نوشته ها

استان همدان

ارسال شده توسط :

وجه تسمیه:

برگرفته از نام هگمتانه، پایتخت باستانی مادها و هخامنشیان.

عرض جغرافیایی:

استان همدان با ۱۹۴۹۳ کیلومتر مربع مساحت در غرب ایران بین ۳۳ درجه و ۵۹ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی و ۴۷ درجه و ۳۴ دقیقه تا ۴ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است. این استان از شمال به استان زنجان، از جنوب به استان لرستان، از مشرق به استان مرکزی و از مغرب به استان کرمانشاه و قسمتی از استان کردستان محدود است.

سیمای اقلیمی:

استان همدان به منطقه ای سردسیر با زمستان های سرد و سخت شهرت دارد و بررسی های به عمل آمده هم نشان می دهد که هویت اقلیم های غالب آن سرد بودن هوا را در گستره های وسیعی از استان بر چهره دارند. عوامل اصلی شکل دهنده ی اقلیم استان همدان شامل ارتفاع، عرض جغرافیایی، منابع رطوبتی و توده های هوا و سیستم های هواشناسی است که در کنار این عوامل اصلی، فاکتور های طبیعی دیگری هم نظیر پوشش گیاهی و جنگلی و یا فعالیت های کشاورزی و صنعتی هم ممکن است در مقیاسات محدود تر بر اقلیم های استان مؤثر واقع شوند.

رودخانه ها:

رودخانه های استان عموماً از برف و باران فصول مرطوب تغذیه می شوند. این رود ها در فصل تابستان به استثنای چند رود از جمله گاماسیاب و سیمینه رود خشک شده یا به حداقل میزان اب دهی می رسند. مهم ترین رود های استان عبارتند از:

سیمینه رود:

از مجموعه رودخانه های کوچک و خشک رود هایی که در مواقع بارندگی دارای آب هستند تشکیل می شود. این رود در بخش مرکزی همدان جاری است.

رودخانه قره چای، قوریچای:

از گردونه ی زاغه و دره های آبادی الفاوت و آبهندو سرچشمه گرفته و در اراضی امزاجرد به سیمینه رود می ریزد.

رودخانه های دمق و ایده لو:

از ارتفاعات شمالی دهستان سرد رود و ارتفاعات خدابنده لو سرچشمه می گیرد و به رودخانه سیمینه رود ملحق می شود.

رودخانه ی وفرجین:

از کوه الوند سرچشمه می گیرد و به چراگاه آبادی « گنج تپه» بهار منتهی می شود.

رودخانه ی دره بیگ:

از کوه الوند سرچشمه می گیرد و به رودخانه ی خاکو می ریزد.

رودخانه ی سیمین:

از قله ی کلاغ لان الوند سرچشمه می گیرد و پس از ملحق شدن به رودخانه هایی که از گردنه ی اسدآباد و همه کسی سرچشمه دارند و به طرف آبادی امزاجرد جاری می شود.

رودخانه عباس آباد:

از دره های گنج نامه و تاریک دره سرچشمه گرفته و به رودخانه خاکو منتهی می شود.

رودخانه همه کسی:

از گردنه ی همه کسی سرچشمه می گیرد و پس از عبور از چندین دهستان به رودخانه ی قره چای منتهی می شود.

رودخانه ی شهاب:

از کوه های شرقی و غربی دهستان چهار دولی سرچشمه می گیرد و پس از گذشتن از کنار آبادی خسرو آباد به خرم رود ملحق می شود.

رودخانه ی درجزین از دره های جنوبی کوه خرقان سرچشمه گرفته و پس از گذشتن از دهستان درجزین به رودخانه ی قره چای می ریزد.

رودخانه ی گاماسیاب:

یکی از طویل ترین رودخانه های ایران به شمار می رود. گاماسیاب از جنوب غربی شهرستان نهاوند سرچشمه می گیرد و پس از عبور از دشت نهاوند در کنار آبادی لیلی یادگار، شاخه ی رود ملایر خرم آباد به آن می ریزد و در کنار آبادی گردیان تویسرکان قلقل رود به آن متصل می شود. گاماسیاب از شاخه های اصلی رود کرخه به شمار می آید. رودخانه ی گاماسیاب در طول شهرستان خرم آباد سیمره نامیده می شود و رودخانه های شرقی کبیرکوه و رودخانه های لرستان به ان می پیوندد و پس از گذشتن از لرستان غرب خوزستان کرخه نامیده شده و در نهایت به باتلاق هورالعظیم می ریزد.

علاوه بر این می توان از رود ملایر که از ارتفاعات جنوب شرقی ملایر سرچشمه می گیرد و به طرف نهاوند ادامه یافته و به گاماسیاب می ریزد. خرم رود که از دره های شمال شرقی آبادی شهرستانه و ارتفاعات الوند سرچشمه می گیرد و پس از عبور از تویسرکان وارد شهرستان کنگاور می شود. رودخانه گردنه اسد آباد که از گردنه ی اسدآباد سرچشمه گرفته و از کنار آبادی های رسول آباد فعلی و گنده جین گذشته و نزدیک آبادی مالک اشتر با رودخانه ی همه کسی یکی شده و به سیمینه رود می ریزد، رودخانه خاکو ، چشین، مزدقینه ، گرچقا و ده پیاز در اراضی آبادی امزاجرد به سیمینه رود می ریزد، کرزان رود که از علیای دره آبادی گشانی و سنجوزان سرچشمه می گیرد و در حدود آبادی اریکان با دو شعبه از رود سرابی و سرکان یکی شده و به نام قلقل رود آبادی های اطراف خود را مشروب نموده و سپس به رودخانه ی گاماسیاب می پیوندد نام برد.

جنگل ها:

در استان همدان جنگل متراکم وجود ندارد اما پوشش گیاهی جنگلی محدود و پراکنده است. این پوشش گیاهی از نظر وضعیت به دو دسته جنگل های تنک و جنگل های مخروبه وجود دارد. جنگل های تنک درگیان و زرین باغ نهاوند و جنگل های مخروبه در ارتفاعات گرو در شهرستان نهاوند و بخشی نیز از شهرستان های تویسرکان ملایر و همدان دیده می شود.

ارتفاعات:

سلسله جبال الوند واقع در جنوب شهرستان همدان که خط الرأس آن حد طبیعی بین این شهرستان و شهرستان تویسرکان می باشد. جهت این کوه از شمال غربی به جنوب شرقی است. بخش مرکزی این شهرستان همدان در دره ها و دامنه های شمالی الوند و شهرستان تویسرکان در دره های جنوبی این کوه واقع شده است. این کوه از شمال غربی به کوه های خدابنده لو در سنندج و کوه چهل چشمه کردستان و از جنوب شرقی به ارتفاعات راسوند اراک و کوه وفس تفرش منتهی می شود. مرتفع ترین قله این رشته کوه الوند بین تویسرکان و همدان در ۱۸ کیلومتری شهر همدان می باشد. ارتفاع قله الوند از سطح دریا ۳۵۷۴ متر می باشد. از گردنه های معروف این کوه گردنه زاغه واقع بین همدان و ملایر به ارتفاع ۲۰۶۰ متر و گردنه اسدآباد بین همدان و کرمانشاه به ارتفاع ۲۲۴۱ متر و گردنه همه کسی بین همدان و سنندج به ارتفاع ۱۵۶۵ متر را می توان نام برد. پست ترین نقطه شهرستان همدان اراضی آبادی عمر آباد دهستان پیشخور کنار رودخانه قره چای است که ارتفاع آن از سطح دریا ۱۵۵۵ متر است.

آب و هوا:

آب و هوای این استان در نتیجه وجود کوه های مرتفع رودخانه ها و چشمه سار های فراوان و پر آب و پستی بلندی های زیاد متغیر است. به این ترتیب که هوای دره های بخش مرکزی ملایم می باشد، زمستان های این استان سرد و پر از برف و باران نسبتاً کافی در این منطقه سبب پیشرفت وضع کشاورزی و دامپروری این استان می باشد.

آثار و ابنیه ی تاریخی:

آثار تاریخی شهر همدان در حقیقت مجموعه ای است از ادوار مختلف و معماری های دوران گذشته که از زمان ماد تا عصر حاضر ادامه دارد. در همدان آثار بسیار ارزنده ای از عهد هخامنشی، اشکانی، ساسانی و همچنین بناهای دوران اسلامی، سلجوقیان، صفویان و قاجاجاریه پدید می آید.

تپه های هگمتانه:

قدیمی ترین و مهم ترین آثار باستانی است که بیش از سه هزار سال قدمت تاریخی دارد، هنوز بقایای دیواره های کهنه و باروها و ساختمان های کاخ شهر یاران مادی و هخامنشی در خیابان اکباتان مشاهده می شود، این تپه در دست کاوش باستان شناسان است.

تپه ی مصلی:

تپه ی نمازگاه در جنوب شرقی شهر واقع است، معبد قدیمی آناهیتا بر روی آن بوده که باستان شناسان آن را قلعه ی اشکانی دانسته اند، بقایای ان تا چند سال پیش پیدا بود و هنوز هم بخشی از بارو های آن نمایان است.

گنجنامه:

در فاصله ی پنج کیلومتری غرب همدان در انتهای دره ی عباس آباد و کنار معبر قدیمی هگمتانه به استخر که هم اکنون جاده ی همدان به تویسرکان و نهاوند از آن جا می گذرد، یعنی همان راهی که داریوش و خشایارشا با سپاهیان خود از آن عبور کرده اند، در دامنه ی کوه دو سنگ نبشته هر یک با سه متن پارسی باستان، بابلی و عیلامی به خط میخی وجود دارد یکی از داریوش یکم هخامنشی و دیگری از فرزندش خشایار می باشد که مردم آن ها را گنجنامه گفته اند.

شیر سنگی:

مجسمه ی شیر سنگی عظیمی با ۵/۲ متر طول و ۱۵/۱ متر عرض و ۲۰/ ۱ متر ارتفاع واقع در میدانی به همین نام در مشرق شهر که سابقاً به آن محله ی درب اسد و قدیماً باب الاسد می گفتند، قرار دارد و اکنون یکی از تفرجگاه های همدان به شمار می رود.

بقعه استرومردخای:

واقع در ابتدای خیابان شریعتی ( عباس آباد) که به سبک بناهای اسلامی ساخته شده، ساختمان سنگی و آجری ساده ای است و از وضع بنا چنین بر می آید که ساختمان فعلی در قرن هفتم هجری بر روی ساختمان کهن تری بنا شده است.این بقعه نه تنها از ابنیه ی تاریخی مهم ایران و همدان به شمار می آید بلکه زیارتگاه مختص جماعت یهود می باشد.

گنبد علویان:

یکی از مهم ترین آثار تاریخی همدان بنای چهار ضلعی گنبد علویان مربوط به دوران سلجوقی می باشد. این گنبد از لحاظ هیئت خارجی و از نظر وضع داخلی و گچ بری ها به بناهای نیمهی یکم سده ی ششم شبیه است.

برج قربان:

یکی دیگر از بناهای قدیمی در بخش شرقی شهر برجی است دوازده ضلعی و آجری با گنبد هرمی ۱۲ ترک، گویند که مزار حافظ ابوالعلای همدانی ( سده ی ۶) بوده است، ولی هیچ کتیبه و مدرکی از این بابت در دست نیست.

آرامگاه بابا طاهر:

نزدیک به مدخل شمالی شهر از جاده ی تهران در انتهای خیابان بابا طاهر و در میدان بزرگی به همین نام قرار دارد که در سال ۱۲۴۹ ش تجدید بنا گردید.

آرامگاه ابن سینا:

بر طرح و شبیه قدیمی ترین بنای تاریخ دار عهد اسلامی در ایران یعنی با تغییرات چندی مطابق با گنبد قابوس ساخته شده که از شاهکار های معماری ایران به شمار می رود. نوسازی آرامگاه کنونی در سال ۱۳۳۲ ش همزمان با جشن هزاره ی ابن سینا انجام شد.

دژ معبد باستانی نوشیجان:

بنای تاریخی نوشیجان در حدود ۶۰ کیلومتری جنوب همدان و ۲۰ کیلومتری شمال غرب ملایر بر فراز تپه ای طبیعی به ارتفاع تقریبی ۳۷ متر قرار گرفته است. این اثر که ابتدا به صورت تپه ای باستانی بود از سال ۱۳۴۶ مورد کاوش های باستان شناسی قرار گرفته، سه دوره ی تاریخی در آن شناسایی شد.

خانه ی قدیمی لطفعلیان:

در خیابان شهید مصطفی خمینی ملایر خانه ای قدیمی وجود دارد که بخشی از یک مجموعه ی سکونت گاهی به یادگار مانده از دوره ی قاجار است. سازنده و مالک اولیه ی خانه مرحوم محسن مصدقی معروف به مصدق الممالک بوده و در عصر فتحعلی شاه قاجار به واسطه ی رابطه ی خویشاوندی که با دربار داشته با بهره گیری از معماران زبده ی آن دوره اقدام به ساخت این مجموعه نموده است.

یخدان میر فتاح:

در حاشیه ی جنوبی شهر ملایر گنبدی آجری موسوم به یخچال ( یخدان ) وجود دارد که بانی آن مرحوم میر فتاح در اواخر دوره ی قاجاریه با نیت خیر خواهانه اقدام به ساخت این بنا نموده است. از این بنا برای ذخیره سازی یخ حاصل از حوضچه های مجاور در فصل زمستان جهت استفاده در فصول گرم سال استفاده می شده است.

مجموعه بازار: بازار ملایر به سبک و شیوه ی بازار های سنتی ایران ساخته شده و شامل چند راسته – تیمچه – چهارسو و تعددای کاروانسراست. مجموعه ی بازار دارای پوشش طاق و تویزه ای است و در محل تلاقی راسته دو چهارسو موسوم به چهارسوی کوچک و چهارسوی کوچک و چهارسوی بزرگ با پوشش گنبدی رفیع دیده می شود، در میانه ی بازار مهر علیخان تیمچه ای قرار گرفته که تا چندی پیش زورخانه و محل ورزش های باستانی بوده است. این تیمچه دارای کاشیکاری و نقاشی دیواری به سبک دوره ی قاجاریه است.

برج مقبره ی بابا حسین: درفاصله ی ۵۵ کیلومتری غرب ملایر و ۱۲ کیلومتری شرق مرکز دهستان سفید کوه ( انوج) در دامنه ی باغات و روستای سیاه کمر بنای برج مانندی خود نمایی می کند که به ددَ حسین « بابا حسین » معروف است. به اعتقاد اهالی این مکان مقبره ی حضرت یوشع از انبیای بنی اسرائیل است که در گذشته مورد توجه یهودیان ساکن در منطقه بوده است.

حمام بلور ایمانی:

در خیابان شهید طلوعی ملایر حمامی قدیمی وجود دارد که قدمتی بیش از یکصد سال دارد. این حمام از دو بخش مردانه و زنانه تشکیل شده، حمام مردانه در حجمی بزرگ تر و با سبک طاق و زنجیره ساخته شده است. سریینه حمام مردانه دارای ۶ ستون آجری است که دو طاق بزرگ مرکزی و چند نیم طاق و طاق کوچک پیرامون بر آن ها استوار شده اند.

مسجد سلوکی – شهر نهاوند – استان همدان:

محل معبدی از دورهه سلوکنهاوند باقی مانده است، در سال ۱۳۲۲ خورشیدی ضمن خاکبرداری از این محل کتیبه ی بزرگی که بر رود سنگ نقر شده است کشف گردید، این کتیبه که مربوط به دوران آنتیوکوس پادشاه سلوکی است در ۳۲ سطر به خط یونانی قدیم در روی یک قطعه سنگ به ۴۶× ۸۶ سانتی متر تراشیده شده، متن این کتیبه شامل عنوان و اختیاراتی است که پادشاه سلوکی به ملکه و خواهر خویش به نام لااودیس می دهد.

گردشگاه ها:

همدان دارای مناظر و گردشگاه های بسیار زیبا است چنانچه فرصتی به دست آید مهمانان گرامی می توانند از آن مواهب طبیعی استفاده کنند و از زیبایی های آن بهره مند شوند.

دره ی مراد بیک:

در جنوب شهر پیرامون قریه ای به همین نام درتمام تابستان و تا اواخر پاییز محل گردش و تفریح است، و دامنه ها و باغ های آن جا معروف می باشد.

دره ی عباس آباد:

واقع در یک کیلومتری شهر، مردم در روز های تابستان اغلب در این دره ی فرحناک که دارای آب و هوای مطبوع و دلپذیری است به سر می برند.

دره ی گنجنامه:واقع در ۵ کیلومتری شهر و چون نسبت به شهر مرتفع است و چندین آبشار طبیعی در پیرامون آن روان است، هوای بسیار مطبوع دارد، کوهنوردان در تمام فصول به این دره رفت و آمد می کنند.

دره ی یلفان:

ساختمان سد اکباتان در سال ۱۳۳۸ آغاز شد و در اردیبهشت ۱۳۴۲ پایان یافت. این سد در ده کیلومتری مشرق همدان و در دره ای سرسبز قرار دارد و آب آن از رودخانه ی یلفان تأمین می گردد.

امامزاده کوه:

این زیارتگاه در مسافتی حدود ۱۲ کیلومتر در جنوب غربی شهر همدان در یکی از دره های خوش آب و هوای الوند و در کنار روستای وفروجین ( برفین) قرار گرفته، بقعه ی آن شامل دو بنای آجری نسبتاً کوتاه با گنبد مرتفع شلجمی شکل بوده، ظاهراً از آثار دوره ی ایلخانی قرن هشتم هجری می باشد.

غار قلعه جوق:

در ۲ کیلومتری روستای قلعه جوق از بخش قُهاوند در رشته کوهی موسوم به قوزی قشلاق دست توانی انسان با کندن سنگ سخت کوه غار شگفتی حفر کرده که به دلیل نزدیکی به روستای قلعه جوق به همین نام معروف شده است. غار دارای سه مدخل است روی دیواره ی پای غار خطوط مختلف و نقوش نامفهومی به چشم می خورد که در این میان تاریخ ۱۱۶۸ هجری دوره ی افشاریه به خوبی خوانده می شود. راه ورود به غار نردبان ۱۶ پله ی بزرگ و محکمی است که در مدخل ورودی وسطی کار گذاشته شده است.

گردشگاه ها و باغ های دیگر همدان:

بلوار ارم منشعب از میدان قادم، میدان میشان واقع در ارتفاعات الوند کوه، عباس آباد، آبشینه، فخرآباد، هد دره( دره ی نیک) سعیدیه، علابیک، تخته سنگ، مزدقینه، و جزاینها…

پیست اسکی تاریک دره ی همدان:

تنها پیست اسکی استان همدان در فاصله ی ۱۵ کیلومتری جنوبهمدان در دامنه کوه الوند در منطقه ی تاریک دره قرار دارد.

غار علیصدر:

غار علیصدر که به عنوان یکی از پر جاذبه ترین مرتکز دیدنی و تفریحی استان همدان همه ساله مورد بازدید هزاران نفرمشتاق و علاقه مند دیدار طبیعت زیبا و بکر خدادادی قرار می گیرد، رفته رفته خود را در ردیف یکی از عجایب دنیا مطرح ساخته است. در خصوص مشخصات این غار اعجاب انگیز می توان گفت زمان تشکیل آن بر اساس اظهار نظر کارشناسان به دوران دوم زمین شناسی ( ژوراسیک) می رسد و شکل گیری فضا ها معابر و دالان های غار به دلیل انحلال، رسوب گذاری، ریزش ها، لغزش ها، حرکات زمین و تکتونیک به وجود آمده است.

باباگرگر:

چشمه های معدنی باباگرگر به فاصله ۱۸ کیلومتری شمال قروه واقع شده اند و قروه خود به فاصله ۸۵ کیلومتری غرب همدان واقع است. اطراف چشمه ها را رسوبات آبرفتی و متورق آهکی پوشانده که در برخی نقاط گاز از مجاری و درز های موجود در سنگ های سخت منطقه خارج می شود. در این منطقه امامزاده ای ساخته اند که بر روی آهک های متورق تیره رنگ بنا شده است و چشمه ها در اطراف آن قرار دارند.

خانگرمز:

این منطقه با هدف حمایت از جمعیت قوچ و میش ارمنی و بز و پازن در سال ۱۳۸۰ حفاظت شده اعلام شد.

مردم شناسی:

عشایر این استان فصل قشلاق را در مناطقی چون دهلران در استان ایلام شمال لرستان خوزستان و شرق کرمانشاه و استان مرکزی می گذرانند. به زبان کردی لری و ترکی سخن می گویند. در ۱۳۶۶ در دوره ییلاقی ۸۱۹۴ نفر و در دوره قشلاقی ۸۹۰ نفر از عشایر کوچنده در این استان به سر می بردند. در تابستان ها و بهار از چند سو عشایر دیگر نقاط به این استان برای دوره ییلاقیمی کوچند از جمله تیره هائی از ایلات ترکاشوند. جمهور بارم، تافلو، حسنوند، ژوله، شاهسون بغدادی و کولیوند که از استان های کرمانشاه ایلام لرستان و استان مرکزی به این منطقه می کوچند. در مناطق شمال تویسرکان و جنوب همدان به واسطه کوتاهی تابستان عشایر به دامداری می پردازند تا کشاورزی تنخا گروهی از تیره رحمتی ایل ترکاشوند در ممناطق میان اسد آباد، کنگاور، تویسرکان و حوالی کوه خان گرمز به کشت محدود می پردازند.

آداب و رسوم:

مراسم آئین ها و جشن ها قسمت اعظم فرهنگ هر منطقه را تشکیل می دهد. این مراسم در هر فصل بنا به موقعیت زمانی و مکانی به گونه ای خاص که بر گرفته از اعتقاد و سنن آن منطقه است، انجام می شود. مراسمی چون شب زنده داری شب یلدا یا شب چله بزرگ، کوسه گردی یا کوسه گلین، چله کوچک، چهارشنبه سوری و عرفه از جمله مراسم زمستانی، سمنو پزان و چره گردان از مراسم فصل بهار، خرمن کوبی و شیرواره از مراسم تابستانی و پائیزانه و قازیان از مراسم فصل پاییز است.

چمچمه خاتون، گاوبر، حشلی محلی از مراسمی است که برای باران خواهی یا افزایش خیر و برکت محصولات انجام می شود. علاوه بر این مراسم مذهبی چون مراسم سینه زنی و تعزیه خوانی ماه محرم و نیز اعیاد مذهبی و مراسم ماه رمضون و همچنین عید نوروز و آئین های خاص آن منطقه انجام می شود.

مراسم ازدواج:

مراسم ازدواج همدان در گذشته شامل موارد خاصی بود که امروزه بیشتر آن ها تقریباً منسوخ شده است. این مراسم با خواستگاری ( خازمنی کنان ) شروع می شد و پس از آن نوبت بله برون، رخت بران، حنابندان، رخت داماد، عقد کنان و گردندان عروس، شب عروسی و پاتختی روز بعد از عروسی و داماد سلام بود. هریک از این مراسم به تبعیت از سنت های هر روستا یا شهر انجام می شد.

خواستگاری:

برای انجام مراسم خواستگاری چند نفر از بزرگان به خانه ی عروس می روند و مسأله ی خواستگاری را مطرح می کنند.

بله برون:

بعد از مراسم خواستگاری و دریافت جواب مثبت تعدادی از فامیل درجه یک به خانه ی عروس می روند و در مورد تعیین مهریه و چگونگی برگزاری مراسم و نوع و مقدار خرید برای عروس صحبت می کنند و به توافق می رسند.

رخت بران:

چند نفر از زنان فامیل برای اندازه ی گیری و دوختن لباس برای عروس به خانه ی عروس می روند و مقدار زیادی پارچه و شیرینی های مختلف چون نقل و نبات همراه می برند.

حنابندان:

یک شب قبل از عروسی و با شرکت جوانان فامیل برگزار می شود. عروس از این حنا به دست تمام مدعوین می زند.

رخت داماد:

صبح روز عروسی تعدادی از جوانان پسر و دوستان داماد به گرد وی جمع می شوند و تحفه ها و لباس هایی را که از طرف خانواده ی عروس برای او فرستاده شده به داماد نشان می دهند و از این میان لباس دامادی را به تن او می کنند.

عقد کنان:

مراسم عقد کنان قبل از عروسی بر سر سفره ی عقد انجام می شود و تعدادی از دختران مجرد سفره ای بر بالای سر عروس می گیرند و بر سر عروس می گیرند و بر سر عروس می سایند و آرزوی برکت و شیرینی برای زندگی آینده ی عروس می کنند.

عروس چرخان:

شب عروسی تعدادی از بزرگان و فامیل داماد به خانه ی عروس می روند و دو نفر از بزرگان عروس را از زیر قرآن رد می کنند و با صلوات از خانه بیرون می آورند و با شادی و سرور به خانه ی بخت می برند.

پاتخت:

فردای روز عروسی فامیل و زنان کهنسال عروس به دیدن او می روند و تحفه هایی را که تدارک دیده اند به عنوان هدیه برای عروس می برند. همچنین مرسوم است که از طرف خانواده ی عروس شیرین پلو و شیرینی برای عروس برده شود.

داماد سلام:

چند روز بعد که معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ روز است، خانواده ی عروس، زوج جوان را به عنوان پاگشا به خانه ی خود دعوت می کنند. در این مهمانی هدیه ای به آن ها تقدیم می شود.

بازی های محلی:

لنگه، دستمال گوتورده، الک زنبه، اینچیله بادام قاجده بیرادام، اقلما قویش، تندر کلبه، قایم موشک، آی تخم مرغ گندیده، کمر بازی، چوبی، ترکه بازی، الک دولک وسطی، هفت سنگ، زنبل رو

محصولات:

میوه های دانه دار: سیب، گلابی، به

میوه های هسته دار: آلبالو، گیلاس، گوجه، هلو، آلو، شفتالو، زردآلو، قیسی، شلیل، آلو قطره طلا..

میوه های دانه ریز: انگور، توت درختی..

میوه های دانه خشک: بادام، گردو، سنجد..

میوه های سرد سیری: زالزالک، سماق..

میوه های نیمه گرمسیری: انجیر

گیاهان دارویی: رازیانه، گشنیز، زعفران، گلستان، غیر مثمر

صنایع دستی:

سفال و سرامیک، پارچه ی دستباف، خراطی مصنوعات چرمی، قالیبافی، گلیم بافی، گیوه بافی، معرق پوب، مروارید بافی، سوزن دوزی، مصنوعات سنگی، تراش روی شیشه، عروسک سازی، منبت، قلم زنی، نقاشی روی چرم، نقاشی روی سرامیک، نقاشی روی شیشه، نگار گری، ساخت سازهای سنتی، سبد بافی، قاب سازی، منجوق دوزی، مجسمه سازی، کاشی هفت رنگ…

موزه:

گنبد علویان – همدان – موضوع: معماری – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس سلجوقی

موزه ی هگمتانه – همدان – موضوع: باستان شناسی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس ۱۳۷۲

مجموعه ی آرامگاه و موزه ی بوعلی سینا – همدان – موضوع: شخصیت و یادمان ابن سینا – تاریخی – هنری – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس ۱۳۲۰

موزه ی تاریخ طبیعی همدان – موضوع: تخصصی – شرکت توطیع برق منطقه ای – تأسیس ۱۳۷۴

آرامگاه بابا طاهر – همدان – موضوع: آرامگاه بابا طاهر همدانی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تجدید بنا ۱۳۴۲

آرامگاه میر رضی الدین آرتیمانی – تویسرکان – موضوع: شخصیت آؤامگاه میر رضی الدین – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس: تجدید بنا ۱۳۵۶

آثار ثبت شده ملی:

فیل تپه – آهن – ساسانی – اسدآباد

تپه همگتانه – ماد – هخامنشی – همدان

تپه ژیان – گیان – هزاره ۵ تا ۴ ق م – نهاوند

گنج نامه – کتیبه هخامنشی – همدان

شیر سنگی – اشکانی – همدان

گنبد علویان – قرن ۷ ه ق – همدان

مقبره استرومرد خای – قرن ۷ ه ق – همدان

امامزاده اظهربن علی – مغول – رزن

امامزاده هود – مغول – رزن

تپه معبد سلوکی – سلوکی – نهاوند

محوطه سنگ شیر – اشکانی – همدان

ارگ نوشیجان – ماد هخامنشی – ساسانی – ملایر

تپه شوشاب – پیش از تاریخ – ملایر

بنای امامزاده محسن – احتمالاً قرن ۱۰ – همدان

مقبره حقوق نبی – اواخر قرن ۵ و ۶ ق – تویسرکان

تپه نجف آباد – هزاره ۱ ق م – اسد آباد

تپه حسام آباد – نیمه اول هزاره ۳ – اسد آباد

تپه وندر آباد – نیمه دوم هزاره ۴ – اسدآباد

تپه بابا کمال – هزاره ۵ ق م – تویسرکان

تپه مهاجران – هزاره ۴ ق م – تویسرکان

تپه سیمین زاغه – هزاره ۳ ق م – بهار

تپه انوج – هزاره ۶و۵ ق م – ملایر

تپه کوانج – هزاره ۳ ق م – اسد آباد

تپه خاکریز – هزاره ۲ و ۳ ق م – اسد آباد

تپه جوراب – هزاره ۴ ق م – ملایر

بقعه خضر – قرن ۴ و ۵ ه ق – همدان

برج قربان – قرن ۷ و ۸ ه ق تا قاجار – همدان

امامزاده یحیی – اواخر صفویه – همدان

مسجد جامع شیخ الملوک – قرن ۱۳ – ملایر

حمام حاج آقا تراب – قاجاریه – نهاوند

مسجد جامع نهاوند – سلجوقی – صفویه – نهاوند

مقبره شاهزاده حسین – صفویه – همدان

مسجد جامع – صفویه – قاجاریه – همدان

بازار – صفویه – تویسرکان

بند و سنگ نوشته آقا جان بلاغی – صفویه – اسد آباد

مسجد نظر بیگ ( حضرت علی ) زندیه – همدان

مسجد میرزا تقی – ایلخانی – همدان

مدرسه شیخ علی خان زنگنه – صفویه – تویسرکان

بنای امامزادگان – ع و غ – ازناو – سلجوقی – همدان

مسجد شورین – قاجاریه – همدان

آرامگاه شیخ الرئیس بوعلی سینا – معاصر – همدان

آرامگاه بابا طاهر عریان – معاصر – همدان

آرامگاه میر رضی الدین آرتیمایی – معاصر – همدان

کاروانسرای تاج آباد – صفویه – بهار

آب انبار اسد آباد – صفویه – اسد آباد

پل فرسفج – صفویه – تویسرکان

پل شکسته خسرو آباد – صفویه – اسد آباد

مسجد محله حاجی – قاجاریه – همدان

مسجد حاج کلبعلی – قاجاریه – همدان

کاروانسرای فرسفج – صفویه – تویسرکان

مسجد چمن چوپان ها – قاجاریه – همدان

مسجد حاج احمد – قاجاریه – همدان

مسجد علویان – قاجاریه – همدان

مسجد بزرگ شریف الملک – قاجاریه – همدان

باغ نظری – اواخر قاجار – همدان

تپه پیس ها ( پیسا) – قرن ۱ و ۲ ه ق – همدان

مجموعه بازار همدان – قاجاریه – همدان

کاروانسرای حسین خانی – قاجاریه – همدان

کاروانسرای شریفیه – قاجاریه – همدان

سرای صفر خانی – قاجاریه – همدان

خانه شهید مدنی – معاصر – همدان

تپه نامیله ( ملایر) هزاره ۱ و ۲ ق م – ملایر

دبیرستان امام – پهلوی – همدان

کاروانسرای میرزا کاظم – قاجاریه – همدان

کلیسای استپان حضرت مریم – قاجاریه – تویسرکان

مسجد حاج رضا انصاری – قاجاریه – همدان

مسجد سیف الدوله – قاجاریه – ملایر

حمام بلور ایمانی – اواخر قاجار – ملایر

پل جهان آباد فامنین – صفویه – همدان

تپه منصور آباد – پیش از تاریخ – اسلامی – رزن

تپه کاروانه – پیش از تاریخ تا اسلامی – رزن

مسجد حاج ابراهیم بیک – قاجاریه – همدان

سرای گلشن – صفویه – همدان

حوزه ی علمیه آخوند ملا علی همدانی – همدان

مسجد شالبافان – قاجاریه – همدان

کلیسای آنجلی – قاجاریه – همدان

برج مقبره بابا حسین – احتمالاً قرن ۶ و ۸ ه ق – ملایر

میدان امام خمینی ( ره ) پهلوی – همدان

مسجد گازران – اواخر قاجار – همدان

خانه ضرابی – همدان

یخچال میر فتاح – ملایر

مسجد بکن آباد – همدان

مسجد قلعه همدان

تپه پیغانچ ( سراب ) – اسد آباد

خانه پرسیاوشان – همدان

پل کوریجان – کبودر آهنگ

مسجد امامزاده یحیی – همدان

غسالخانه همدان – نهاوند

مسجد حاج قاسم – قاجاریه – ملایر

مسجد عاشورا – ملایر

مسجد حاج آقا تراب – قاجاریه – نهاوند

حمام محله حاجی – قاجاریه – همدان

مسجد در جزین رزن – زندیه – قاجاریه – رزن

باغ اعتمادیه – قاجاریه – همدان

خانه شهبازیان – اواخر قاجار – همدان

خانه منصوری – قاجاریه – پهلوی – ملایر

خانه میرزا صارم اصلانی – پهلوی – همدان

خانه سوری – خانه میرزا زکی خان – اوایل قاجار – تویسرکان

مسجد نشر – قاجاریه – همدان

خانه لطف علیان – اواخر قاجار – ملایر

کنسولگری انگلیس – اواخر قاجار – پهلوی – همدان

خانه بیژن – همدان

حمام قلعه – قاجاریه – همدان

خانه آیت الله قدوسی – قاجاریه – نهاوند

پل زرامین – قاجاریه – نهاوند

برج مقبره بابا پیره – اسلامی – نهاوند

مقبره درب شیخ – اسلامی – نهاوند

کاروانسرای فرهنگ – اواخر قاجار – پهلوی – ملایر

خانه احمدی – اواخر قاجار – اوایل پهلوی – همدان

مسجد گلپا – اواخر قاجار – همدان

صمصام نظام – اواخر قاجار – نهاوند

مسجد حاج سرتیپ – اواخر قاجار – پهلوی – همدان

مسجد جامع خداکرم – اواخر قاجار – همدان

عمارت سوخته – اواخر قاجار – همدان

مسجد میرزا لطف ا… – همدان

امامزاده اهل بن علی – صفویه – همدان

امامزاده سید اسماعیل – صفویه – همدان

حمام صفوی ( گلستان ) ( نیلوفر) – صفویه – اسدآباد

مسجد جامع سرابی – قاجاریه – تویسرکان

حمام داغ داغ آباد – قاجاریه – کبودرآهنگ

خانه نراقی – اواخر قاجار – پهلوی اول – همدان

خانه اقتداری – قاجاریه – تویسرکان

تپه آقداش – ساسانی – اسلامی – همدان

موش تپه – تاریخی – همدان

تپه کوریجان ۱ – پیش از تاریخ – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه امامزاده آورزمان – هزاره ۱و ۲ اسلامی – ملایر

قباق تپه – اشکانی – ساسانی – کبودرآهنگ

محوطه حاتم آباد – اسلامی – کبودر آهنگ

گوی تپه – تاریخی – کبودرآهنگ

تپه کوریجان – اشکانی – ساسانی – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه قبرستان نو آباد – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه قبرستان – تاریخی – اسلامی – کبودر آهنگ

دعوا تپه – تاریخی – اسلامی – کبودرآهنگ

تپه نور آباد – تاریخی – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه نظر – اشکانی – ساسانی – کبودر آهنگ

تپه روستای متروک – پیش از تاریخ – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه روستاد متروک – پیش از تاریخ – تاریخی – کبودر آهنگ

حسن تپه – پیش از تاریخ تا اسلامی – کبودر آهنگ

تپه حاتم آباد – اشکانی – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه نور آباد – تاریخی – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه زندان نادر – تاریخی – اسلامی – کبودر آهنگ

تپه بزرگ – تاریخی – اسلامی – کبودر آهنگ

ساری تپه – پیش از تاریخ تا اسلامی – کبودر آهنگ

تپه چغا – هزاره ۱ ق م – ملایر

تپه سیاه چغا – هزاره ۲ ق م – اسلامی – ملایر

تپ خاکی ( علوی) – هزاره ۳ تا ۱ ق م – ملایر

تپه همه کسی – هزاره اول – اسلامی – همدان

تپه شاه بداغ ۲ – اسلامی – همدان

تپه برزخانه – اشکانی – اسلامی – کبودر آهنگ

پاتپه گونسپان – هزاره ۳ ق م – ملایر

تپه ده پیاز – هزاره ۲ ق م – همدان

تپه قهاوند – هزاره ۱ ق م – اسلامی – قهاوند

تپه خندان امزاجرد – پیش از تاریخ – اسلامی – همدان

تپه ریکان علیا – تاریخی – اسلامی – بهار

تپه ریکان سفلی – تاریخی – اسلامی – بهار

تپه غزل ملا دستجرد – تاریخی – اسلامی – بهار

گورستان اقلان قز – پیش از تاریخ – تاریخی – بهار

منجوق تپه حسن ابدال – هزاره ۱ ق م – اسلامی – بهار

گنج تپه – تاریخی – اسلامی – بهار

تپه آق بلاغ – پیش از تاریخ – اسلامی – بهار

تپه قرقر بهار – تاریخی – اسلامی – بهار

تپه باباعلی – اوایل تاریخ – اسلامی – بهار

تپه حسن قشلاق – پیش از تاریخ تا اسلام – بهار

تپه چال – هزاره ۱ و ۲ ق م – بهار

قبرستان آقبلاغ – پیش از تاریخ – اسلامی – بهار

تپه مهاجران – تاریخی – بهار

قلعه تپه دربند – هزاره ۱ ق م – تاریخی – بهار

تپه سلیمان آباد – پیش از تاریخ – بهار

تپه دینار آباد – پیش از تاریخ – اسلامی – بهار

محوطه پرلوک – پیش از تاریخ – بهار

تپه تازه کند حسام آباد – تاریخی – اسلامی – بهار

تپه یاس کوشک آباد – تاریخی – بهار

مسجد شریف الملک کوچک – اواخر قاجار – همدان

پل آبشینه – زندیه – قاجار – همدان

خانه عراقچی – پهلوی اول – همدان

کاروانسرای زغالی ها – قاجاریه – همدان

تپه وسمق – تاریخی – اسلامی – رزن

تپه عسگر بیگ رازین ( هزاره ۱ – اسلامی – رزن

یکه تپه نیر – قرون اولیه اسلامی – رزن

غلام تپه شمالی – تاریخی – رزن

جمعیت:

مرد: ۴۵۳۶۹۷ شهری، ۳۹۹۵۴۴ روستایی

زن: ۴۵۰۱۳۳ شهری، ۳۲۷۰۶۱ روستایی

رستنی ها:

درختان بلوط، بنه، ون، بادام کوهی، گز، گیاهان دارویی، صنعتی، پوشش گیاهی برای چرای دام به ویژه در کوه ها، تپه ها، کوهپایه ها است.گیاهانی چون سیر کوهی، ریواس، موسیر، آزربه است.

جانوران:

گرگ، روباه، شغال، کفتار، قوچ، میش، خرگوش، بزوحشی، کبک و تیهو

نژاد و زبان:

تیره هایی از ایل ترکاشوند در این سامان در آمد و رفتند و به دامداری و کشت محدود سرگرمند.

در آمد:

بر پایه ی کشاورزی، باغداری، دامپروری، صنایع دستی استوار است آب کشاورزی از رود و کاریز فراهم گشته کشت ۶۰ درصد آبی و بیه دیمی است.

فرآورده ها:

گندم، جو، بنشن، ذرت، تره بار، گیاهان علوفه ای، انگور، سیب، آلو، زردآلو، هلو، شلیل، گردو، گلابی، توت و بادام، قالی، قالی، گلیم، جاجیم، ماکارونی، پلاستیک، قند، لولا و ابزار یراق، دام و فرآورده های دامی…

سوغات:

گردو سیر تویسرکان، شیره انگور، عسل، باسلق، لواشک، حلوا گردویی، آلو و آلبالو خشک، نقل چای، تخمه آفتابگردان، حلوا شکری، شیر مال، گز.

غذاهای محلی:

آش برنج، آبگوشت فلفل، آش بروش، تله کنجی، سر کوله، کوفته همدانی

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons