نوشته ها

باغ ارم

ارسال شده توسط :

باغ ارم

باغ ارم (شیراز)

باغ ارم شیراز یک باغ ایرانی، تاریخی در شهر شیراز است و شامل چند بنای تاریخی و باغ گیاه ‌شناسی می ‌باشد .

تاریخ ساخت و بنیان‌ گذار اولیه باغ ارم شیراز ، به ‌درستی مشخص نیست ؛ ولی توصیف ‌هایی از آن در سفرنامه ‌های متعلق به قرن دهم و یازدهم هجری آمده است . این باغ تنوع گیاهی بسیار بالایی دارد و گیاهان بسیاری از اقصا نقاط جهان در این باغ کاشته شده است ؛ به شکلی که باغ در قالب یک نمایشگاه از انواع گل‌ ها و گیاهان در آمده‌ است. عمارتی در وسط ، هسته مرکزی این باغ محسوب می ‌شود و قابل توجه ‌ترین جنبه باغ است . این عمارت ، از سه طبقه ، با تزئینات فراوان تشکیل شده‌ است. اتاق ‌های طبقه زیرین که تقریباً زیرزمین هستند ، محلی است برای استراحت در روز های گرم تابستان . تزئینات این اتاق ‌ها ، کاشی‌کاری‌ های رنگین است . دو طبقه بالایی دارای ستون ‌هایی است که از تخت جمشید الهام گرفته شده‌ اند.  باغ ارم شیراز بطور مسلم از دوره سلجوقیان و در تمام دوره آل اینجو و آل مظفر و گورکانیان وجود داشته و با توجه به اینکه سیستم فئودالی بطور کامل بر جامعه آن دوره حاکم بوده بدون تردید بانیان و صاحبان باغ ارم که باغی ارزشمند بوده ، در آن زمان حکام وقت بوده‌ اند . احتمال می‌ رود اتابک قراچه که از طرف احمد سنجر سلجوقی به حکومت فارس منصوب بوده دستور احداث این باغ را داده باشد. بعد از وی تا جلوس شاه شیخ ابواسحاق اینجو که احتمالاً باغ ارم را در تصدی داشت ، اطلاعی از نحوه مالکیت این باغ در دست نیست . شاه شیخ ابواسحاق اینجو در سال ۷۴۲ هجری قمری جلوس نموده و در سال ۷۵۷ هجری قمری کشته شد . پس از انقراض سلسله آل اینجو به‌وسیله آل مظفر ، احتمالاً باغ ارم به مالکیت سلاطین آل مظفر در آمده‌است و در عهد شاه منصور آخرین پادشاه این خاندان که به دست گورکانیان کشته شد ، باغ در نهایت آبادانی و شکوه بوده‌ است.

در عهد کریم خان زند احتمالاً باغ ارم در مالکیت سران سلسله زندیه بوده و مانند سایر ابنیه و باغهای شیراز مرمت یافته ‌است . از اواخر دوره زندیه تقریباً بیش از هفتاد و پنج سال باغ ارم در تصاحب سران ایل قشقایی بوده ‌است . خاندان جانی خان قشقایی که از دوره فتحعلی شاه قاجار با سمت ایلخانی و ایل بیگی بر ایل قشقایی فرمانروایی می‌ کردند ، مدت مدیدی این باغ را در اختیار داشته و از آنجا به عنوان مقر فرمانفرمایی خود در شهر شیراز استفاده می ‌کرده ‌اند. در اوایل دوره قاجاریه بعضی از سران ایل قشقایی که مالکین سابق باغ ارم بوده‌اند در گوشه ‌ای از این باغ به خاک سپرده شده ‌اند که در حال حاضر نشانی از این قبور در دست نیست . ساختمان عمارت این باغ در دوره ناصرالدین شاه قاجار هنوز مرغوب و قابل توجه بوده‌ است . در دوره سلطنت ناصرالدین شاه  ، حاج نصیر الملک شیرازی باغ را از خاندان ایلخانی خریداری نموده و ساختمان فعلی موجود در باغ را به جای عمارت ایلخانی بنا نمود ولی احتمالاً اساس ساختمان قبلی را حفظ کرده ‌است.  در آن زمان توصیفی توسط فرصت ‌الدوله شیرازی راجع به این باغ داده شده که به شرح زیر می‌ باشد: بستانی است بی مثال و گلشنی است بهشت تمثال   سرو هایش سر به افلاک کشیده ، عماراتی دارد شاهانه مشتمل بر تالاری که به واسطه دو ستون قوی پیکر بر پاست و ارسی ‌ها ، گوشواره ‌ها و اتاق ها و رواق های دیگر را از فوقانی و تحتانی داراست . بنای اول آن را محمد قلی خان ایلخانی نهاده سپس مرحوم حاجی نصیر الملک خریده و حکم به بنیاد عمارات مذکور داده . اطاق های طبقه زیرین تقریباً زیرزمین است و تالار مرکزی آن را برای استراحت در روز های گرم تابستان در نظر گرفته‌اند . نهر آب مستقیماً از این تالار می ‌گذرد و در سر راه خود قبل از اینکه به حوض بزرگی فرو ریزد استخر را پر می ‌کند. باغ ارم پس از فوت ابو القاسم خان نصیر الملک به فرزندش رسید و پس از چندی به یکی از سران ایل قشقایی فروخته شد . سپس به تصرف دولت در آمده و به دانشگاه شیراز واگذار شده ‌است .

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Hide Buttons