نوشته ها

یکی از پربارترین دوران ادبیات آیینی در دوره قاجار رقم خورده است

ارسال شده توسط :

یکی از پربارترین دوران ادبیات آیینی در دوره قاجار رقم خورده است

((مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین))

در دومین همایش از سلسه جُستارهای علمی- فرهنگی قزوین پژوهی با موضوع “بیدل قزوینی و ماتمکده او”به ادبیات آیینی در دوره قاجار و سنت‌های فرهنگی مردم در قلمرو عزاداری سید الشهدا(ع) پرداخته شد. در این نشست که با حضور مرتضی روزبه استاندار،‌ معاون سیاسی امنیتی استاندار،‌ مدیران نهادهای فرهنگی و هنری و جمعی از فرهیختگان و دانشوران قزوینی برگزار شد محمد علی حضرتی مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین با اشاره به فرهنگ غنی ادبیات عاشورایی در ادوار مختلف تاریخی گفت: شعر و ادبیات فارسی در فرهنگ ایرانیان جایگاه ویژه‌ای دارد و در ادوار تاریخی نیز بنا به بافت فرهنگی و اجتماعی موضوعات مختلفی مورد توجه قرار داشته و دوره قاجار نیز از لحاظ فراوانی آثار و کمیت هنرمندان یکی از پربارترین دوران ادب آیینی به ویژه ادبیات عاشورایی بوده که به جرات می‌توان آن را یکی از درخشان‌ترین ادوار ادبیات آیینی در ایران دانست. محمد علی حضرتی با تاکید بر نقش ادبیات آیینی در دوران قاجار و آثار پدید آمده در این دوره افزود: در دوره قاجار شاهد یکی از موثرترین و جاودانه‌ترین آثار ادب عرفانی به نام گنجینه الاسرار سروده عمان سامانی هستیم که همه شاعران عاشورایی هم روزگار و پس از خود را تحت تاثیر قرار داده است. وی نقش شاعران قزوین در این دوران را ارزشمند خواند و یادآور شد: ادیب توانمند و شاعر و نویسنده خوش ذوقی به نام ملا قربان علی باغ دشتی رودباری قزوینی که اثر ارزشمند و معروف “ماتمکده” را سروده در همین دوران ظهور می‌کند و با اقتباس از گلستان و درآمیختن انواع ادبی و قالب های متنوع شعر فارسی و ملمع،‌ یکی از سوگسرودهای ماندگار عاشورایی را به وجود می‌آورد. این اثر در مدت زمان کوتاهی در گستره وسیعی منتشر می‌شود و در حوزه ادبیات آیینی به شهرت می‌رسد که امروز توسط دکتر عابدی‌ها معرفی می‌شود.

در ادامه مدیر کل میراث فرهنگی،‌ صنایع دستی و گردشگری استان قزوین با اشاره به قدمت و سابقه هنر آیینی تعزیه که یکی از هنرهای مرتبط با محرم است اظهار داشت: هنر اصیل ایرانی تعزیه که جریان عاشورا را در قالب نمایش و با بهره‌گیری از شعر، موزیک،‌ آواز و … روایت می‌کند. آمیختگی بسیاری با فرهنگ و هنر آیینی ما دارد. از دیگر ادوات هنری که در ایام محرم از آن استفاده می شود علم(علامت) است بی‌شک ساخت آثار هنری مربوط به واقعه عاشورا که ترکیب دل‌انگیزی از هنرهای مختلف به ویژه قلمزنی، ‌خوشنویسی، حجم و تجسمی را ایجاد می‌کند که در کنارها پرهای رنگین و طاقه شال‌های نفیس یک مجموعه هنری باشکوه را ارائه می‌دهد. حضرتی از طوق که نوع خاصی از علم بوده یادکرد و گفت: طوق یک علامت تک فنره است و در حقیقت معرف یک محله و تکیه آن است. هر محلی به صورت جدا برای خود طوقی داشته و این طوق را در تکیه‌ای قرار می‌دادند که محل گردهمایی محله بوده و امروزه اصطلاح پاتوق از آن رسم به جامانده و با توسع در معانی دیگر به کار برده می‌شود. وی در ادامه ضمن تقدیر از بانوی هنرمند و فعال در رشته زره بافی خاطر نشان کرد: یکی از لوازمی که در مراسم عزای سید الشهدا در تعزیه استفاده می‌شود پوششی است که شخصیت‌های تعزیه به تن می‌کنند. در این نمایش افراد چه موافق خوان و چه مخالف خوان باید زره بپوشند و کلاه خود به سر کنند که این زره با ظرافت تمام توسط هنرمندان بافته می‌شود و یکی از این هنرمندان فعال در حوزه صنایع دستی بانو شهر بانو کاظمی است که در استان قزوین عهده دار خلق این آثار و آموزش به علاقمندان آن است. این هنر در فهرست فرهنگ ناملموس کشور نیز توسط استان قزوین مطرح و به ثبت ملی رسیده است.

در ادامه‌ی نشست دکتر حمید عابدی‌ها عضو هیئت علمی دانشگاه پیام‌نور استان قزوین نیز به معرفی ملا قربان‌علی متخلص به بیدل قزوینی از شعراء مرثیه‌گو دوره قاجار پرداخت. و آثار وی از جمله “ماتمکده ” را معرفی نمود. گفتنی‌است: هیات رئیسه این جلسه با حضور دکتر قاسم انصاری و دکتر اسماعیل قافله باشی تشکیل گردید و سید محمد حسین ابوترابی و اسماعیل سکاک نیز از شاعران آیینی اشعار خود را در وصف واقعه کربلا قرائت کردند. در حاشیه این مراسم: دکتر قاسم انصاری و دکتر اسماعیل قافله باشی در مقام هیات رئیسه به بیان مطالب در حوزه شعر آیینی پرداختند. سید محمد حسین ابوترابی و اسماعیل سکاک از شاعران آیینی قزوین شعرهایی در وصف واقعه عاشورا قرائت کردند. در قسمت ورودی سالن تولید زنده صنایع دستی(ورک شاپ) در رشته زره بافی توسط بانوی هنرمند شهربانو کاظمی اجرا گردید. مرتضی روزبه استاندار قزوین ضمن شرکت در این نشست از این کارگاه بازدید و با هنرمندان و اهل قلم استان به گفتگو نشست. توسط دکتر قاسم انصاری و محمد علی حضرتی به رسم یادبود و قدردانی از زحمات حبیب شاد روز یکی از خادمان سید الشهدا(ع) تقدیر و تشکر گردید. اجرای برنامه آواز خوانی توسط آقای مهدیان نیز زینت بخش این نشست شد. حضور دانشجویان، فرهیختگان در این نشست بسیار چشمگیر و پرشور بود.

 

روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری استان قزوین

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons