نوشته ها

قبرستان تخت جمشید و آثاری از تدفین مردگان در دوره هخامنشی

ارسال شده توسط :

قبرستان تخت جمشید و آثاری از تدفین مردگان در دوره هخامنشی

 ((قبرستان تخت جمشید))

قبرستان چشمه در حاشيه شرقي دشت مرودشت و دامنه شيب دار کوه مهر (رحمت)در يک کيلومتري شمال غربي تخت جمشيد و در حاشيه راه تخت جمشيد به نقش رستم قرار گرفته است. افشین یزدانی مسوول تهیه پرونده ثبتی این اثر در فهرست آثار ملی ایران در مقدمه این پرونده آورده است : در خرداد 1309 (ژوين 1939) کارگران راه سازي به آثاری از یک قبرستان تاریخی برخورد کردند که محل توسط زنده ياد اريک اشميت مورد بازديد و کاوش قرار گرفت و در کتاب” پرسپوليس2″ گزارش این کاوش به چاپ رسيد. به گفته این باستان شناس به علت نزديکي محل قبرستان به چشمه آبی در نزديکي تخت جمشيد اشميت این محل را قبرستان چشمه تخت جمشيد” ناميد. قبرستان چشمه در حاشيه پاي کوه رحمت قرار گرفته است و آنچه مسلم است تنها بخشي از آن يعني در حدود 100 متر مربع آن مورد کاوش قرار گرفت . تابوت های بدست آمده دارای دو قسمت و هر یک دارای 80سانتی متر درازاو18 تا 20 سانتی متر بلندا بودند و همچنین دارای در پوشی از جنس بدنه یعنی سفال ضمخت خاکستری روشن و قرمز قهوه ای با تمپر ماسه ای بودند. جهت گیری تابوت های بدست آمده که بالاتنه در جهت شمال غربی و پایین تنه جنوب شرقی را نشان    می داد از جهت آیین تدفین در دوره هخامنشی حایز اهمیت است . این اقدام پژوهشی  منجر به  کشف 31 تدفين شد که 24 مورد از آنها در تابوت هاي سفالي دوکپه اي انجام شده بودو9 جسد مرد و9 جسد زن در آنها قابل شناسایی بوده است . با توجه به سخن صريح کاوشگر قبرهاي بيشتري در خارج از محدوده کاوش  قرار دارند. آنچه باعث اهميت اين گورستان مي شود تاريخ گذاري آن به اواخر دوره هخامنشي يا اوايل دوره فرا هخامنشي است به اين معنا که اهميت ويژه اي از جهت کيفيت تدفين, مطالعات انسان شناسي واعتقاد و عقايد مردمان بومي و محلي آن دوران دارا ست.  یزدانی به ویژگی های تاریخی دشت مرودشت پرداخته و می گوید : دشت حاصلخيز مرودشت با وسعت حدود 300کيلومتر مربع به جهت موقعيت طبيعي آب و هوايي مناسب يکي از بهترين و مناسب ترين شرايط زيست را براي جوامع کشاورز و دامدار فراهم کرده است. ارتفاع ، ميزان بارندگي و سرازير شدن آب منابع کوهستاني شمال فارس به سوي اين دشت که مهم ترين آنها رودهاي پلوار وکر هستند همگي باعث تنوع جانوري و گياهي اين منطقه و آمادگي رشد و استقرار جوامع دامپرور و کشاورز در آن شده است.

 وجود بناهاي با شکوه و سربلند تخت جمشيد در حاشيه شرق اين دشت از قرن ها گذشته موجب توجه جهان گردان و باستان شناسان به اين محوطه شده است. بررسي ها و پژوهش هاي باستان شناسي از ابتداي قرن بیستم شدت بيشتري به خود گرفت و موجب کشف تعداد زيادي از محوطه هاي پارينه سنگي و نو سنگي چون تل موشکي ،جري ب وباکون B و پيش از تاريخي چون تل گپ تل نخودي، باکون الف،  لپويي، تل قلعه، شقا و تيموران شد.  سابقه بررسي حفاري در دشت مرودشت به سال 1928 مي رسد که اورل اشتاين هنگام بررسي در بعضي محل ها ي بيانگر دوره پيش از تاريخ منطقه اقدام به کاوش بامقياس بسيار محدود نيز کرد.  از بررسي هاي عمده ديگر مي توان به بررسي ها و کاوشهاي لويي واند نبرگ در فاصله سال هاي 1330 تا 1334 و در آخرين دهه 1330 نيز باستان شناسان ژاپني ، ايراني، انگليسي و امريکايي کاوش هايي اشاره کرد. از مطالعه هاي مهم ديگر مي توان به پژوهش هاي ويليام سامنر بر روي دوره ها و مراحل استقرارهاي پيش از تاريخ منطقه اشاره کرد. اهميت دشت مرودشت از جهت باستان شناسي هخامنشي بسيار قابل توجه است، اين محل خواستگاه حکومت هخامنشي بوده است. کاوش هاي تل مليان در شمال غربي تخت جمشيد موجب آگاهي از آن شده که اين محل همان شهر انشان بوده است اگر چه انشان از مراکز مهم حکومتي  در زمان اجداد کورش بزرگ بوده است داريوش بزرگ نيز ارگ حکومتي خود را  در فاصله نه چندان دور از آن در محل پارسه بر پا کرد بحدي بود که اجساد شاهان هخامنشي براي دفع به آن منطقه ميشد.  اگر چه به اعتقاد سامنر يکي از دلايل هاي کم شمار بودن محوطه هاي هخامنشي دشت مرودشت در مقايسه با  اهميت آن منطقه در زمان هخامنشيان به کوچ رو بودن دست کم نيمي از ساکنان منطقه برمي گردد اما همين اثار اندک نيز به جهت در بر داشتن مواد اطلاعاتي مهمي از چگونگي و کيفيت استقرارهاي هخامنشي در دشت مرودشت و شهر پارسه از اهميت ويژه اي برخوردار هستند. بررسي ها و کاوشهاي باستانشناسي خانم تيليا در دهه 1980 ميلادي در ادامه برسي هاي سامنر باعث کشف و شناسايي آثار مهمي از دوره هخامنشي شد که قدمت بعضي از آنها به پيش از بناي تخت جمشيد در حدود512 پ.م. بر ميگردد و از اين جهت ميتواند حلقه گم شده باستان شناسي و هنر هخامنشي قبل از داريوش بزرگ را در محل خاستگاه آنها در بر داشته باشند.

  محمد کاظم بهادری پور

روابط عمومی

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Hide Buttons