نوشته ها

گفتگو با تنها آسيابان آسياب آبي استان سمنان

ارسال شده توسط :

گفتگو با تنها آسيابان آسياب آبي استان سمنان

 ((دوست دارم چرخ آسيابم هميشه بچرخد))

روستاي تويه از توابع بخش اميرآباد شهرستان دامغان در 48 كيلومتري جنوب غربي شهر دامغان و 80 كيلومتري شمال شرقي شهر سمنان قرار دارد.تويه به معني رنگين كمان است و داراي طبيعت زيبا و اقليم پر بارش است.

 بر اساس نتايج سرشماري سال 1385، 400 نفر ساكن اين روستا هستند، اما يكي از ساكنين اين روستا ويژگي خاصي دارد او موهايش را در آسياب سفيد كرده و حالا در 85 سالگي و در كمال سرزندگي پيگير مرمت و احياي آسياب پيرش است.

حاج غلامحسين رستميان” از آن پيرمردهاي خوش‌صحبت و با‌صفايي است كه از ساعتها صحبت كردن با او خسته         نمي‌شوي، خاطرات زيادي دارد، شوخي را هم گاهي چاشني حرفهايش مي‌كند، با اينكه كار دولتي نداشته و به كشاورزي و آسياباني اشتغال داشته مي‌گويد،” الان بازنشسته شدم و كار آسياب اضافه كاري” است.

 دلش به آسيابش خوش است و حيات آسياب نيز به حيات او بند است….

آنچه در ادامه مي خوانيد حاصل گفتگويي صميمانه با ميراث دار آسيابهاي آبي در روستاي تويه دامغان و تنها آسيابان آسياب آبي در استان سمنان است.

حاج آقا، چند سال داريد و چطور شد آسيابان شديد؟

85 سال عمر دارم و آسياباني شغل آباء و اجدادي ماست، سالهاست كه پدران من اين آسياب را حفظ كرده اند و اميدوارم با همكاري ميراث فرهنگي بتوانم اين ميراث را براي آيندگان به يادگار بگذارم.

در گذشته روستاي تويه همين يك آسياب را داشته؟

خير، از دروار تا دشتبو(روستاهاي اطراف روستاي تويه) 25 آسياب آبي وجود داشت كه متاسفانه همه اين آسيابها از بين رفته اند و تنها آسياب آبي فعال باقي مانده در استان پهناور سمنان، آسياب من است.در گذشته به دليل نبود گازوئيل، بنزين و برق، از آسياب آبي استفاده مي‌شد و از بسياري از نقاط استان، گندم به اين منطقه براي آرد كردن فرستاده مي شد.

اين آسياب كي ساخته شده است؟

اجداد ما اينطور گفته اند كه از زماني كه چنار در اين روستا كاشته شده يعني حدود دو هزار سال قبل، آسياب هم ساخته شده و اين كار نسل به نسل در خانواده ما ادامه داشته است.

اتفاقا چنار را مشاهده كردم و در نزديكي منزل و آسياب شماست، اما واقعا دو هزار سال قدمت دارد؟

بله، كارشناسان قدمت آن را 1500 تا 2000 سال برآورد كرده اند و البته اين چنار براي مردم از اهميت و احترام خاصي برخوردار است.حيات اين درخت در طي سالهاي متمادي و بزرگ شدن آن و سلامتش به نظر من معجزه و نشانه اي از قدرت خداوند است.

برگرديم به موضوع آسياباني، آسياب شما با چه روشي كار مي‌كند؟

آسيابهاي آبي دو نوع هستند يا ” ناو” يا “تنوره” و آسياب من از نوع “ناو” است. ناو تنه درختي است كه داخل آن را خالي كرده اند و آب را با فشار وارد آسياب مي‌كند و البته آسياب تنوره بهتر است و اگر آسيابم به آن نوع تبديل شود بهتر است.

با وجود بالا رفتن سنتان هنوز هم كار آسياباني را انجام مي دهيد؟

بله، هنوز بسته به تقاضاي مردم جو، گندم و برنج آرد مي‌كنم.

در گذشته درآمدتان از كار آسياباني چطور بود، شغل پردرآمدي هست؟

10 درصد هر كار سهم آسيابان است يعني هر 100 كيلو گندم كه آرد شود، 10 كيلو آرد به عنوان دستمزد آسيابان محاسبه مي‌شود و به دليل سختي كار و درآمد پايين، فرزندام از اين شغل استقبال نكرده اند . البته حق دارند، بايد از پس خرج خانواده شان بر بيايند. جوانهاي امروزي تحمل زحمتهايي كه ما در گذشته مي كشيديم را ندارند، مثلا در گذشته بايد يك شبانه روز وقت مي گذاشتيم تا 100 كيلو گندم، آرد شود.

با اين درآمد كم زندگي شما چطور مي‌گذشت، تنها شغل شما همين بوده؟

نه، من كشاورز هم بودم و الان بازنشست شده ام، اين كار را به عنوان اضافه كار انجام مي دهم.

آيا آرد آسياب آبي با آرد كارخانه اي تفاوتي دارد؟

بله، موتور برق، آرد را مي‌سوزاند، در كارخانه، سبوس از آرد جدا مي شود و اين در حالي است كه دكترها مي‌گويند آرد سبوس دارد مصرف كنيد.

آسياب آبي سبوس آرد را جدا نمي كند و بسياري از شيريني پزي‌هاي دامغان از همين آرد براي پخت شيريني استفاده مي‌كنند.

به دليل عبور آب از زير سنگ زيرين آسياب، هيچ حرارتي بر اثر سايش سنگ بالا و زيرين آسياب بر هم ايجاد نمي‌شود و گندم با آرد هيچ گونه تفاوت دمايي ندارد اما آرد كارخانه اي داغ است و دست را مي‌سوزاند.

آيا مردم تويه از آرد توليد آسياب شما استفاده مي‌كنند.

به دليل اينكه اين آسياب جوابگوي تمام مردم نيست، بسياري آرد خود را از شهر تهيه مي‌كنند.

سخن آخر.

اميدوارم اين آسياب مرمت شود و چرخ آن تا سالهاي سال بچرخد.

تهيه و تنظيم: سمانه سلطاني پور

عكس: محمدتقي اعرابي

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons