجه مسیر ایلام به دره شهردر۴۵

 کیلومتری ایلام

غارهای دیدنی:

در استان ایلام غارهای متعدد و حائز توجهی وجود دارد که همه ی حکایت از شگفتی های طبیعت دارد ازجمله : غار خفاش دهلران، که درسه کیلومتری شمال شرقی شهر دهلران واقع شده است. این غار به علت زندگی میلیون ها خفاش در داخل آن به غار خفاش معروف شده است. غار خفاش دهلران یکی از غارهای کهن دوره ی غار نشینی است که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. غار شگفت انگیز زینه گان در حدود یک کیلومتر طول دارد ودر۵ کیلومتری جنوب شرقی صالح آباد واقع شده است. این غار رو باز دارای دهلیزهای آبگیر، آب فراوان و پوشش گیاهی سرخس ها، جلبک ها و گیاهان خود رو، زیبائی شگفت انگیزی دارد و به غار بهشت معروف است. غارهای ملک و کبوتران دارای ستون های زیبای استالاکتیت و استالاگمیت می باشند. در حفاری های غیرمجاز، از درون غار ملک استخوان های انسان و کوزه های سفالی به دست آمده است. غارهای قلا پیکه (قلعه ی پوکه)،غار انفجاری ایوان و غار تایه گه، نیز از زیبائی های طبیعی برخوردارند و از جاذبه های گردشگری و توریستی استان ایلام می باشد.

موقعیت – نوع غار:

۱- غار زینه گان صالح آباد، مسیر ریکا به درگ بان در صالح آباد – طبیعی

۲- غار کنار تاریکه، بدره مسیر ایلام به دره شهر در ارتفاعات کوه سیوان بدره – طبیعی – تاریخی

۳- غار گل گل ملکشاهی مسیر ایلام به ملکشاهی در نزدیک روستای گل گل – طبیعی – تاریخی

۴- غار کنا، ایلام کوه سیوان در ارتفاعات هانی وان – طبیعی – تاریخی

۵- غار رازیانه بدره، مسیر ایلام به دره شهر در ارتفاعات کوه سیوان بدره – طبیعی

۶- غار چل سین شیروان – مسیر ایلام به دره شهر- طبیعی

۷- غار تایه که ملکشاهی روستای وری – طبیعی

۸- غار کنا آقا خان بدره مسیر ایلام به دره شهر- طبیعی

۹- غار کبوترلان، میمه، مسیر میمه به جاده میانی آبدانان

۱۰- مجموعه غارهای بیشه دراز و استخر طبیعی، دهلران، روستای بیشه دراز- طبیعی – تاریخی

۱۱- غار خفاش دهلران، ۲ کیلومتری روستای سراب ایوان – طبیعی

۱۲- غار کله جوب، ایوان، روستای کله جوب – ایوان

۱۳-غار طلسم ایوان، ۵ کیلومتری روستای سراب ایوان – طبیعی

۱۴- غار مژاره، آبدانان، روستای گل گل مسیر دریاچه دو قلو- طبیعی

۱۵- اشکفت ابدلان، شیروان، پشت تونل آزادی ارتفاعات مانشت کوه – طبیعی – تاریخی

۱۶- غار کول کنی، ماژین مسیر پل دختر- طبیعی – تاریخی

۱۷- غار غلاپیکه، دهلران، کوه اناران مسیر ایلام به دهلران – طبیعی

۱۸- غار علی پناه، شیروان، شیروان روستای شاه قلندر- طبیعی _ تاریخی

ورزش های بومی و محلی:

کشتی دست زیر دست بالا، جلیته روانکی، هرزان، خرپران، دال پلان، هفت سنگ، چوب چزان، اک اکوتن، لنگ گرانی، جوزان، قرس یا رسن، هشار- هشارکی، کلاه روان

موسیقی و رقص بومی:

در موسیقی ایلام از سازهای دوزنه، جفتان، سرنا، شیپور، ضرب، دهل، شمشاد ها ی و کمانچه، استفاده می شود و این سازها در آیین هایی مانند : عروسی، جنگ، و عزا کاربرد دارند. دو صدایی است و قابلیت همراهی با سازهای چند صدایی را دارد. چوبی موسیقی رقص ایلام است و به صورت انفرادی و یا دسته جمعی اجرا می شود این موسیقی درگذشته افزون بر کاربرد هنری و موسیقیایی درگذشته افزون بر کاربرد هنری و موسیقیایی به عنوان آمادگی رزمی و بدنی نیز کارایی داشته است.

آثار ثبت شده

سرتپه – ایلامی – کشور عراق

تپه بکسایه – ایلامی – کشور

سبعات خزیر- ایلامی – کشور عراق

تپه شیروان – ساسانی – اسلامی – شیروان

تپه لالار- ساسانی – اسلامی – دره شهر

شهر دره شهر- قرون اولیه اسلامی – دره شهر

تپه های لارت – ساسانی – اسلامی – دره شهر

تپه چشمه ماهی – هزاره ۲ ق م – شیروان

نقش برجسته گل گل ملکشاهی – هزاره ۱ آشور جدید- ایلام

ساختمان مرکز تحقیقات کشاورزی – قاجاریه – ایلام

قلعه والی – اواخر قاجاریه – ایلام

پل گاومیشان – ساسانی – دره شهر

قلعه کنجانچم – اواخر قاجار- مهران

قلعه هزار درب – ساسانی – اسلامی – آبدانان

قلعه جهانگیرآباد- اواخر قاجار- اوایل پهلوی – دره شهر

آتشکده ساهکل – ساسانی – ایوان

قلعه میرغلام هاشمی – اوایل پهلوی – دره شهر

بنا پور اشرف – قاجاریه – دره شه

تپه علی کش – هزاره ۸ ق م دهلران

تپه موسیان – اواخر نوسنگی – برنزقدیم – دهلران

تپه فرخ آباد – ساسانی – دهلران

تپه سبز- نوسنگی – کالکولتیک – دهلران

تپه غران – اشکانی – موسیان

تپه چغا سفید – نوسنگی – کالکولتیک – دهلران

گورستان کان گنبد – پیش از تاریخ – ایلام

تپه تیغن – اسلامی – دره شهر

تپه پامیل – تاریخی – اسلامی – دره شهر

تپه قبرستان شهرک ولیعصر- پیش از تاریخ – دهلران

تپه گورستان شیوخ – تاریخی – دهلران

تپه سید اکبر- تاریخی – دهلران

تپه پتک – تاریخی – دهلران

تپه تل یا کوشک ولیعصر- تاریخی – دهلران

تپه عین صوله – پیش از تاریخ – دهلران

تپه جلیق – تاریخی – اسلامی – دهلران

تپه کزآباد – پیش از تاریخ – تاریخی – شیروان و چرداول

چغا صیفور- پیش از تاریخ تا ساسانی – شیروان و چرداول

پل کرودیت – آل بویه – شیروان و چرداول

چغاگلان – پیش از تاریخ – مهران

چغا آهوان – پیش از تاریخ – مهران

تپه چم پایی – هزاره ۳ ق م – مهران

امر مردگ سورگه – پارینه سنگی – مهران

چغا غلامی – پیش از تاریخ – مهران

چغا قبرستان – اسلامی – مهران

تپه عضیر- اواخر تاریخی – اسلامی – مهران

تپه نضیر- پیش از تاریخ تا اسلامی – مهران

محوطه چن جانقلی – پیش از تاریخ مهران

محوطه مل چگا – هزاره ۳ تا تاریخی – مهران

شهر سیروان – ساسانی – اسلامی – شیروان و چرد اول

امامزاده مهدی صالح – قرن ۸ ق م – دره شهر

امامزاده پیر محمد – قرن ۷ و۸ ق م – آبدانان

طاق شیرین و فرهاد – ساسانی – ایوان

تپه چغا شکرالی – ساسانی – اسلامی – آبدانان

گوردخمه سیلا – آ۵۴- ساسانی – آبدانان

پناهگاه سنگی تختاب – اشکانی – ساسانی – آبدانان

پناهگاه قلعه سیاه گاو(آ-۵۰)- اشکانی – آبدانان

پشت قلعه آبدانان – ساسانی – اسلامی – آبدانان

 امامزاده سید صلاح الدین محمد- قرن ۷و۸ – آبدانان

قلعه شیخ مکان – ساسانی – ساسانی – دره شهر

تنگه تاریخی بهرام چوبینه – ساسانی – دره شهر

امامزاده سید ابراهیم – تیموریان – دهلران

تپه مهروان – تاریخی – اسلامی – شیروان و چرداول

قبرستان گلال گیس که – پیش از تاریخ – شیروان و چرداول

گورستان و محوطه گرتک – تاریخی – شیروان و چرداول

قبرستان کول سی – پیش از تاریخ – شیروان و چرداول

بقعه امامزاده جعفر- اسلامی – شیروان و چرد اول

آتشکده چهارطاقی سرابله – ساسانی – شیروان و چرداول

قبرستان زاغه آهنگران – تاریخی – شیروان و چرداول

اشکفت صید محمد – فرا پارینه سنگی – شیروان و چرداول

سه اشکفت باغله – فرا پارینه سنگی – شیروان و چرداول

قبرستان و محوطه تنگ قیر- اشکانی – شیروان و چرداول

پناهگاه سنگی شباب – فرا پارینه سنگی تا نوسنگی شیروان و چرداول

قبرستان چم قوله – هزاره ۱ق م – شیروان و چرداول

سازه های آبی تنگ لوله آب – ساسانی – شیروان و چرداول

گوردخمه – تاریخی – شیروان و چرداول

پناهگاه سنگی کوره و پله – فرا پارینه سنگی – شیروان و چرداول

قبرستان تاریخی کوره ویله – ساسانی – شیروان و چرداول

بقعه امامزاده باقر- اسلامی – شیروان و چرداول

اشکفت نطنز- قراپارینه سنگی – شباب

مجموعه قلعه سام – ساسانی – شیروان و چرداول

سنگ نوشته تخت خان – قاجاریه – ایلام

پشت قلعه چوار- تاریخی – اسلامی – ایلام

سنگ نوشته غلامرضا خان والی – قاجاریه – ایلام

پناهگاه سنگی قوچعلی – پیش از تاریخ – ایلام

قبرستان منجل۲ – تاریخی – ایلام

تپه چکاتیکاشان هفت چشمه – پیش از تاریخ و تاریخی – ایلام

بقایای آسیاب آبی گریان – اسلامی – ایلام

محوطه چکاچم باسان مورت – تاریخی – ایلام

تپه میل – تاریخی – ایلام

قلعه قلاقیران – اشکانی تا اسلامی – ایلام

زیستگاه صخره ای قوچعلی – نوسنگی – تاریخی – ایلام

تپه چغا جانیه – اشکانی – ایلام

محوطه قلاقیران – ساسانی تا اسلامی – ایلام

قبرستان منجیل ۱ – تاریخی – ایلام

تپه کوترسیه – ساسانی – ایلام

گورستان آبزا – تاریخی – ایلام

تپه گل وهار- تاریخی – ایلام

تپه قلعه توت – تاریخی – ایلام

تپه خداداد هلیوه – نوسنگی – اشکانی – ساسانی – آبدانان

تپه های سبزه حمام – اشکانی – ساسانی – آبدانان

قلعه قلانو- اشکانی – ساسانی – آبدانان

چهارطاق مولاب – ساسانی – آبدانان

محوطه پنج برار- تاریخی – آبدانان

تپه چغا پهلنک – تاریخی – ایوان

تپه نرگسی قلعه مامه زمان – هزاره ۱ تاریخی – ایوان

تپه زرنه – تاریخی – ایوان

تپه کله جوب۱ – ساسانی – ایوان

تپه چغاهلشی – نوسنگی – تاریخی – ایوان

تپه قلاع – ساسانی – اسلامی – ایوان

محوطه جوی زر- ساسانی – اسلامی – ایوان

قلعه گوریا- ساسانی – اسلامی – ایوان

تپه کله جوب۲ – ساسانی – ایوان

قلعه شمیران – ساسانی – اسلامی – ایوان

فهرست آثار تاریخی استان ایلام در نیمه دوم ۱۳۷۸ تعداد ۵۴۴ واحد می باشد. سازمان میراث فرهنگی کشور

جمعیت مرد وزن روستائی و شهری:

مرد :۱۵۲۸۷۰ شهری، ۹۸۵۶۰ روستائی

زن : ۱۴۷۸۲۵ شهری، ۹۳۷۳۵ روستائی

صنایع دستی:

مهم ترین صنایع دستی استان که به دست هنرمندان زنان و دختران ایلامی و برای اولین بار طرح آن در استان ایلام بافته شده گلیم نقش برجسته است که از نظر اصالت و تولید مهم ترین و شاخص ترین صنعت دستی و بومی استان بوده و نقش و نگاره های آن از طبیعت و تاریخ و فرهنگ این منطقه الهام گرفته است. سایر صنایع دستی مهم استان عبارتند از: فرش کرکی، فرش ابریشم، جاجیم، نمد، گیوه بافی، چیت بافی و صنایع چوبی، احرامی، بافت سیاه چادر، گیوه بافی و…

سوغات محلی:

روغن حیوانی و کره محلی با طعم بسیار لذیذ، عسل کوهی و ناب مناطق سورگه و شلم، کشک، کنجد و گردو، ترخینه، که با توجه به مواد به کار رفته درآن درمان بسیار خوبی برای سرما خوردگی است. سقز محلی ( شیره درخت بنه که به وفور در کوه های استان وجود دارد). شیرینی بزی برساق، شیرینی کله کنجی، شیرینی کهک، حلوائی بگل ( ترکیبی از پودر کشک و خرما)

محصولات:

میوه های دانه دار: سیب، گلابی، به. میوه های هسته دار: آلبالو، هلو، زرد آلو، قیسیف شلیل، آلو قطره طلا،. میوه های دانه ریز: انگور( بیدانه کشمشی، عسگری، یاقوتی). میوه های خشک: بادامف گردو. میوه های نیمه گرمسیری: خرما ( استعمران، کبکاب)، انجیر. پرتغال، نارنگی، لیموترش، لیمو شیرین، گریپ فروت، نارنج، انار. میوه های گرمسیری : کنار، زعفران، غیرمثمر.

غذاهای محلی:

کشک دو، آش ترخینه، شله، جوجگ او، تماته او، لوبیه پلو، خاینه، قارچک، شله امیری، بابایاری، پرشکه، آبگوشت بامیه، قله ماسوا، سختی، کفته سیرابی، مکش، جگروز.

فرآورده ها:

گندم، جو، بنشن، چغندر، ذرت

پوشش گیاهی:

گل گاوزبان، گون، درختان ارژن، انجیر کوهی، بلوط، پوشش مرتعی

رستنی ها:

درختان بلوط ، کی کم، بادام کوهی، زالزالک، زبان گنجشک، انجیر کوهی، ارغوان، گیلاس وحشی، کنار، گیاهان دارویی، صنعتی و پوشش گیاهی برای چرای دام.

جانوران:

گرگ، کفتار، گراز، شغال، آهو و خرگوش.

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Hide Buttons