نوشته ها

جوک کاری هنر منحصر به خطه فارس در دوره قاجار است

ارسال شده توسط :

جوک کاری هنر منحصر به خطه فارس در دوره قاجار است

 ((میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس))

معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس گفت :  آثار مستندی که به صورت دقیق قدمت جوک را ذکر کرده باشد وجود نداشته ولی آثار به جای مانده رواج این هنر را در دوره قاجاریه در فارس  نشان می دهد. همت محمدی افزود: نمونه های مشابه هنر جوک در ساخت درهای موزه نارنجستان قوام از بناهای شاخص دوره قاجاری فارس  مشهود است. این مقام مسئول به شباهت های بسیار هنر جوک کاری با خاتم سازی اشاره کرد و گفت : با توجه به اینکه تکنیک جوک کاری شباهت زیادی به تکنیک خاتم سازی در شیراز دارد به نظر می رسد جایگاه و خواستگاه هر دو هنر یکی باشد با این تفاوت که در هنر جوک کاری تمام مواد اولیه مورد استفاده از دو الی سه رنگ چوب می باشد و می توان قدمت خاتم و جوک را هم زمان دانست. به گفته او ، این هنر بیشتر مختص فارس بوده و با استناد به بررسی های انجام گرفته در دیگر استان ها نمونه های مشابه آن در دیگر مناطق کمتر دیده شده است .

 محمدی افزود:  این هنر از نظر فرهنگی و هنری دارای ارزش والایی است و به عنوان یکی از هنرهای مهم و ارزشمند مورد توجه است و امروزه هیئت های عزاداری ، مساجد ، اداره اوقاف و امور خیریه جهت ساخت درب مقابر امامزادگان  ، طبق های نفیس عزاداری و… از هنر جوک استفاده می نمایند که سفارش دهی این گروه نسبت به گذشته بیشتر شده که بیانگر تاثیرات و مشخص شدن جایگاه این هنر می باشد  لذا به جهت آشنا نبودن مردم توسعه آن مثل دیگر رشته های صنایع دستی استان نمی باشد. معاون صنایع دستی در ادامه به ارزش و جایگاه هنر جوک کاری اشاره کرد و گفت : در این رشته کار هنرمند باید از دقت و ظرافت بالایی برخوردار باشد تا بتواند نقوش را در کنار هم جای دهد و استفاده از طرح های پیچیده هندسی ، استفاده از دو الی سه رنگ در آفرینش اثر و از سویی انحصاری بودن و توسعه نیافتن این هنر خود دلیلی بر ارزش های خاص این رشته هنری باشد. وی افزود،  با معرفی معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی فارس و هماهنگی های صورت گرفته با مرکز صدا و سیمای فارس و توصیف ارزش هنری و شرح جایگاه این هنر برنامه های تلوزیونی در خصوص معرفی هنر جوک کاری سلخته و به نمایش درآمده است که در معرفی جایگاه این هنر تاثیر گذار بوده لذا برای معرفی و به ویژه احیائ و رونق این صنعت مهم نیاز به معرفی بیشتر در رسانه ها و مطبوعات است .

همت محمدی در تشریح هنر جوک کاری گفت: جوک کاری از هنرهای وابسته به چوب است که از ایجاد نقوش هندسی با استفاده از چوبهای رنگی ( معمولاً دو الی سه رنگ ) و از کنار هم قرارگرفتن این نقوش با قطعات کوچک با مقطع های مختلف مثلث ، مستطیل و لوزی بوجود می آید. همت محمدی گفت :  جوک کاری تا حدودی به خاتم شباهت دارد البته این شباهت بیشتر در روش کار می باشد با این تفاوت که جوک مثل خاتم تنها در روکاری به کار رفته گرفته نمی شود بلکه گاهی بصورت جازنی و گاهی هم بعنوان یک عضو اصلی از یک شی خاص ( مثلاً به عنوان کلاف اصلی چهارچوب) استفاده می شود و در این هنر مواد مورد استفاده تنها چوب بوده در صورتیکه در خاتم استخوان ، فیبر و فلزات نیز کاربرد دارد. وی همچنین گفت : تنوع طرحهای جوک بسیار زیاد است و هر طرحی را که بتوان با نقوش هندسی ایجاد کرد امکان پذیر است ، از جوک در تزئین در ، دور جعبه ها و قابهای منبت ، خاتم کاری ، معرق کاری استفاده نمود. به گزراش روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری فارس محمدی با بیان اینکه  در هنر جوک کاری از مواد و مصالحی چون : چسب ، نخ ، مواد محافظ پوشاننده ( در گذشته از روغن جلا و امروزه از پلی استر استفاده می شود  ) استفاده می شود گفت : انواع چوب های مورد استفاده در هنر جوک کاری عبارتند از چوب نارنج ، عناب ، گردو ، فوفل و کاج  وی همچنین در خصوص ابزار مخصوص و فضای مورد نیاز هنر جوک کاری گفت : اره چکی ، چوب ساب طلقه ، چوب ساب شتری ، رنده مچی در اندازه های متوسط ، بزرگ ، فرز دستی ، گیره رومیزی ، تنگ دستی ، اره چوب بری ، انواع سوهان های چوب سابها از ابزار مورد نیاز این هنر است که در فضایی حدود 80 مترمربع برای سه مرحله ذکر شده مورد نیاز می باشد.  به گفته او هنر جوک کاری از سه مرحله تشکیل شده است که  سه پری بریدن چوبها ( مفتول نمودن با مقطع مثلث ) پس از تجمیع مقطع مثلث ، اشکال شش و هشت درآوردن ، برش و در نهایت چسباندن بر روی زیر کار چوبی که معمولاً چوب جنگلی است از مراحل انجام کار است.

محمد کاظم بهادری پور

مدیر روابط عمومی

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Hide Buttons