نوشته ها

استان سمنان

ارسال شده توسط :

استان سمنان

وجه تسمیه : برخی این نام را برگرفته از نام مذهب این ناحیه قبل از زرتشت می دانند که سیمینه یا سمتی نام داشت. روایت دیگر خبر از نام اقوامی می دهد که در این محل می زیستند به نام سکاها و نام محلشان را سکان می کنند و به مرور تبدیل به سمنان شده است.

موقعیت جغرافیایی : استان سمنان با وسعت ۹۲۳۸۸ کیلومتر مربع که ۶/۵ درصد از مساحت کشور را به خود اختصاص داده که ۳۵ درصد مساحت آن شامل ارتفاعات ، ۲۵ درصد دشت و ۴۰ درصد باقی مناطق کویری و بیابانی می باشد. از جهت وسعت نیز این استان، ششمین استان کشور محسوب می گردد. استان سمنان با داشتن چهار شهرستان ( سمنان، شاهرود، دامغان، گرمسار) دارای مساحتی معادل ۹۵۸۱۵ کیلومتر مربع می باشد که بین ۳۴ درجه و ۱۴ دقیقه تا ۳۷ درجه و ۱۹ دقیقه عرض شمالی و ۵۷ درجه و ۳ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۵۲ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. این استان از جانب شمال به استان های مازندران و گلستان، از جنوب به استان اصفهان، از شرق به استان خراسان و از غرب به استان تهران محدود است. فاصله ی مرکز این استان تا تهران ۲۲۰ کیلومتر است. بخش اعظم این استان را دشت کویر فرا گرفته و حاشیه ی شمالی آن را بخشی از رشته کوه های البرز پوشانیده است. استان سمنان فاقد رود خانه ی قابل توجه بوده و از نظر آب و هوا نواحی کوهستانی شمال، معتدل تا معتدل مایل به سرد و نیمه خشک و دشت های مرکزی و جنوبی آن گرم و خشک است. کوه های گاوکاشن، بادله کوه، سنگ آب و کوه بشم از کوه های عمده ی این استان می باشد. سمنان دارای منابع غنی گچ، نمک، زغال سنگ و سولفات سدیم است.

سیمای اقلیمی : استان سمنان به علت شرایط جغرافیایی مختلف دارای آب و هوای متفاوتی می باشد. نواحی کوهستانی دارای آب و هوای سرد است. وضعیت جوی شهر های مختلف استان با توجه به موقعیت جغرافیائی بدین گونه است که سمنان تابستان های گرم و زمستان های معتدل دارد. دامغان به علت وزش باد های شدید شمالی و بارندگی نواحی گرگان و مازندران دارای زمستان های سرد و تابستان های معتدل است. شاهرود به دلیل پستی و بلندی هایی که دارد، قسمت های شمالی آن سرد، مرکزی معتدل و قسمت های جنوبی آن گرم می باشد و گرمسار تابستان های گرم و خشک و زمستان های نسبتاً سرد و بارانی دارد. بر اساس تقسیمات اقلیمی استان سمنان عمدتاً دارای اقلیم نیمه بیابانی شدید و نیمه بیابانی خفیف می باشد و نوار شمالی استان را اقلیم مدیترانه ای گرم و خشک در بر گرفته است. میانگین درجه ی حرارت هوا در گرم ترین ماه های سال ۴۴ درجه و سرد ترین ایام ۱۱- درجه ی سانتی گراد می باشد. میزان بارندگی سالانه به طور متوسط ۱۴۴ میلیمتر است که میزان آن از غرب به شرق و از جنوب به شمال افزایش داشته و میزان رطوبت نیز از این رویه پیروی می نماید. ( میزان رطوبت نسبی استان حدود ۴۰ درصد می باشد ).

آب و هوا : استان سمنان به علت شرایط جغرافیائی مختلف هر قسمت آز آن دارای آب و هوای متفاوتی بوده بدین صورت که در نواحی کوهستانی هوا سرد، در دامنه کوه ها هوا معتدل و در کنار کویر هوا گرم می باشد. در دامغان به علت وزش باد های شدید شمالی و بارندگی نواحی گرگان و مازندران زمستان ها سرد و تابستان ها معتدل و در سمنان تابستان ها گرم و زمستان ها معتدل، در شاهرود نسبت به پستی و بلندی هایی که دارد متغیر بوده بدین نحو که در قسمت شمالی سرد و قسمت مرکزی معتدل و در قسمت جنوبی گرم و در گرمسار تغییرات فصلی خیلی زیاد است تابستان ها این ناحیه بسیار گرم و خشک ولی بالعکس زمستان ها نسبتاً سرد و بارانی است به طور کلی گرمسار در ناحیه صحرائی و خشک قرار گرفته است.

ارتفاعات : استان سمنان در دامنه های جنوبی سلسله جبال البرز قرار گرفته که به تدریج از شمال به جنوب از ارتفاع آن کاسته شده و به کویر نمک منتهی می گردد و مهمترین ارتفاعات آن عبارتند از:

  • سلسله جبال البرز با ارتفاع متوسط ۳۲۰۰ متر که چون حصاری شهرستان سمنان را از استان مازندران جدا می سازد و مرتفع ترین قله آن به نام نی زوا در شمال مزرعه اور پلنگ و شمال غربی شهمیرزاد واقع شده است.
  • رشته های متعددی از سلسله اصلی جبال البرز جدا و با ارتفاع کمتری تا حدود ۶ کیلومتری شمال سمنان ادامه می یابد و به تدریج با زمین یکسان می گردد.
  • یک رشته کوه از سلسله اصلی جبال البرز بین شهرستان سمنان و دامغان کشیده شده که خط الرأس آن حد طبیعی بین این دو شهرستان است.
  • در جنوب دامغان و حاشیه کویر کوه های کم ارتفاعی وجود دارد که دنباله رشته های فوق الذکر است و بخشی از آن ها منفرد و برخی به صورت متصل و موازی با سلسله جبال البرز به طرف کویر ادامه می یابند این کوه ها هر اندازه به مرکز دشت کویر نزدیک تر می شوند از ارتفاع آن ها کاسته شده و به تدریج با زمین یکسان می گردند.
  • سلسله جبال البرز در شمال شهرستان شاهرود از غرب به سمت شرق کشیده شده و منبع اصلی رود ها و قنوات این منطقه می باشد در قسمت جنوبی این سلسله اصلی کوه های کم ارتفاع موازی با رشته اصلی کشیده شده که آنها نیز همان اندازه که به دشت کویر نزدیک می گردند از ارتفاع آن ها کاسته می شود و آبادی های شاهرود اغلب در طول دره ها و ارتفاعات این سلسله واقع اند و حدود طبیعی آنها همان خط الرأس ارتفاعات می باشد. مهم ترین قله های این ارتفاعات قله خوش ییلاق به ارتفاع ۲۸۰۲ متر و قله چناشک به ارتفاع ۲۶۷۰ مترو قله ابر به ارتفاع ۲۶۳۰ متر می باشد.

رود خانه ها: رود خانه هائی که در این استان جریان دارند دائمی نبوده و اغلب خشک و رود های کوهستانی کوچک و کم آبی می باشند که تنها در مواقع بارندگی زیاد تشکیل سیلاب داده و به دشت کویر منتهی می شوند و مهمترین رود خانه های این استان عبارتند از:

  • رود خانه گلرودبار در سمنان دارای چندین شعبه مانند ده صوفیان و شهمیرزاد بوده و حوضه ی نسبتاً وسیعی را مشروب می سازد. این دو شعبه در نزدیک بند مهدیشهر یکی شده و در حدود شمال در جزین شعباتی دیگر بدان متصل گشته و پس از گذشتن از غرب سمنان به دشت کویر منتهی می شود قنوات مهم دربند، در جزین و چشمه گلرودبار بازده آب این رود خانه محسوب می شوند.
  • رود خانه تاش در شهرستان شاهرود از دره های جنوبی شاه کوه گرگان و حدود تاش و مجن چشمه می گیرد و پس از اتصال با چندین رود کوهستانی به سمت دشت کویر سرازیر می شود.
  • رود خانه کال شور در قسمت بخش میامی شاهرود جریان دارد که از زیر پل ابریشم می گذرد و اراضی اطراف را سیراب می نماید.
  • رود خانه چشمه علی در شهرستان دامغان جریان دارد و از دره های جنوبی شاه کون گرگان سرچشمه می گیرد.
  • خشک رود دریان در شمال قوشه از ارتفاعات شمالی قوشه از ارتفاعات شمالی قوشه سرچشمه می گیرد و سیلاب آن در کنار قریه امروان عبور کرده و به دشت کویر منتهی می گردد.
  • دو رود خانه دیگر از سلسله جبال البرز سرچشمه می گیرند و تنها در مواقع بارندگی تشکیل سیلاب های شدید داده و آب نیز به دشت کویر منتهی می گردد.
  • رود خانه حبله رود از سلسله جبال البرز سرچشمه می گیرد و منبع اصلی آب گرمسار به شمار آمده و دارای شعبات مختلفی است که مهمترین شعبه آن رود خانه نمرود است که تقریباً نصف آب رود خانه را تأمین می نماید این رود خانه در ۳۰ کیلومتری دشت گرمسار از مناطق بسیار شوری عبور می کند که حاوی کلرور سدیم و گچ می باشد.
  • رود خانه ایوانکی: این رود خانه که خیلی کوچک است در زمستان ها سیلاب ها را جمع آوری نموده و به سمت ایوانکی سرازیر می شود و در تابستان میزان آب آن به صفر می رسد.

مناطق حفاظت شده و تحت کنترل : استان سمنان دارای ۲۱۵۶۵۹۰ هکتار مناطق حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش است که پیش از ۲۳ درصد از وسعت استان را شامل می گردد. از حدود ۸ میلیون هکتار مناطق چهار گانه تحت پوشش سازمان حفاظت محیط زیست کشور حدود ۲۵ درصد آن در این استان واقع شده است که این مناطق حفاظت شده و پناهگاه حیات وحش توران در جنوب شرقی شهرستان شاهرود و پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق در شمال شرقی شهرستان شاهرود می باشد که هر کدام به دلیل شرایط خاص اکولوژیکی و تنوع ذخایر ژنتیکیک از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشند. علاوه بر مناطق یاد شده دو منطقه ی شکار ممنوع نیز در استان سمنان به منظور ذخیره گاه شکار در نظر گرفته شده که منطقه ی شکار ممنوع تپال واقع در حاشیه ی شمال غربی شهر شاهرود و منطقه ی شکار ممنوع خنار در شمال غربی شهر سمنان واقع گردیده اند. این مناطق علاوه بر آن که به جهت حفظ و نگهداری جانوران وحشی و حمایت از آن ها در برابر گرسنگی و تشنگی، صید و شکار بی رویه و عوامل و حوادث نا مساعد جوی و طبیعی مثل حریق جنگل ها و مراتع و نیز بیماری های واگیر و امثال آن ها مورد حمایت سازمان می باشند.

گردشگاه های طبیعی : مجموعه عوامل طبیعی جذب جهانگرد و گردشگر را در استان سمنان می توان به صورت زیر بیان نمود: تابستان های معتدل شاهرود و حومه ی شمالی ان و چشمه علی دامغان و محیط سالم و طبیعی شهمیرزاد و بن کوه گرمسار، پارک های جنگلی، جنگل های استان و در فصل زمستان برف پوش شدن درختان سرو و کاج، در پائیز رنگ های دل انگیز و متنوع و در بهار شکوفه های زیبای درختان منظره ای بدیع را به وجود می آورند و در تابستان نیز سایه ی درختان برای هر عابر خسته ای دلنشین است. ارتفاعات، غارها، مناطق حفاظت شده و پارک وحوش، روستای ویژه ی کویری، اطراف بعضی از رود خانه ها و چشمه ها از جمله گردشگاه های استان سمنان می باشند که مملو از جاذبه های طبیعی و گردشگری می باشند.

چشمه های آب گرم معدنی : چشمه های شاه در قسمت شمالی سیاه کوه و چشمه ی عین الرشید در شمال غربی چشمه شاه و در سه کیلومتری جنوب غربی قلعه ی عین الرشید قرار دارد. خاصیت آب این دو چشمه ی صفرا آور، ملین، تسکین دهندگی و ضد خارش بودن آن ها است و در درمان بیماری های نقرس، رماتیسم و درد های مفاصل نیز مؤثر است. چشمه های آب مراد، آب قولنج، آب گرم و سرد که مجموعه ی این چشمه های آب گرم در بخش مهدی شهر و در شمال غربی سمنان به فاصله ی ۲۱ کیلومتری این شهر قرار دارد، اطراف این چشمه ها را ارتفاعات در بر گرفته است. آب چشمه ها از دسته آب های کلروره سولفاته کلسیک و گوگردی است و در درمان بیماری های صفراوی، کلیه، نقرس، کبد، روماتیسم و درد مفاصل مؤثر است. هر ساله از اوایل بهار تا اواسط پائیز، جمعی کثیر از مردم استان مازندران و سمنان +برای بهره گیری از خواص آب چشمه ها به این منطقه می آیند.

مردم شناسی : برنارد هورکاد عضو انجمن ایران شناسی فرانسه در تهران در این باره می نویسد: در دامنه های جنوبی البرز در شرق تهران بیست گروه عشایری از همهی استان های ایران گرد آمده اند و از این لحاظ در کنار دروازه ی پایتخت چکیده ی مردم شناسی تمام کشور وجود دارد. مهم ترین گروه های ایلی این شهرستان عبارتند از: اصانلو، الیکائی یا علی کائی، پازوکی، عرب عامری، لر، کرد، نفر، بختیاری، باصری، کتی، گیلک، عرب معصومی، عرب سرهنگی، عرب درازی و هداوند. منشأ ایل ایلکائی ایلکا است که از منطقه ای به همین نام در چالوس به این منطقه آمده اند این ایل شامل نه طایفه است که عبارتند از گیلو ری، قندالی، قاسمی، عاشوری، ابوالی یا ابولی، شاه حسینی، قنبری، گلینی و کاشانی، در حال حاضر مهم ترین گروه عشایری شهرستان گرمسار را ایلکائی ها تشکیل می دهند که عده ای از آن ها به زندگی نیمه کوچ نشینی می پردازند ییلاق آن ها شامل ارتفاعات شمال گرمسار معروف به گیلور و مناطق ییلاقی فیروزکوه، دماوند و پلور در استان تهران و قشلاق آن ها حواشی کویر شرق و غرب گرمسار است. سر دره خوار و دشت خوار گرمسار فعلی طی چند قرن اخیر همواره مورد توجه حکام و سلاطین ایران بوده و به منظور ایجاد حفاظی برای شرق تهران از تجاوزات مکرر یاغیان، گروه هائی از ایلات مختلف از جمله ترک ها را به این ناحیه کوچ دادند. از جمله مهمترین ایلات ترک ۱۲۰۰ خانوار اصانلو است که در سال ۱۲۱۰ ه ق به دستور آقا محمد خان قاجار از خمسه زنجان به گرمسار کوچانده شدند، از سران و رؤسای ایل اصانلو در دوره ی سلطنت رضا شاه، می توان رشید سلطان، سیف اله خان، آقا رضا خان و جلیل خان را نام برد، مهم ترین طوایف این ایل عبارتند از قباخلو، قزلو، جورابلو، ترامشلو، چوزوکلو، میر آخورلو، چاپشلو، یورد خانلو، رشمه لو، خالقلو، ایمان خانلو کنشلو است. کتی ها که اصالتاً از اعراب نجد عمان هستند، در قرون اولیه ی اسلام به نواحی فارس و خوزستان مهاجرت کرده اند کتی های ورامین و گرمسار از فارس به این نواحی مهاجرت کرده اند تاریخ کوچ آن ها به دوره ی قاجار می رسد. ایل پازوکی تقریباً حدود ۴۰۰ سال پیش در زمان سلطنت خاندان صفویه از ارومیه تبعید و در خوارو ورامین و روستاهای طرود و حصارین فیروز کوه اسکان یافته اند. طایفه ی عرب عامری از فارس به این منطقه کوچانده شده اند و در روستای کهن آباد اسکان یافتند. افراد ایل نفر از شیراز به گرمسار مهاجرت کرده اند، وجه تسمیه ی این ایل به نفر آن است که در زمان نادر شاه و زندیه ریاست آن به عهده ی حاجی حسینقلی خان نفر واگذار شده بود و چون در دربار پادشاه دارای نفوذ و اعتبار بود ایل مذبور کم کم به نام او موسوم شد نفری ها در روستا ی قشلاق نفر ساکن هستند. کرد های گرمسار شامل دو طایفه ی شادلو و قرچولو می باشد تاریخ استقرار آن ها به سال ۱۰۰۶ ه ق که حرکت تاریخی کرد از جنوب قفقاز به آذربایجان و از آن جا به قراچورلو ها و شادلو ها در خوار و ورامین اسکان یافته اند کرد ها در روستا های حسن آباد کرد ها، علی آباد، قلعه خرابه و جلیل آباد ساکنند. در اوایل قرن حاضر نیز گروه های مختلف لر از استان های لر نشین کشور به این منطقه کوچانده شده اند که پس از مدت کوتاهی به موطن اصلی خود باز گشته اند و بر طبق سندی ۱۰۰ خانوار لر گرمسار زندی ها هستند که در روستای لجران ساکن اند. گیلک ها ساکن روستاهای منطقهی رامه در شمال شرق شهرستان شامل رامه بالا، رامه پائین، چهار طاق و قالیباف می باشند. علاوه بر گروه های قومی ذکر شده باید از مهاجرین استان مرکزی، کاشانی ها، اهالی اردستان و نطنز نیز نام برد به عنوان مثال سید های طباطبائی از اهالی زواره اردستان هستند که در روستای قاطوق به سر می برند.

آداب و رسوم : شله زرد: در شب بیست و هشتم ماه صفر درست می کنند و با دارچین شعار های مذهبی روی آن می نگارند و بین آشنایان و دوستان تقسیم می کنند. آش رشته: در اول هر ماه برای گردش کار اهل خانواده این آش را درست می کنند و بین همسایگان تقسیم می کنند. دیگ امام چهارم: نزدیکان بیمار شوربائی درست می کنند که روضه ی امام چهارم را می خوانند سپس شوربای بین حاضران تقسیم می شود. حلوای حضرت زهرا (ع): این حلوا را در سالگرد وفات حضرت زهرا درست می کنند و پس از روضه خوانی بین زنان حاضر تقسیم می کنند. سفره ی شاهزاده قاسم: زنان برای رفع اختلاف خانوادگی این سفره را می اندازند در سفره سفید خرما و گل و شیرینی می چینند و روضه می خوانند و حاضرین با کشمش پلو پذیرایی می شوند. سفره ی بی بی رقیه: در شب های زوج هفته این سفره را می اندازند و روضه ی بی بی رقیه می خوانند پس از اتمام روضه نان و خرما را بین حاضران تقسیم می کنند. سفره ی بی بی زینب: زنی که حاجتی دارد رشته می پزد ملا روضه می خواند سپس دیگ آش را به پای منبر می آورند و با ملاقه اش آش رشته را بین خانم های حاضر تقسیم می کنند. سفره ی بی بی حور و بی بی نور: این سفره را برای هر حاجتی می توان انداخت، آش نذری این سفره را با مقداری آرد و شکر درست می کنند پس از پختن آن را طبخ و دم می کنند و صبح دو سه زن مؤمنه روی آن را بر می دارند و در بشقاب بین بانوان تقسیم می کنند. رسم است که در گذشته حاجی فیروز بوده و در شاهرود مردانی به این کار اشتغال داشته اند. تحویل سال: در هنگام تحویل سال همه اهل خانه سر سفره هفت سین که با شمع و چراغ و سمنو و سبزه مزین شده است جمع می شوند و با خواندن اوراد و اذکار مخصوص از سال نو استقبال می کنند و پس از تحویل سال، بزرگتر خانه بیرون می رود و آب و سبزه را به داخل خانه می آورد. سیزده بدر: اهالی علاقه مند هستند که روز سیزده را در باغ یا چمنزار ها و سبزه و گل و جنگل به سر برند. جشن های تاریخی: جشن های نوروزی با چهارشنبه سوری و نوروز خوانی و حاجی فیروز شروع می شود و پس از تحویل سال و دید و بازدید چند روزه با مراسم سیزده بدر پایان می پذیرد. چهارشنبه سوری: شب چهارشنبه آخر سال مردم استان سمنان مانند مردم همه ی شهرهای ایران بوته جمع آوری می کنند و آتش می زنند و جوان ها از روی ان می پرند و شعر هایی هم می خوانند. در دهات زیر استاق و خوریان پنجاه روز به عید و در اول شب اول اسفند مراسم آتش بازی برگزار می شود. نوروز خوانی: در شاهرود نوروز خوانی مرسوم نیست ولی نوروز خوان های دامغانی تا دهات زیراستاق شاهرود می آید و با صدا و الحان بسیار زیبای خود حلول سال نو را مژده می دهند و اهالی را شاد و خرم می کنند مردم هم متقابلاً از آنان پذیرائی می کنند. حاجی فیروز: در منطقه ی استان سمنان در سنوات اخیر حاجی فیروز دیده نشده است. یکی از مراسم چهارشنبه سوری در دامغان: آقای علی اصغر کشاورز مؤلف کتاب دامغان شهر صد دروازه می نویسد: « روز چهارشنبه ی آخر سال را چهارشنبه سوری می گرفتند، در این روز هر بچه مقداری برنج و روغن می آورد و در همان مکتب غذا تهیه می شد، ناهار می خوردند و در صحن حیاط خط دایره ی بزرگی روی زمین می کشیدند و هر یک از بچه ها با شال یا کمربند با پارچه درازی ترنا درست می کرد که سر آ« را گره می زدند و دنباله ی آن را به دست می گرفت، مکتب دار « ملا» در وسط دایره می ایستاد و بچه ها دور دایره فعالیت می کردند و می گشتند و تا حدالامکان « درنه » را به ملای مکتب داد بزنند و اگر می توانستند بدون اینکه پا در دایره بگذارند بزنند موفق بودند و با اینکه ملا دنباله درنا را اندازه می گرفت که از بیرون دایره به او نرسد بعضی پا توی دایره می گذاشتند و یا به نحوی دنباله را بلند تر می کردند و ملا را می زدند و در می رفتند. مراحل زندگانی انسان ها: مراسم ازدواج، بله برون، عقد و ازدواج، آبستنی و زایمان، تولد، سنت ختنه سوران، مرگ و سوگواری در استان مانند تمام شهر های ایران است الّا این که در شاهرود در سوگ عزیزان شب هفت ندارند، جشن های مذهبی، اختصاصی به همه ی مردم ایران دارد عید فطر، عید غدیر، عید قربان و در استان سمنان نیز به همان کیفیت که در سایر نقاط ایران برگزار می شود انجام می گیرد. روزهای همراه با اعتقاد –سیزده ی سفر به علت نحوست در این روز مسافرت نمی کنند و در شب کوزه های سفالینی از پشت بام به زمین می اندازند و می شکنند برای رفع نحوست در مکتب خانه رسم بود روز سیزده ی صفر شاگردان با خود مقداری حبوبات، برنج، روغن و به مکتب می بردند خانواده ی ملا با آن مواد غذایی می پختند و به اتفاق بچه ها غذا می خوردند. بیست و یکم ماه رمضان: در شب بیست و یکم زنان پای منبر ها جمع می شوند و اوراد و اذکاری می خوانند و نذر و نیازی هم می نمایند، اذان صبح از مسجدی دسته ای با لباس سیاه و پای برهنه برای دعا و یادبود و به وادی خاموش می روند. بیست و هفتم ماه رمضان: مردان صبح به کله پزی می روند، زنان حنا خیس می کنند و بین خویشان تقسیم می کنند، خانم ها در مسجد با نخ و سوزن پارچه برای تبرک کیسه می دوزند. صبح بانوان و عصر مرد ها به زیارت اهل قبور می روند. اعتقادات دیگری هم هست مانند: مناجات، آداب مسافرت، صدای مرغ حق و نخود مشکل گشا، فال گوش، در دهه ی محرم و صفر روز غروب تکایا آئین شمع و چراغ برگزار می شود و مراسم طوق بندان. در شب های زمستان در غیاث آباد گرمسار مرسوم است که عده ای از همسایگان در یکجا جمع می شوند و دور کرسی می نشینند و صاحبخانه با چای و شبچره از آنان پذیرایی می کند، معمولاً این شب نشینی ها بعد از شام انجام می گیرد. در این شب نشینی ها برای وقت گذرانی سرگرمی هایی دارند که یکی از آن ها شنیدن ساز و آواز محلی است زیرا روح مردم با همان نواها و آهنگ های محلی خودشان الفت بیشتری دارد از این رو بعضی ها نی می زنند و در شب های زمستان و شب نشینی ها در هر مجلسی یکی دو تن از هنرمندان محلی حضور دارند. نوازنده ی آهنگ هائی در دستگاه دشتی می نوازد و چون نفس در نی هفت بند خود می دمد همه آرام می شوند و خواننده هم شعرها یی از بابا طاهر عریان و فایز دشتستانی می خواند. علاوه بر این ساز و آواز لطیف و ساده که طالب فراوان دارد، کسانی که نقل و قصه می دانند و به اصطلاح خودشان قصه یا سلچک می گویند به این بزم های روستایی رونق فراوان می دهند و راستی هم در نقالی و قصه پردازی هنر به خرج می دهند. پس از خاموشی و سکوت همگان، میگوید حالا بشنوید از داستان « مهمتر نسیم عیار» یا « جهان تیغ میرزا » و قصه ای را با قدرت بیان و گرمی دهانی که دارد می گوید و حاضران از خرد و کلان سراپا گوش می شوند. در پایان قصه هم صلواتی از جمع می طلبد و فاتحه ای برای اموات بخصوص برای درگذشتگان افراد حاضر در مجلس می خوانند و با خوشدلی به شب نشینی پایان می دهند. شل چلّه و آداب آن: چلّه ی بزرگ را اهمن و چله ی کوچک را بهمن می گویند. شب اول چله ی بزرگ باید حتماً هندوانه و انار بخورند چون عقیده دارند اگر این دو میوه را بخورند در تابستان گرما اذیتشان نمی کند، در این شب افراد یک قوم و قبیله یا یک خانواده دور هم جمع می شوند و شام را که می بایست خروس پلو باشد با هم می خورند. بعد از شام بزرگتر ها با گفتن نقل های قدیمی و مثل ها و متلک های خوشمزه جماعت را سرگرم می کند.

ورزش های بومی و محلی : چهار توپ، توپ مرد، بدبد، سنگ سنگ رورو، الک چوب، سک سک .

موزه ها : موزه ی گرمابه ی پهنه سمنان – موضوع: باستان شناسی، مردم شناسی، میراث فرهنگی کشور – تأسیس ۱۳۷۳، بنا قاجاریه مسجد جامع سمنان – موضوع: معماری، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۷۳، بنا قاجاریه آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی، شاهرود، استان سمنان – موضوع: معماری، شخصیت، آرامگاه شیخ خرقانی، سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس قرن پنجم هجری قمری مسجد تاریخانه ی دامغان، خدایخانه دامغان – موضوع: معماری، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس سلجوقی، نیمه ی اول قرن دوم هجری محوطه ی چشمه علی دامغان – موضوع: مجموعه تاریخی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس صفویه، قاجاریه مزه ی شاهرود – موضوع: مردم شناسی، باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۷۳ بنا قاجاریه مجموعه آرامگاه ابن یمین و مسجد جامع فریومد، شاهرود – موضوع: معماری، شخصیت آرامگاه ابن یمین فریومدی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس قرن هفتم هجری قمری، کاروانسرای قصر بهرام، گرمسار – موضوع: معماری، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس صفویه

آثار ثبت شده : خرابه ها و تپه های جنوب شهر – پیش از تاریخ – تاریخی – مسجد شیخ بسطامی – بسطام برج آرامگاهی نزدیک مسجد جامع – قرن ۸ – بسطام مقبره موسوم به پیر علمدار – قرن ۵ ه ق – دامغان تاریخانه – قرن ۲ و۳ و ۵ ه ق – دامغان مناره و مسجد دامغان – غزنوی – سلجوقی – دامغان امامزاده جعفر – سلجوقی – دامغان مقبره چهل دختران – قرن ۵ ه ق – دامغان مناره مسجد جمعه – سلجوقی – قرن ۵ – سمنان مسجد جمعه – سلجوقی – سمنان مسجد سلطانی – قاجاریه – سمنان برج طغرل، معصوم زاده – سلجوقی – دامغان خانقاه شیخ علاءالدوله سمنانی – مغول – سمنان مسجد فرومد – قرن ۷ ه ق – شاهرود مسجد شاه، مسجد سلطانی – قاجاریه – سمنان دروازه ارگ – قاجاریه – سمنان مسجد ابوالحسن خرقانی – قرن ۵ ه ق – شاهرود کاروانسرای شاه عباسی – صفویه – سمنان گنبد زنگوله – قرن ۷ ه ق – دامغان بنا چشمه علی – صفویه – قاجاریه – دامغان کاروانسرای شاه عباسی – صفویه – سمنان کاروانسرای شاه عباسی – صفویه – دامغان کاروانسرای شاه عباسی – دهنمک – صفویه – سمنان حمام حضرت – حمام پهنه – صفویه – قاجاریه – سمنان قصر بهرام – صفویه – گرمسار تپه حصار دامغان – پیش از تاریخ – دامغان خانقاه شیخ محمود – ایلخانی – سمنان کاروانسرای روستای ده ملا – صفویه – شاهرود کاروانسرای شاه عباسی آهوان – صفویه – سمنان کاروانسرای قدیمی میاندشت – صفویه – قاجار – شاهرود خانه ابراهیم خان – قرن ۱۳ ه ق – سمنان کاروانسرای سپهسالار امیر آباد – قاجاریه – دامغان تپه های دلازیان، چشمه شیخ – پیش از تاریخ – سمنان کاروانسرای میامی – صفویه – میامی کاروانسرای شاه عباسی – عباس آباد – صفویه – شاهرود کاروانسرای سنگی آهوان – قرن ۵ ه ق – سمنان بازار سمنان و بازار شیخ علاءالدوله – قاجاریه – سمنان پارک موزه – هزاره ۱ ق م – دامنه شرقی کوه سوراخه مشرف به شاهرود کاروانسرای شاه عباسی ایوانکی – صفویه – ایوانکی تپه سنگ چخماخ – هزاره ۶ ق م – بسطام خانه محمدیه – اواخر قاجار – سمنان بادگیر خانه رجبی – قاجاریه – سمنان برج و باروی قدیمی، دامغان – قاجاریه – دامغان – قاجاریه – دامغان مسجد جامع شاهرود – ایلخانی – قاجاریه – شاهرود موزه گنجینه شاهرود – قاجاریه – شاهرود مسجد شیخ علی اکبر – قاجاریه – شاهرود امامزاده علمدار (ع) – قاجاریه – شاهرود گرمابه بازار شاهرود – زندیه – شاهرود خانه داوری و قلعه های مجاور – قاجاریه – سمنان کاروانسرای دامغان – صفویه – دامغان کاروانسرای بدشت – صفویه – ۸ کیلومتری شرق شاهرود محراب سلجوقی – سلجوقی – سمنان کاروانسرای لاسجرد – صفویه – سمنان عمارت و باغ امیر سمنان – قاجاریه – سمنان مجموعه امامزاده علی اکبر – قاجاریه – گرمسار آرامگاه پیر نجم الدین – سلجوقی – ایلخانی – سمنان مجموعه بازار شاهرود – قاجاریه – شاهرود خانه باقری – اواخر قاجار – گرمسار مسجد جامع و مسجد چهلستون – زندیه – سرخه امامزاده علی بن جعفر – صفویه – قاجاریه – سمنان امامزاده اشرف (ع) – صفویه – سمنان امامزاده علویان – صفویه – سمنان امامزاده محمد دیباج (ع) قرن ۸ ه ق – دامغان گنج تپه شماره ۲ کشت دشت – هزاره ۱ ق م – دامغان تپه باغ بالا – هزاره ۱ ق م – دامغان تپه کلاته گوش – هزاره ۱ ق م – دامغان منطقه گولرکن – ساسانی – اسلامی تپه لندر هور – قرون اولیه اسلامی – دامغان محوطه میلو – تاریخی – اسلامی – دامغان تپه شماره ۲ نریشم – هزاره ۱ ق م – دامغان تپه ولی گاه – هزاره ۱ ق م – دامغان قلعه تپه بادله کوه – هزاره ۱ ق م – دامغان گنج تپه شماره ۱ کشت دشت – هزاره ۱ ق م – دامغان گنج تپه نسروا – هزاره ۱ ق م – تاریخی – دامغان تپه قلعه خرابه – تاریخی – دامغان گورستان کشت دشت – هزاره ۱ ق م – دامغان تپه حمام – ایلامی – دامغان تپه نسروا – هزاره ۱ ق م – دامغان تپه سفید عباس آباد – هزاره ۱ ق م – دامغان تپه علی آباد – هزاره ۱ ق م – دامغان قلعه تپه لارکوه – تاریخی – اسلامی – دامغان تپه سردورچاه – هزاره ۱ ق م – دامغان گنج تپه دراین دله – هزاره ۱ ق م – دامغان آسیاب طاووس – قاجاریه – سمنان تپه چمن سادر – تاریخی – اسلامی – دامغان قلعه گرد کوه اسماعیلیه – حاجی آباد رضوه قلعه مهر نگار – اسماعیلیه – دامغان قلعه منصور کوه – اسماعیلیه – دامغان محوطه سرقله دروار – تاریخی – اسلامی – دامغان تپه شیر آشیان – پیش از تاریخ – دامغان تپه چشمه کبود – پیش از تاریخ تا اسلامی – دامغان مدرسه موسویه – قاجاریه – دامغان حمام رضی آباد – قاجاریه – دامغان خانه ناظمیان – قاجاریه – سمنان کاروانسرای صدر آباد – صفویه – شاهرود کاروانسرای الحاک – صفویه – شاهرود کاروانسرای جهان آباد – سپنج – ایلخانی – شاهرود قلعه لبرود – اسماعیلیه – دامغان کاروانسرای سنگی شریف آباد – صفویه – شاهرود کاروانسرای گانو – احتمالا صفویه – دامغان کاروانسرای خرند – صفویه – سمنان کاروانسرای محمد آباد پل ابریشم – صفویه – شاهرود بازار دامغان – قاجاریه – دامغان آب انبار مدرسه قلعه – قاجاریه – شاهرود قلعه گیو تنگه – اسلامی – دامغان کارخانه نساجی پارس – اوایل پهلوی – سمنان برج چهل دختران – سلجوقی – سمنان تپه خوریان ۲ – هزاره ۱ تاریخی اسلامی – شاهرود خانه طاهریان – قاجاریه – سمنان امامزاده طاهر و مطهر – اوایل قاجار – گرمسار تپه سیاه تپه – تاریخی – دامغان تپه سفید دامغان – تاریخی – دامغان تپه جیران قلعه شمالی و جنوبی – اسلامی – دامغان تپه بق – تاریخی – اسلامی – دامغان تپه کل مومن – تاریخی – اسلامی – دامغان تپه قبرستان مومن آباد – تاریخی – دامغان تپه ابراهیم آباد – تاریخی – اسلامی – دامغان قلعه تپه – تاریخی – اسلامی – دامغان تپه عباس آباد – هزاره ۱ ق م – دامغان امامزاده شاه نظر – قاجاریه – آرادان

جمعیت مرد و زن روستائی و شهری : مرد: ۲۰۵۸۴۹ شهری، ۷۰۴۶۰ روستائی زن: ۱۹۶۸۸۱ شهری، ۶۵۲۹۲ روستائی

تقسیمات کشوری : مرکز ان شهر امیر آباد دارای ۳ دهستان ( قهاب رستاق، قهاب صر صر، تویه دروار ) است.

نژاد و زبان : آریایی نژادند و به زبان فارسی با گویش محلی سخن می گویند.

رستنی ها : درختان اقاقیا، گز و طاق، گیاهان داروئی و صنعتی: خاکشی، گل پونه، گل گاو زبان، بومادران و گون کتیرا، پوشش گیاهی برای دام

جانوران و پرندگان : روباه، شغال، گرگ، کفتار و کبک

محصولات : میوه های دانه دار: سیب، گلابی، به، میوه های هسته دار: آلبالو، گیلاس، گوجه، آلو، هلو، شفتالو، زردآلو، قیسی، شلیل، آلو قطره طلا،. میوه های دانه ریز: انگور، توت درختی، میوه های خشک: بادام، پسته، گردو، فندق، سنجد، میوه های سرد سیری: زرشک، سماق، میوه های نیمه گرمسیری: خرما، انجیر، انار، خرمالو، زیتون، زعفران، غیر مثمر.

صنایع دستی : جاجیم بافی، پارچه دستباف، نمد بافی، سرامیک و سفال، قلمکار، قالیبافی، گلیم بافی، لباس محلی، رو دوزی، قلابدوزی، شیشه، معرق، فلز کاری، فرش پشتی، گلیچ بافی.

سوغات : پسته، انگور، انار و شیرینی های محلی .

غذاهای محلی : سبزی پلو دامغانی، لابو، آش گزمه، کچیله نون، آش زرشک، تفره، چرتمه پلو، آب دوغ، قرمه، گور ماست، والک پلو، پلو ته چین کشمش، آبگوشت خربزه، نان سمنانی، آش گزنه.

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons