نوشته ها

استان فارس

ارسال شده توسط :

وجه تسمیه: معرب کلمه ی پارس یکی از اقوام نژاد آریایی که پس از مهاجرت به فلات ایران در اطراف دریاچه ی ارومیه ساکن شدند و بعد ها حکومت بزرگ هخامنشیان را در اینجا پی ریزی کردند، سرزمین فارس از مرکز سیاسی و مقدس ایشان محسوب می شد.

سیمای اقلیمی: استان فارس مجموعه ای شگرف از مجاورت اقلیم های متنوع در کنار یکدیگر می باشد و دو عامل ارتفاع و عرض جغرافیایی در ترکیب با یکدیگر شرایطی را به وجود آورده اند که علاوه بر پیدایش اقلیم های بسیار گوناگون، خرده اقلیم های ویژه ای را نیز در فواصل بسیار نزدیک از یکدیگر پدید آورده اند. استان فارس به طور کلی منطقه ای است کوهستانی با دشت های گسترده و حاصلخیز که ارتفاعات آن دنباله رشته کوه های زاگرس، با جهت شمال غربی جنوب شرقی است.

عرض جغرافیایی: عرض جغرافیایی در شکل گیری اقلیم های مختلف استان نقش بسیار شاخصی دارد. اختلاف زیاد عرض جغرافیایی در شمال و جنوب استان که به بیش از ۴ درجه می رسد، تفاوت های آشکاری را در میزان انرژی دریافتی از خورشید و به تبع آن بر رژیم اقلیمی آن پدید می آورد و علاوه بر آن نزدیکی مناطق جنوبی استان به مدار رأس السرطان موجب می گردد که تأثیر توده های هوای گرم بر آمده از جنوب کشور، بر بخش های جنوبی استان مداوم بوده و سیمای حرارتی این بخش از استان را متأثر سازد. منابع رطوبتی و آب های استان فارس نظیر رود خانه ها، آب های زیر زمینی و دریاچه ها نیز به نوبه ی خود بر رژیم اقلیمی استان تأثیر می گذارد و شکل بندی اقلیم ها و خرده اقلیم های استان مؤثر واقع می شوند. علاوه بر منابع رطوبتی داخل استان، تأثیر خلیج فارس بر رژیم اقلیمی مناطقی از استان فارس حائز اهمیت است.

رود خانه ها:رود خانه قره آغاج: این رود خانه از ارتفاعات حوالی چهل چشمه ( ۴۰ کیلومتری غرب شیراز) سرچشمه می گیرد و پس از جذب چند رود و چشمه های متعدد پر آب تر شده از کوار، خفر، جهرم گذشته و به قیر و کارزین می رسد و در طول مسیر زمین های زیادی را مشروب می سازد و سپس رود مند را تشکیل می دهد.رود خانه کر: این رود از کوه های اطراف اردکان ( برم، فیروز، بر آفتاب) سرچشمه می گیرد و پس از دریافت شعباتی مانند سیوند پر آب تر شده و از جنوب مرو دشت می گذرد و پس از مشروب کردن منطقه ی کربال به دریاچه بختگان وارد می شود. طول این رود خانه حدود ۲۷۰ کیلومتر است. رود خانه مهران شور، رود خانه شورلار، رود خانه شور جهرم، رود خانه چوبخله، رود خانه مارگان، رود خانه بشار، رود خانه سیوند، رود خانه پیر آب، رود خانه رود شیر، رود خانه شش پیر، رود خانه آغاج، رود خانه فهلیان، رود خانه تنگ شیو و رود خانه شاد کام از دیگر رود خانه های استان فارس می باشد.

دریاچه ها: دریاچه کافتر( شاد کام)، دریاچه مهارلو، دریاچه پریشان(فامور)، دریاچه طشک و بختگان، دریاچه و تالاب ارژن از دریاچه های مهم استان فارس به شمار می آیند.

چشمه های طبیعی: چشمه ساسان، چشمه چونو، چشمه قدمگاه، چشمه بالنگان(حاجی آباد)،چشمه شش پیر، چشمه خارگان، چشمه رچی، چشمه پلنگان، چشمه جونجان(جونجون)، چشمه آتشکده، چشمه ابوالمهدی، چشمه بناب قادر آباد، چشمه محمد رسول الله، چشمه آبگرم سهراب بهرام، چشمه تنگاب.

آبشار ها: آبشار دشتک ایرج، آبشار مارگون

گردش گاه های طبیعی: استان فارس از جمله استان های ویژه ی گردشگری و توریستس ایران می باشد. این استان با داشتن فضاهای جالب و دیدنی از جمله ارتفاعات متعدد، روستا های ویژه مناطق ییلاقی و قشلاقی، ایل راه های عشایری، جشمه های فراوان، باغ های تاریخی، پارک ها و گردش گاه ها، دریاچه ها، رود خانه ها، تالاب ها، تنگ ها، هر یک به تنهایی دارای چشم انداز بدیع و مسحور کننده دارد. استان فارس در تمام فصول دیدنی می باشد، به ویژه در فصل بهار نارنج های دل انگیز و زیبایی بی نظیر طبیعت، گردشگران و جهان گردان بیشماری را به سوی خود جذب می نماید. دریاچه ی کافتر، دریاچه مهارلو، دریاچه های طشک و بختگان، منطقه حفاظت شده هرمودلار، رودخانه شاپور، پارک جنگلی استهبان، چشمه بالنگان، آبشار مارگون، از جمله گردش گاه های استان فارس می باشد.

مهمترین ارتفاعات: کوه سفید با ارتفاع ۳۹۴۳ متر در شهرستان اقلید کوه گر با ارتفاع ۳۱۰۹ متر در شهرستان مرو دشت کوه تودج با ارتفاع ۳۱۵۰ متر در شهرستان داراب کوه خرمن کوه با ارتفاع ۳۱۸۳ متر در شهرستان فسا قله بل با ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر در شهرستان اقلید.

پارک ها و مناطق حفاظت شده: پارک ملی بختگان پارک ملی بمو منطقه ی حفاظت شده ی ارژن منطقه ی حفاظت شده ی میان جنگل منطقه ی حفاظت شده ی ماله گاله منطقه ی حفاظت شده ی تنگ بستانک آبشار مارگون منطقه ی حفاظت شده ی بهرام گور مناطق شکار ممنوع دالان فراش بند کوه مول بلند موک بادتا فیروز آباد کوه داراب گورم جهرم کوه چاه نفت دره ی باغ بصیران توت سیاه خرمن کوه.

دیدنی ها: قلعه دختر، کاخ اردشیر ساسانی، نقش پیروزی، شهر گور، اماکن تاریخی و سیاحتی شهر میمند، نقش پارتی، قلعه ی شاه بربر، مسجد جامع کردشول، رود خانه قره آغاج، شهر تاریخی بیشاپور، نقوش برجسته ی تنگ چوگان، مجسمه و غار شاپور، بازار قیصریه، قلعه ی قدمگاه، باغ نشاط، مجموعه حمام و مسجد علی خان، نقش گورانکون دهکده ی سه تلو، دخمه ی سنگی معروف به داودختر، آتشکده ی اشکانی – میل اژدها – دیمه میل، نقش برجسته ی بهرام، سپید دژ یا قلعه ی سفید، مسجد جامع گچبر، قلعه ی اس پی آر، تفرجگاه نی ریز- دره ی پلنگان و بید خویه، قلعه های شادابخت، کتان، خباز و آباد زردشت، آبشار تارم، تل ضحاک، تل نعلکی، آثار باستانی چهل چشمه، معبد آناهیتا در بیشابور، برج نور آباد، آتشکده ی فیروز آباد، کاخ اردشیر، کاخ آتشکده ی سروستان، ارگ کریمخان، نقش رجب، تخت جمشید، بوستان آزادی، بوستان ولیعصر، بوستان خلد برین، بوستان علوی، حاشیه ی پارک چمران، کوه بمو، چشمهی شش پیر و برم شش پیر، رود خانه ی شش پیر، بهشت گمشده، باغ وحش شیراز، پل بزرگ سوریان، پهار طاق ساسانی، محمد حنیفه، چشمه ی پیر کدوئیه، بازار جهرم، نخلستان های جهرم، قلعه گبری، غار سنگ شکن، نقاط دیدنی بخش سیمکان، کردیان و خفر، کاروانسرای صفا شهر، تفرجگاه قصر یعقوب، تفرجگاه چشمه بناب، تفرجگاه بیدستان، شهرستان خنج، مناره ی شیخ دانیال، سر در مسجد، تپه ی توانگران، جاده ی سنگ فرش از دوره ی هخامنشی، سد دول ابرهیمی، شهرستان داراب، آبشار قدامی، نقش شاپور، آتشکده ی آذرخش، آسیاب سنگی، آثار شهر قدیم دارابگرد، مسجد جامع داراب، تل سفید، برکه ی سفید، میل نقاره خانه، قلعه مزایجان، چشمه ی شش پیر…

مردم شناسی: مردم فارس: اصطخری درباره ی خصوصیات ظاهری و کیفیات بدنی سکنه فارس چنین می گوید: سکنه ی نواحی گرمسیر اغلب بدنی لاغر وتکیده، مویی اندک و پوستی تیره رنگ دارند. اهالی نواحی سرد سیر دارای بدنی گوشت الود تر، مویی پر پشت تر و پوستی روشن تر هستند. از میان نقایص عضوی و بدنی مقدسی وجود فراوان ضعف بینایی را در منطقه کازرون و فلج ناشی از سکته ناقص در شیراز را ذکر می کند و در عوض با لحنی تحسین آمیز می گوید که در فارس به ندرت جذام دیده می شود.

آداب و رسوم:عید نوروز در استان فارس: عید نوروز نزد مردم فارس بسیار گرامی است و مردم از ۱۵ روز پیش از تحویل سال نو به استقبال آن می روند. آن ها شیرینی و تنقلات تهیه می کنند و به دوختن لباس نو برای خود و بچه ها می پردازند و خانه تکانی می کنند، در گذشته مردم خود شیرینی درست می کردند و عمدتاً نان شیرین می پختند. نان شیرینی را بعد از اینکه از تنور بیرون می آوردند تا هنوز نرم و تازه بود چند بار تا می زدند تا به صورت یک مربع به اندازه ی کف دست در آید. این نان بعد از چند لحظه ترد و شکننده می شد. غیر از این نوع نان شیرینی، شیرینی دیگری درست نمیشد. اغلب وسایل پذیرایی عید تنقلاتی مانند برنجک، اخُرِک و دنگو بود.

مراسم ازدواج: جوانی که تازه به سن ازدواج رسیده و قصد ازدواج دارد، موضوع را با خانواده خود در میان می گذارد. اگر خانواده ی داماد دختر معینی را در نظر داشته باشند، کار ساده است. در غیر این صورت به این خانه و آن خانه برای «دلالگی» که همان خواستگاری است می روند.

دلالگی: مادر و خواهر داماد و چند نفر از نزدیکانش به خانواده ای که دختر داشته باشند می روند. خانواده ی دختر در صورتی که موافق باشند، علاوه بر چای، شربت هم برای آن ها می آورند. در صورتی که خانواده ی دختر به چای اکتفا کنند، نشانه ی ان است که به این وصلت رضایت ندارند. پس موضوع منتفی شده و خانواده ی داماد به خانه ی دیگری می روند.

بله برون: خانواده ی عروس حتماً درباره ی داماد و خانواده اش تحقیق می کنند. یک روز هم سرزده به خانه ی داماد می روند و به دنبال آن مراسم بله برون انجام می شود. در این مراسم تنی چند از بزرگتر های دو خانواده در منزل عروس دور هم جمع می شوند تا درباره ی مهریهریال پول حمام و سائر مسائل ضروری صحبت می کنند. اگر طرفین شرایط خاصی داشته باشند در همین مجلس مطرح می شود تا به توافق برسند. یک نفر هم آنچه را که مطرح شده روی کاغذ می آورد، در اصطلاح می گویند رقعه اش نوشته شد. سپس روزی تعیین می شود و به اتفاق عروس به بازار وکیل می روند و پارچه های مورد نیاز را می خرند.

رخت برون: در این مجلس دوستان عروس و داماد شرکت دارند که به آن ها سوری می گویند. سوری ها داماد یک خیاط را همراه می آورند تا اندازه ی عروس را بگیرد و پارچه هایی را که خریده اند با خود ببرد. پذیرایی از مدعوین به عهده ی مادر عروس است. مادر داماد نیز همراه پارچه، مقداری نقل و هدیه که در اصطلاح به آن گل می گویند با خود می آورد. در این مجلس زن ها دایره می زنند..

عقد کنون: در فارس برای عقد و عروسی ساعت سعد را انتخاب می کنند و دو نوبت عقد می گیرند. یکی عقد خصوصی است که تنها عده ای از نزدیکان عروس و داماد شرکت دارند و معمولاً خطبه عقد در همین مجلس خوانده می شود و دیگری مجلس عقد که همه دوستان و آشنایان دو خانواده در آن شرکت دارند. روز عقد خانواده داماد همه چیز را به خانه ی عروس می برند و تنها از بردن ذغال و تنباکو خودداری می کنند چون معتقدند که تنباکو تلخی به همراه دارد و ذغال سیاهی.

دست بوسون: معمول است که داماد با یکی دو نفر از نزدیکانش به خانه ی مادر زن برود و دست او را ببوسد. مادر زن هم روی او را ببوسد. مادر زن در این روز هدیه ای به دامادش می دهد.

عروسی: روز قبل از عروسی حجله می بندند و برنج پاک می کنند. این مراسم با شادی و شعف و خواندن همراه است. برای آوردن عروس عده ای به خانه عروس می روند. در این مجلس با شربت و فالوده از سور ها پذیرایی می شود. رسم است که یاران داماد چیزی را بر می داشته اند که ممکن است لیوان، قاشق یا استکان باشد. وقتی خواستند عروس را ببرند پدر عروس تا قباله را از یاران داماد نگیرد، اجازه ی بردن عروس را نمی دهد. وقت رفتن خواهران داماد زیر بغل عروس را می گیرند و آینه سنگی بزرگی را برابر او گرفته و به طرف خانه ی داماد حرکت می کنند. اهالی محل روی سر آن ها گلاب می چاشند. نرسیده به خانه ی داماد، داماد به پیشواز عروس می آید و عروس را با خود به خانه می برد. در حجله، بزرگ تر خانواده دست عروس و داماد را در دست هم می گذارد. باید دست داماد را در دست عروس قرار بگیرد تا برای همیشه بر عروس مسلط باشد. در حجله انگشت های کوچک عروس و داماد را با گلاب می شویند و عروس و داماد سکه هایی را که از قبل در دست دارند در ظرفی که زیر دستشان است، می اندازند. این گلاب را معمولاً پای درخت سبزی می ریزند. داماد در حجله، هدیه ای به نام روگشا به عروس می دهد. در حجله بر سر عروس و داماد نقل می ریزند. داماد در حجله، هدیه ای به نام روگشا به عروس می دهد. در حجله بر سر عروس و داماد نقل می ریزند. صبح روز بعد داماد به دیدن مادر زن می رود و ضمن بوسیدن دست او او را به خانه ی خود می آورد. هدایایی را که برای عروس و داماد می آورند، صبح عروسی به همه نشان می دهند. در شیراز به این هدایا «گل» می گویند.

پاگشا: هفته ای بعد از عروسی در شیراز رسم است که پدر عروس، داماد و یارانش را به شام یا ناهار دعوت کند. به این مراسم پاگشا می گویند. بعد از عروس نوبت به دیگران می رسد. از دیگر مراسم این است که پدر عروس، داماد و یارانش را به شام یا ناهار دعوت کند. به این مراسم پاگشا می گویند. بعد از عروس نوبت به دیگران می رسد. از دیگر مراسم این است که چون جوانی دختری را نامزد کرد، از آن به بعد در هر عید، مخصوصاً عید فطر باید برای نامزدش عیدی بفرستد. عیدی را در خوانچه می گذارند و به خانه ی عروس می برند. در مقابل وقتی که دختر به خانه ی شوهر رفت مادر عروس باید همین کار را به ویژه در عید فطر انجام دهد. در ماه رمضان هم باید مادر عروس یک افطاری کامل که به آن« روز و الوان» می گویند، برای دامادش بفرستد.

اقیقه: از جمله رسوم معمول در بین دوانی ها، یکی هم رسم اقیقه است. اقیقه در عربی به معنی موی شکم نوزاد در هنگام تولد است. معنی دیگر آن، ذبح گوسفند در هفتمین روز تولد نوزاد است. شاید این رسم در گذشته در روز هفتم انجام می شد، اما امروزه موعد خاصی برای آن قائل نیستند و در هر فرصتی که دست داد آن را تدارک می بینند. انجام این کار ممکن است تا هفت سالگی کودک هم به تعویق بیفتد. اما تا هنگام مراسم اقیه نباید موی سر کودک تراشیده شود.

وداع با فرد در گذشته: فرهنگ مردم فارس چون فرهنگ دیگر مردم ایران بر مبنای باورها و معتقدات دینی مسلمانان استوار است. ضمن این که گاه این اداب و رسوم ریشه در پیش از اسلام دارد، برای مثال در شهرستان های آباده، اقلید و فسا رسم است که با فوت هر فرد، بازماندگان نزدیک وی یعنی پدر، مادر، برادر، خواهر و فرزندان، روز بعد از روز خاکسپاری پیش از طلوع آفتاب سر گور وی می روند و فاتحه می خوانند. این عمل در تابستان بدون مشکل انجام می شود اما در سرمای ۱۵ درجه زیر صفر زمستان این کار با مشکلاتی همراه است و با تمامی این احوال مردم به انجام این کار می پردازند و معتقدند با این کار به خورشید می گویند که زود تر از او بر مزار عزیزشان آمده اند.

مراسم کفن و دفن مردگان: اگر فردی در خانواده ای از دنیا برود ابتدا دو چشم و دو انگشت بزرگ پای او را می بندند و دو دستش را رود شکم یا در دو طرف پهلو قرار می دهند سپس او را در جاجیم یا پتو می پیچند و روی تابوت قرار می دهند. تابوت از دو قطعه چوب سه متدی تشکیل شده که چهار یا پنج قطعه چوب ۸۰ سانتی با طناب به ان بسته اند که به صورت نردبان در می آید. در این حال جسد را رود تابوت قرار می دهند آن را با طناب می بندند و با صلوات فرستادن برای شستن و غسل دادن بسوی چشمه یا رود خانه می برند. پیش از رسیدن تابوت دو نفر در محل غسل میت مقداری برگ درخت روی زمین می چینند و با آمدن تابوت میت را روی برگ ها قرار می دهند و او را غسل می دهند. شستشو به وسیله ی کافور و سدر و آب انجام می شود قرآن و دعا به وسیله ی ملای محل خوانده می شود و دستور غسل داده می شود. پس از آن میت را کفن می کنند و سپس در جاجیم یا پتوی دیگری می پیچند و روی همان تابوت می گذارند به قبرستان می برند. در همین موقع مردم ده و دهات اطراف که به وسیله جارچی مطلع شده اند از قبل قبر را آماده نموده اند. قبر به طول دو متر و عرض ۵/۱ متر با سنگ دور چینی شده است. دور چینی قبر با سنگ های بلندی است که به طول ۵/۱ از کوه جدا کرده اند و با قاطر و الاغ آورده اند و سنگ را رود قبر می گذارند و حدود ۸۰ سانت از طول قبر را با این سنگ می پوشانند. و بقیه آن را برای فرستادن میت به داخل قبر می باشد. قسمت باز قبر در قسمت پای میت قرار دارد. پس از آماده شدن قبر ملای محل جلو می ایستد و با افراد حاضر نماز میت را اقامه می کند سپس تابوت را بلند کرده از طرف پایین قبر یعنی جایی که پای میت قرار می گیرد سه بار تقریباً به فاصله ی یک متر به زمین می گذارند و تکبیر می گویند و سپس یک نفر از بستگان یا افراد داوطلب که با پای برهنه و یقه باز باشد متوفی را به خاک می سپرد. بدین ترتیب که روی یک زانو می نشیند و سر میت را که از بالا به پایین می آید با پای راست به آخر قبر هدایت می کند سپس بالشی که از همان کفن درست شده و پر از خاک است زیر سر میت قرار می دهد و بعد از آن تختخ سنگی به وزن دو کیلو زیر شانه چپ او می گذارند که روی میت به سوی قبله باشد. سپس کفن را که به وسیله طناب های پارچه ای بسته شده باز می کنند و روی میت را باز می گذارند و قطعه چوبی به طول نیم متر که معمولاً از چوب انار یا چوب دیگر درختان است در امتداد دست میت در پهلوی وی می گذارند. مردم معتقدند که این چوب برای بلند شدن میت در روز رستاخیز است در این حال سنگ را رود تمامی قبر قرار می دهند و با گل آن را اندود می کنند تا خاک وارد قبرنشود. ضمناً سوراخ کوچکی در حدود سینه متوفی باز می گذارند، چوب از این سوراخ به سینه وی وصل می کن که موقع خواندن اشهد با نام بردن دوازده امام علی (ع) و با تکان دادن چوب، میت متوجه اشهد بشود. پس از چایان اشهد چوب را بیرون می آورند و روی قبر را با خاک می پوشانند. در طی سه روز پس از مرگ، روی قبر را با سنگ به صورت مستطیل درست می کنند مردم معمولاً پس از خاک سپاری دور قبر جمع می شوند و کف دست راست را روی قبر می گذارند و فاتحه می خوانند. امکان دارد هفت الی هشت مرتبه سوره انا انزلنا را تلاوت کنند و بعد از آن یکی از نزدیکان میت از مردم تقاضای بخشودگی میت را که شاید با کسی کدورتی داشته باشد می نماید و سپس مردم به خانه بر می گردند. لازم به توضیح است که مراسم بدین صورت مربوط به گذشته بوده است.

زبان: با توجه به این که زبان رسمی یعنی زبان رادیو و تلویزیون به تدریج گویش ها را تحت تأثیر قرار داده، گویش های متداول فارسی در فارس شامل گویش شیرازی، گویش شهر های شمالی فارس، گویش لاری و گویش لری است.

ورزش های بومی: کشتی دست به بغل، زنجیر پاره کن، تورونه بازی، غربه شاه، گل از توته، هفت سنگ بازی، گو وچفته، بند دو، کپروشک، ترکه بازی، هدیه بیار، چوپا سواری، الختر، سکل مهتاب، گل برد، پوب کلیک، گو بازی، چل چفته، برو بیا، بگیر بیا بالا، قالبسنگ، باد خوردن، هادین گلو، دنده ریشه، پوب پل بازی، تاب بازی ..

صنایع دستی: خاتم سازی، سرامیک سازی، قلمزنی روی نقره، شیشه گری، نمد مالی، گیوه دوزی، گلیم بافی، جاجیم بافی، منبت کاری رود چوب، حصیر بافی، خوس دوزی، ملیله سازی، کلاه نمدی، قالیبافی، سفالگری، ساخت ساز های سنتی، کاشی هفت رنگ، معرق چوب، سراجی، قلاب دوزی، عروسک دوزی، فلز کاری، طراحی فرش، رفوگری، گلدوزی، نگین تراشی، پولک دوزی، جواهر سازی، خراطی، رند بافی، مجسمه های مومی، سوزن دوزی، دوخت لباس های محلی، تذهیب، نازک کاری چوب، محصولات بافتنی، فلز کاری، خامه ی دست ریس، مشبک چوب، معرق، رودو.ی های سنتی، چاقو سازی، چله کشی..

موزه ها:

موزه ی تاریخ طبیعی: این موزه در خیابان آزادگان منشعب از بلوار مدرس قرار دارد. در این موزه نمونه هائی از گونه های مختلف جانوری، گیاهان و سنگواره ها جمع آوری و به صورت رده بندی شده نگهداری می شود.

موزه ی نظامی: این موزه در باغ عفیف آباد قرار دارد و انواع اسلحه ها سبک وسنگین از زمان های گذشته در آن نگهداری می شود.

موزه ی عبرت: موزه ی عبرت در زبقه ی دوم ساختمان عفیف آباد قرار دارد. ساختمان این موزه قبلاً کاخ محمد رضا چهلوی و همسرش بوده است.

گنجینه ی تاریخ فارس: این مجموعه در سال ۱۳۸۲ به همت بنیاد فارس شناسی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در بخش زیر زمین خانه ی زینت الملک ایجاد شد.

مزه ی سنگ: این موزه در ساختمان هفت تن، بلوار هفت واقع است در این موزه نمونه هائی از سنگ تاریخی و کتیبه های قدیمی نگهداری می شود.

موزه ی نارنجستان: این موزه در ساختمان نارنجستان قوام می باشد و اشیای باستانی حفاری شده مربوط به سه هزار سال قبل در آن به نمایش گذاشته شده است.

منزل منطقی نژلد: این بنا که متعلق به اواخر دوره ی قاجاریه می باشد در گذر مجاور ضلع جنوبی مسجد نو در میدان احمدی واقع شده است.

موزه ی قاجار: معماری، تاریخی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۸۱، بنا قاجاریه

موزه ی سنگ های تاریخی هفت تنان: شخصیت آثار سنگ مزار هفت تن از عرفای دوره ی زندیه و سنگ های تاریخی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۱۵ بنا زندیه

موزه ی شاه چراغ(ع) شیراز: تاریخی، آستان مقدس احمدی و محمدی، تأسیس ۱۳۴۴ موزه ی نارنجستان قوام: باستان شناسی، تاریخی، دانشگاه تبریز، تأسیس ۱۳۴۵

موزه ی تاریخ طبیعی شیراز: علمی، نمونه ی انواع جانوران و گیاهان، دانشگاه شیراز، تأسیس ۱۳۵۹

موزه ی جانور شناسی، مرکز نمونه های جانوری، شیراز: تخصصی، جانور شناسی، دانشگاه شیراز

آرامگاه سعدی شیراز: معماری شخصیت، آرامگاه سعدی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۱۵

آرامگاه حافظ شیراز: معماری شخصیت، آرامگاه، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۱۵

مسجد وکیل: معماری، چایخانهی سنتی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس: بنا زندیه

موزه ی نظامی عفیف آباد شیراز: تاریخی، جنگ افزار های تاریخی، ارتش جمهوری اسلامی ایران، تأسیس ۱۳۷۰

ارگ کریم خان شیراز: معماری دوره ی زندیه، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۴۸، بنا قاجاریه، سازمان حفاظت آثار تاریخی

مسجد نصیر الملک شیراز: معماری، اداره ی اوقاف و امور خیریه

غار شاپور کازرون: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشود، تآسیس: دوره ی ساسانی

تنگ چوگان نقش برجسته: باستان شناسی نقش برجسته ی دوره ی ساسانی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس: دوره ی ساسانی

موزه ی باستانی کازرون: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۸۱ موزه ی ساسانی، موضوع: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۸۱

محوطه ی بیشابور، کازرون: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۴۷، دوره ی ساسانی و قبل از میلاد

قلعه دختر فیروز آباد: معماری، سازمان میراث فرهنگی کشور، تدسیس ساسانی

کاخ اردشیر، آتشکده ی فیروزآباد: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ساسانی

تخت جمشید مرو دشت: معماری، باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس: بنا هخامنشی

موزه ی هخامنشی تخت جمشید فیروز آباد: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس ۱۳۱۶ بنا هخامنشی

نقش رستم مرو دشت: باستان شناسی ( نقش های برجسته ی ساسانی و ایلامی، سازمان میراث فرهنگی کشورف تأسیس: بنا هخامنشی

پاسارگاد مرو دشت: معماری، باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس بنا هخامنشی

نقش رجب مرو دشت: باستان شناسی، سازمان میراث فرهنگی کشور، تأسیس بنا ساسانی

آثار ثبت شده: تخت مادر سلیمان، قصر ابونصر- هخامنشی- ساسانی قلعه در دهیا، دارابگرد- هخامنشی- ساسانی- داراب قلعه ضحاک – پیش از تاریخ اسلامی – فسا گنبد اتشکده فراشبند – اشکانی – ساسانی – فراشبند شهر گور – تاریخی اسلامی فیروز آباد استخر – تاریخی – اسلامی – مرو دشت مشهد مرغاب پاسارگاد – هخامنشی – پاسارگاد تخت جمشید – هخامنشی – مرو دشت نقش رستم – ساسانی – مرو دشت نقش رجب – ساسانی – مرو دشت کاخ سروستان – ساسانی – شیراز شهر بیشابور – ساسانی – کازرون حجاری های برم دلک، ساسانی – شیراز مسجد جامع عتیق – صفاریان – شیراز مسجد نو – اتابکان – شیراز باغ و عمارت هفت تن – زندیه – شیراز مدرسه خان – صفویه – شیراز مقبره دختر اتابک آبش خاتون – تیموری – صفویه – شیراز آتشکده فراشبند – ساسانی – فراشبند کاخ اردشیر آتشکد کده – صفویه – فیروز آباد نقش برجسته های تنگ چوگان – ساسانی – کازرون مجسمه شاپور اول – ساسانی – کازرون مسجد وکیل – زندیه – شیراز غار موسوم به شیخ علی – ساسانی – مرو دشت خرابه های یک شهر سلطنتی – هخامنشی – ممسنی مسجد جامع – قرن ۴ ه ق – نی ریز مسجد سنگی – ساسانی – قرن ۷ ه ق – داراب مقبره کریم خان زند موزه پارس – زندیه – شیراز حجاری ایلامی – ایلامی – ممسنی آتشکده سنگی – ساسانی – فسا امامزاده احمد – قرن ۱۰ ه ق – بوانات نقش رستم – ساسانی – داراب دو نقش برجسته – ساسانی – فیروز آباد قلعه دختر – ساسانی – فیروز آباد نقش برجسته سهراب بهرام – ساسانی – نور آباد مسجد ساده – قرن ۷ ه ق – استهبان مسجد جامع سوریان – قرن ۶ ه ق – بوانات آتشکده ساسانی منار – ساسانی – فیروز آباد دخمه سنگی دو دختر – ماد – ممسنی مقبره سید علاءالدین حسین – قرن ۱۰ ه ق – شیراز آتشکده جره – ساسانی – کازرون نقوش برجسته سنگی – ساسانی – کازرون میل اژدها یا آتشگاه – اشکانی – ممسنی بقعه معروف به شاه چراغ – قرن ۷ ه ق – شیراز چهار طاقی ساسانی – ساسانی – اسلامی – ایزد خواست مسجد نصیر الملک – قاجاریه – شیراز بنای بی بی دختران – مغول – شیراز سرای مشیر – قاجاریه – شیراز تپه چشمه علی آباد – هخامنشی – ساسانی – مرو دشت مدرسه آقا بابا خان یا مدرسه وکیل – زندیه – شیراز کلیسای ارامنه – صفویه – شیراز بند امیر – قرن ۴ ه ق – مرو دشت حسینیه مشیر – قرن ۱۳ ه ق – شیراز مسجد مشیر – قرن ۱۳ هق – شیراز باغ دلگشا – صفویه – زندیه – قاجاریه – شیراز باغ عفیف آباد – قرن ۱۳ ه ق – شیراز عمارت دیوانخانه – زندیه – شیراز مقبره خواجوی کرمانی – قرن ۸ و ۹ ه ق – شیراز حمام وکیل – زندیه – شیراز ارگ کریمخانی – زندیه – شیراز حسینیه قوام – قرن ۱۳ ه ق – شیراز مجموعه بازار وکیل – زندیه – شیراز باغ جهان نما – زندیه – شیراز پل خان – صفویه – مرو دشت باغ تخت اتابکان – شیراز آب انبار وکیل – زندیه – شیراز مجموعه گبر – ساسانی – اقلید نقش برجسته ی بهرام دوم – ساسانی – شیراز بنای اندرون زینت الملک – قاجاریه – شیراز نقش برجسته ی پارتی – اشکانی – فیروز آباد چاه مرتاض علی – دیالمه، در عهد قاجار تعمیر شد – شیراز آرامگاه قطب الدین یوسف – قرن ۸ ه ق – شیراز مجموعه پل و بند بهمن – ساسانی – شیراز بازار جهرم – اواخر زندیه – اوایل قاجار – جهرم مسجد سنگی و چهار طاق ایج – ساسانی – استهبان مدرسه منصوریه – قرن ۹ – شیراز بقعه امامزاده سید نور الدین – دیالمه – اردکان مسجد و مدرسه خان – صفویه – جهرم گنبد عضد یا گهواره زید – دیالمه – شیراز مقبره شیخ عبد الاسلام – ایلخانی – خنج باغ نشاط – افشاریه – قرن ۱۲ – لار مناره مجاور قصر شیخ دانیال خنجی – قرن ۸ – خنج مقبره جاماسب حکیم و قلعه آن – ساسانی – جهرم چهار طاقی قطب آباد – ساسانی – جهرم امامزاده اسماعیل میمند – سلجوقی مقبره فضل بن موسی بن جعفر – قرن ۹ – جهرم آرامگاه حافظ – مظفریان – شیراز آرامگاه سعدی شیرازی – اتابکان – پهلوی – معاصر – شیراز باغ ارم – قاجاریه – شیراز آرامگاه شیخ کبیر محمد روز بهان – معاصر – شیراز تپه ملیان – ایلامی – سپیدان منزل حاج محمود عطر فروش – قاجاریه – شیراز خانه نصیر الملک – قاجار – شیراز خانه کاظم زاده – اواخر زندیه – قاجاریه – شیراز خانه صالحی – قاجاریه – شیراز منزل آقای امامی – قاجاریه – شیراز خانه محمد نبی افشاریان – قرن ۱۴ ه ق – شیراز عمارت دیوانخانه قوام ملکی – قاجاریه – شیراز مسجد حاج میرزا کریم صراف – زندیه – شیراز پل ایزد خواست – صفویه – ایزد خواست کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند – ساسانی – پاسارگاد کاروانسرای ایزد خواست – قرن ۱۲ – ایزد خواست مدرسه نظامیه سید علاء الدین – صفویه – شیراز آرامگاه شاه شجاع – مظفریان – شیراز آثار هخامنشی قره قلات – هخامنشی – مرو دشت مقبره نیمه تمام چاشت خوار – هخامنشی – مرو دشت ساختمان و باغ منشی باشی – اواخر قاجار – شیراز مجموعه بصیر دیوان – اواسط قاجاریه – شیراز منزل کازرونیان – قاجاریه – شیراز کتیبه پهلوی چشمه عبد الله – ساسانی – مرو دشت آب انبار اوز – اواخر صفویه – لار تپه کوشک زر – هزاره ۵ تا ۱ ق م – ارسنجان تپه گپ کناره – تاریخی و اسلامی – مرو دشت تپه ماد آبادی – پیش از تاریخ – مرو دشت تپه تیموریان – هزاره ۳ و ۴ ق م – ارسنجان قلعه کهنه جعفر آباد – پیش از تاریخ – تاریخی – عبد الله آباد تپه حاجی نوروز – تپه آهک پزی – پیش از تاریخ – اسلامی – اقلید تپه حسن آباد – پیش از تاریخ – اسلامی – اقلید تپه پیر کتانی – پیش از تاریخ اسلامی – مرو دشت تپه رحمت آباد – هزاره ۲ تا ۴ ق م – پاسارگاد تپه بزرگ مقصود – هزاره ۲ ق م – مرو دشت تپه قلعه حسن آباد – پیش از تاریخ – تاریخی – مرو دشت تپه مراد – تاریخی – مرو دشت تپه قاسم آباد – تاریخی – مرو دشت تپه شقا – پیش از تاریخ – مرو دشت تپه جری الف – ب – پیش از تاریخ – مرو دشت تپه باقر آباد – هزاره ۱ تا ۴ ق م – اقلید تپه قصر الدشت – هخامنشی – پاسارگاد تپه چشمه دزون – هزاره ۱ ق م – اقلید تپه گود کلاه سران – تاریخی – مرو دشت تپه نور آباد – پیش از تاریخ – تاریخی – ممسنی قلعه مهر علی فارس – پیش از تاریخ – تاریخی – اقلید تپه رشتی سیاه الف و ب – هزاره ۴ تا اسلامی – مرو دشت تپه سوریان – صفویه – سوریان پل سوریان – صفویه – سوریان قدمگاه جهرم – ساسانی – اسلامی – جهرم مدرسه سعیدیه ارسنجان – صفویه – رسنجان امامزاده شاه فخر الدین – ایلخانی و صفویه – خنج برکه بام بلند – اسلامی – لار آب انبار آقا – صفویه – لارستان آب انبار شمار ۱ و ۲ سید جعفر – اسلامی – اوز هفت عدد آب انبار گراش – اسلامی – خارج از گراش خانه شوری روستای شیرازی – قاجاریه – شیراز تپه کاخداد، منزلگاه پنجم راه شاهی – هخامنشی – ممسنی آثار روستای سید حسین – ساسانی – کازرون آب انبار بنا رویه – صفویه – لار مسجد جامع استهبان – صفویه – استهبان منزل منطقی نژاد – قاجاریه – شیراز خانه ی آقای آیت اللهی – قاجاریه – شیراز منزل سید محمد باقر عالم ایت اللهی – قاجاریه – شیراز خانه حسین پاک یاری – قاجاریه – شیراز منزل حسنی – قاجاریه – شیراز مقبره و خانقاه شیخ ابو اسحق – قاجاریه – کازرون منزل فریور طالبان – قاجاریه – شیراز خانه محتشم – زندیه – قاجاریه – شیراز خانه آقایان حسن حبیبی و سعادت – قاجاریه – شیراز خانه عبد الحمید تولائی – قاجاریه – شیراز خانه دکتر معدل السلطنه – قاجاریه – شیراز خانه رجبعلی هوائی – قاجاریه – شیراز مسجد جامع داراب – سلجوقی – داراب آرامگاه سید امین الدین – قرن ۷ ه ق – کازرون منزل آقای حسن اردکانی – قاجاریه – شیراز خانه ی آقای حاجی مهیا – قاجاریه – شیراز خانه ضیائیان – قاجاریه – شیراز کاروانسرای نو – صفویه – لار آب انبار حاج آقا رضا – صفویه – جهرم بنای بقعه علامه دوانی – قرن ۱۰ ه ق – کازرون دروازه قرآن – قاجاریه – معاصر – شیراز کاروانسرای شاه عباسی – صفویه – آباده کاروانسرای خان خوره – صفویه – آباده کتیبه و غار تنگ براق – ساسانی – اقلید تیمچه صرافیان – قاجاریه – آباده

جمعیت مرد وزن روستائی و شهری:

مرد: ۱۲۳۵۳۹۳ شهری، ۷۵۹۳۰۰ روستائی

زن: ۱۱۹۸۳۹۵ شهری، ۷۳۴۰۸۶ روستائی

تقسیمات کشوری: شهرستان آباده به مساحت و دارای یک بخش مرکزی دارای ۴ دهستان : ۱- ایزد خواست ۲- بهمن ۳- بیدک ۴- سورمق و مرکز شهرستان آباده شهر آباده است.

پوشش گیاهی: جنگل های پراکنده ای از درختان بادام و پسته وحشی و گیاهان دارویی چون خاکشی، شاه تره است.

جانوران و پرندگان: گرگ، شغال، بز کوهی، قوچ و میش و کبک

فرآورده ها: گندم، جو، پنبه، دانه های روغنی، بنشن، کنجد، انگور، انار و تره بار و فرش

رستنی ها: علاوه بر درختان جنگلی که ۱۰ درصد خاک این شهرستان را تشکیل می دهد، گیاهان دارویی و صنعتی و مرتع پوشش گیاهی شهرستان استهبان را تشکیل می دهد.

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons