نوشته ها

استان کرمانشاه

ارسال شده توسط :

وجه تسمیه: منسوب به بهرام شاه ساسانی، که در روزگار پدرش فرمانروای ایالت کرمان بود به روایت دیگر بر گرفته از نام مکانی در کنار کوه بیستون به نام کریمنشان در عهد ساسانی که در بندهش آمده است.

موقعیت جغرافیایی: استان کرمانشاه با مساحت ۲۳۱۶۷ کیلومتر مربع (۴۳/۱ % کل مساحت کشور) در غرب ایران بین ۳۳ درجه و۳۶ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۴۸ درجه و ۲۰ دقیقه ی طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است و از شمال به استان کردستان از جنوب به استان های لرستان و ایلام و از مشرق به استان همدان و از مغرب به کسور عراق محدود است.

سیمای اقلیمی: در استان کرمانشاه بی تردید مهم ترین عامل مؤثر بر شکل گیری اقلیم استان، عامل ارتفاع است و در کنار آن دیگر فاکتور های اصلی شکل دهنده اقلیم استان، عامل ارتفاع است و در کنار آن دیگر فاکتور های اصلی شکل دهنده اقلیم نظیر عرض جغرافیایی، دوری و نزدیکی به منابع رطوبتی و توده های هوا و سیستم های هواشناسی بر اقلیم استان تأثیر می گذارند. گذشته از عوامل چهارگانه اصلی تأثیر گذار بر اقلیم استان، عوامل فرعی دیگری نظیر فعالیت های کشاورزی، پوشش گیاهی و غیره نیز در مقیاسی محدود تر ممکن است بر اقلیم استان مؤثر واقع شوند که به تحلیل آن ها پرداخته می شود.

منابع آبی: حرکت توده های هوا و وزش باد های مرطوبی که از طرف مدیترانه و اقیانوس اطلس می وزند، سبب ریزش برف و باران نسبتاً فراوان و ذخیره آب های زیرزمینی و همچنین جریان رود های متعددی در نواحی مختلف این استان گردیده که تمام آن ها در نهایت به طرف خلیج فارس جریان پیدا می کنند. رود های این استان بیشتر سیلابی و پر پیچ و خم می باشند. چنانکه دره های متعددی را قطع کرده و فاصله نسبتاً زیادی از یکدیگر دارند. مهم ترین حوزه های آبریز استان کرمانشاه عبارتند از:

آب های سطح الرضی: حوزه ی آبریز سیروان که شامل آب لیله، آب زرشک، زیمکان، مرد خلیل، گاورود علیا و آب شمشیر است.

حوزه ی آبریز قره سو: که شامل رود خانه قره سو، راز آور، مرگ و قسمتی از حوزه آبریز سیمره، رود الوند یا اروند و هزار خانی است. حوزه ی آبریز گاماسب که شامل رود خانه های گاماسب، جامیشان و دینور است. حوزه ی آبریز الوند که شامل رود خانه های الوند، ویره، گیلان غرب، قوره، چم امام حسین، آب ماهیت می شود.

آب های تحت الرضی: سراب قنبر، سراب طاق بستان، سراب خضر زنده و سراب خضر الیاس، سراب نیلوفر، سراب یاوری،…

ارتفاعات: استان کرمانشاه از لحاظ شکل ظاهری زمین از دو قسمت تشکیل می شود. قسمت اول منطقه ای است کوهستانی و مرتفع با ارتفاعات طاقدیسی و دشت های ناودیسی که عمده استان را شامل می شود و قسمت دوم که قصر شیرین، نفت شهر و سومار را شامل می گردد، فضایی است مرکب از کوه های فرسایش یافته و اراضی نسبتاً مسطح واقع بین این کوه ها سلسله ارتفاعات مهم و معروف استان عبارتند از:

ارتفاعات پاوه: اهم ارتفاعات پاوه که در واقع کوهستانی ترین منطقه استان قلمداد می شود مشتمل است بر: سلسله کوه های شاهو که از جنوب شرقی روانسر آغاز و به صورت دیواره ای پیوسته تا پاوه و از آنجا تا نوسود( مرز ایران و عراق) در جهت شمال غربی امتداد یافته و در واقع مرز طبیعی استان کرمانشاه با استان کردستان را تشکیل می دهد بلند ترین قله این کوهستان ۳۲۴۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

کوه های بمو: که در منطقه ازگله به موازات خط مرزی ایران به ۱۷۰۰ متر از سطح دریا بالغ می گردد.

ارتفاعات حوالی شهر کرمانشاه – کوه سفید: از جنوب شهر کرمانشاه در جهت جنوب غربی ادامه یافته و مرز دهستان های دروفرامان و سر فیروز آباد را تشکیل می دهد. این کوه ها پس از رسیدن به رود خانه سیمره در استان لرستان امتداد می یابد، بلند ترین قله این کوهستان در استان کرمانشاه ۲۸۰۵ از سطح دریا ارتفاع دارد.

کوه های پرو، بیستون و ورمنجه: این مجموعه کوهستانی در جهت شرق و شمال شهر کرمانشاه گسترش یافته است. در جهت شرق ابتدا ارتفاعات پرو که بلند ترین قله آن ۳۳۸۵ متر از سطح دریا ارتفاع دارد قرار گرفته است و سپس در ۳۰ کیلومتری شرق شهر کرمانشاه به کوه تاریخی بیستون می رسیم که از معروفیت فراوانی در ادبیات فارسی برخوردار است. بلند ترین قله ی این دیواره ی عظیم که آثار تاریخی مهمی را نیز در خود جای داده است ۲۸۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد. کوه های طاقبستان در شمال شهر کرمانشاه با ارتفاع ۲۴۴۰ متر از سطح دریا در زمره این مجموعه محسوب می شوند. شاخه شمالی این ارتفاعات تا فاصله ۵۰ کیلومتری شهر کرمانشاه در مسیر جاده کرمانشاه سنندج ادامه می یابد پناهگاه حیات وحش ورمنجه در این کوهستان قرار دارد.

ارتفاعات حد فاصل مناطق گرمسیری و سرد سیری: کوه نوا، که از اطراف کرند به موازات راه اصلی کرمانشاه – قصر شیرین امتداد داشته در گردنه پاطاق به ارتفاعات دالاهو می پیوندد. مرتفع ترین قله این کوه ۲۴۴۲ متر از سطح دریا ارتفاع دارد.

ارتفاعات کوتاه و فرسایش یافته مناطق گرمسیری: کوه های بازی دراز به ارتفاع ۱۱۲۵ متر از سطح دریا در جنوب غربی شهر سر پل ذهاب قرار دارد. کوه چرمیان به ارتفاع ۱۰۳۰ متر از سطح دریا در جنوب شهر گیلان غرب واقع شده است.

ارتفاعات حد فاصل صحنه، کنگاور و سنقر: کوه امروله و کوه نخودچال در شمال گردنه بید سرخ واقع شده اند که ارتفاع اولی به ۲۹۸۷ و ارتفاع دومی به ۳۳۲۲ از سطح دریا می رسد.

کوه دالاخانی: در شمال خدابنده لو و جنوب شرقی سنقر واقع شده است که ارتفاع آن به ۲۵۵۳ متر از سطح دریا می رسد.

رود خانه ها: مجموع میزان بارندگی سطح استان سالانه به حدود یازده میلیارد متر مکعب بالغ می گردد قسمتی از این آب ها نفوذ می یابد یا تبخیر می شود و مابقی پس از پیوستن به آب چشمه سار ها و سراب ها در سطح استان جریان یافته رود خانه های متعددی را تشکیل می دهند استان کرمانشاه به دو حوزه بزرگ آبریز تقسیم می شود.

حوزه آبریز داخلی( کرخه): این حوزه را می توان حوزه سیمره نیز نامید چه اینکه تمامی رود خانه های جاری در این حوزه نهایتاً به سیمره می پیوندد این حوطه شامل شهرستان کرمانشاه ، شهرستان اسلام آباد، شهرستان کنگاور و قسمتی از شهرستان جوانرود می گردد. رود ختنه های مهم این حوزه عبارتند از:
رود دینور: چند رود خانه که از کوه های مابین سنقر و دینور سرچشمه می گیرند در محلی به نام میانراهان به هم پیوسته و رود خانه دینور با به اصطلاح محلی آب دینور را تشکیل می دهند . این رود خانه در مسیر شمال به جنوب جریان یافته در بیستون به رود خانه گاماسیاب می پیوندد و آب این رود خانه در دشت دینور و قسمت شمال دشت بیستون ( چمچمال شمالی برای امور کشاورزی برداشت می شود. کارخانه قند بیستون نیز از آب همین رود خانه استفاده می کند. خرم رود: این رود خانه از جهت شمالی – جنوبی وارد شهرستان کنگاور گردیده پس از پیوستن به رودخانه قره چای به طرف جنوب غربی متمایل می شود سپس کنگاور که از سراب سرچشمه گرفته در کیلومتر ۷ جاده کنگاور – کرمانشاه از این مسیر عبور می کند به آن پیوسته سرانجام در روستای دو آب از توابع شهرستان کنگاور دهستان خزل غربی به رودخانه گاماسیاب می پیوندد.
گاماسیاب: این رود خانه از سرابی به همین نام در نهاوند سرچشمه گرفته از اراضی آبادی چم سرخ در جهت شرقی غربی وارد استان کرمانشاه می شود، پس از پیوستن آب صحنه و رود دینور و چندین رود و چشمه دیگر به آن و آبیاری دشت صحنه و چمچمال جنوبی، در بیستون به طرف جنوب منحرف شده وارد شهرستان هرسین می گردد سرانجام با پیوستن گاماسیاب به رود خانه قره سو، رودخانه سیمره را تشکیل می دهد.

رودخانه مرگ: این رود خانه از ارتفاعات کوه سفید در جنوب شرقی شهر کرمانشاه سرچشمه می گیرد. در جهت شرقی غربی اراضی فیروزآباد را مشروب می نماید سپس به صورت قوسی به طرف شمال منحرف می شود پس از عبور از رباط ماهیدشت سرانجام به رودخانه قره سو می پیوندد.

رود خانه رازآور: این رودخانه از ارتفاعات کامیاران کردستان سرچشمه می گیرد و در جهت شمالی جنوبی وارد استان کرمانشاه می گردد و پس از پیوستن چند رود کوچکتر به آن و مشروب نمودن اراضی میان دربند در دو راهی کرمانشاه – پاوه به قره سو می پیوندد.

رودخانه قره سو: سر منشأ این رودخانه سراب روانسر است و در جهت شمال غربی به جنوب شرقی جریان دارد علاوه بر رودخانه های مرگ و رازآور، آب رود ها و سراب های متعدد دیگری وارد آن شده پس از عبور از شهر کرمانشاه به گاماسیاب پیوسته مشترکاً رودخانه سیمره را به وجود می آورند.

رود خانه راوند: شاخه اصلی این رودخانه رود کرند است در اسلام آباد به آب راوند تغییر نام یافته، پس از عبور از شهر اسلام آباد و انحراف به طرف جنوب استان خارج شده و در خارج استان سرانجام به سیمره می پیوندد.

حوضه آبریز خارجی: رودخانه های جاری در آب این حوزه تماماً وارد خاک عراق می شوند این حوزه شامل شهرستان های قصر شیرین، سر پل ذهاب، گیلانغرب، پاوه و جوانرود ( به جز بخش روانسر) و قسمتی از شهرستان اسلام آباد( دهستان های گوران، قلخانی، و بان زرده) می گردد، رود خانه های مهم این حوزه عبارتند از:

رود خانه گاوه رود: از غرب همدان سرچشمه می گیرد و پس از عبور از شهرستان سنقر در جهت شرقی غربی از استان خارج شده در استان کردستان به رودخانه سیروان می پیوندد.

رودخانه سیروان: این رودخانه که بزرگترین رودخانه این حوزه است از حدود ۴۰ کیلومتری جنوب غربی سنندج سرچشمه گرفته ابتدا به صورت قوسی در شمال جریان یافته و سپس به طرف جنوب منحرف شده پس از پیوستن شعبات متعددی به آن وارد شهرستان پاوه می شود. در محل دوآب نیز چم مرخیل که از ارتفاعات همین شهرستان سرچشمه می گیرد به آن پیوندد و به همراه آن قسمتی از مرز ایران و عراق را تشکیل می دهد، رود لیله هم که از رودخانه های داخلی شهرستان پاوه است در محل چرخش رودخانه سیروان پرآب ترین رودخانه استان محسوب می شود اما متأسفانه این جریان آبی عظیم بدون استفاده به خارج از کشور سرازیر می گردد.

رودخانه زمکان: این رودخانه در واقع زهکشی تشکیلات آهکی شمال کرند محسوب می شود و پس از عبور از شهرستان پاوه و جوانرود در جهت جنوب شرقی به شمال غربی از کشور خارج می گردد. در داخل خاک عراق به سیروان می پیوندد.

آب هواسان: از ارتفاعات داخلی شهرستان جوانرود سرچشمه می گیرد. در دهستان ازگله از مرز عبور کرده به خاک عراق وارد می شود.

رودخانه الوند: از به هم پیوستن آب ماهیت و رودخانه دیره تشکیل شده و پس از پیوستن رود گیلان به آن وارد می شود بندهای انحرافی جگرلو و بریموند آب این رودخانه را جهت مصرف کشاورزی به اراضی دشت ذهاب هدایت می کند.

رودخانه کنگیر: این رودخانه از استان ایلام سرچشمه می گیرد پس از عبور از بخش سومار وارد خاک عراق می شود با احداث بند انحرافی سومار از آب این رودخانه برای آبیاری دشت سومار استفاده می گردد.

سراب ها: در موارد متعددی در محل ظهور چشمه سار ها دریاچه های کوچکی تشکیل می شوند. مهم ترین این سراب ها سراب هشیلان است که حدود ۱۱۰۰ هکتار وسعت داشته و در منطقه بالا دربند در ۵۰ کیلومتری شمال غربی شهر کرمانشاه قرار گرفته است علاوه براین از سراب نیلوفر و سراب یاوری در همین منطقه و سراب خضر الیاس در میان دربند واقع در ۲۰ کیلومتری شهر کرمانشاه و سراب برناج در حوالی بیستون و سراب برناج در حوالی بیستون و سراب هرسین می توان نام برد.

آثار تاریخی:

نقش: نقش برجسته ای از لولویی ها بر جای مانده است. در این نقش برجسته نیز صحنه پیروزی یکی از حاکمان لولویی حجاری شده است. در سمت چپ تصویر مردی به حالت ایستاده با صورتی نیم رخ، کلاه مدوری بر سر و پیراهن کوتاهی بر تن دیده می شود. در دست راست او اسلحه ای شبیه تبر و در دست چپ کمانی وجود دارد. این مرد نیز پای چپ خود را بر روی سینه اسیری نهاده است. در مقابل او نیز تصویر الهه ای حجاری شده که در حال اهداء حلقه سلطنتی به شاه است. در بالا و وسط این نقش برجسته تصویر هلال ماه و خورشید دیده می شود. این شخص نیز پای چپ خود را بر روی سینه دشمن شکست خورده ای گذاشته است. در سمت راست و بالای نقش تصویر هلال ماه و خورشید و در زیر این نقش برجسته، کتیبه ای به خط اکدی نقر شده است. متأسفانه بخش های زیادی از این کتیبه در اثر عوامل طبیعی از بین رفته است.

نقش برجسته گودرز شاه: در پایان نقش برجسته آنوبانی نی، نقش برجسته یکی از حاکمان اشکانی سوار بر اسب دیده می شود. شاه اشکانی با بدنی نیم رخ و صورتی تمام رخ حجاری شده است.

پرستشگاه و کاخ خسرو در قصر شیرین: در اوایل سده ی ششم میلادی ساخته شد. در محوطه ای وسیع که باغ شاهی بود، کاخ شاهی و نیایشگاه چهار قاپو قرار داشت. برای بیان عظمت کاخ کافی است به صفه ی آن اشاره کنیم که مجموعه ی کاخ و حیاط صفه ای به ابعاد ۲۸۴ متر و عرض ۹۸ متر تشکیل می داد.

غار ها: غار مرخرل: این غار در دامنه کوه بیستون در فاصله پانصد متری از خانه های مسکونی قرار دارد. این غار با طول بیست و هفت متر بر دشت بیستون مشرف است.

غار مرتاریک: این غار در دامنه کوه بیستون و در قسمت شمال غربی غار مرخرل قرار دارد. این غار ۲۵ متر عمق و در حدود هشتاد متر مربع وسعت دارد. این غار به صورت دالان دراز و کم عرضی است که در انتها به محوطه ای نسبتاً باز تر منتهی می شود.

غار شکارچیان: این غار در دامنه کوه بیستون و به فاصله کمی از مجسمه هرکول قرار دارد. در حفاری هایی که در سال ۱۹۴۹ م در این غار صورت گرفت در حدود ۲۲ هزار یافته شامل سفال ابزار سنگی و قطعات استخوان حیواناتی چون غزال، گوزن، گاو وحشی، پلنگ، شغال، گراز، روباه قرمز و بخشی از استخوان ساعد انسان نئاندرتال بدست آمد.

غار مردودر: این غار در دامنه کوه بیستون و در قسمت شمال شرقی غار شکارچیان قرار دارد. این غار بیست متر عمق و در حدود یکصد و هفتاد متر مربع وسعت دارد. ارتفاع این غار نیز بین یک تا سه متر است. غار مردودر دارای دو دهانه است.

غار مرآفتاب: این غار در دامنه کوه بیستون و در حد فاصل غارهای مرتاریک و مردودر قرار دارد. غار مرآفتاب بیست و شش متر طول دارد و دهانه آن به سمت شمال شرقی است. مساحت غار صد و شصت متر و دهانه آن حدود شش متر ارتفاع دارد و به تدریج از ارتفاع آن کاسته می شود.

غار ورواسی: این پناهگاه سنگی در یازده کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه در دامنه کوه « ماسی» و در دره معروف به « تنگ کنشت» قرار دارد. این پناهگاه در سال ۱۹۶۰ م مورد گمانه زنی قرار گرفت.

غار دواشکفت: یکی از کهن ترین سکونتگاههای بشر در منطقه کرمانشاه غار دواشکفت در نزدیکی طاق بستان است. این منطقه باستانی – شامل دو غار مجاور خم در دامنه جنوبی کوه « میوله » در ارتفاع حدود سیصد متری از دشت و مشرف بر پارک کوهستان قرار دارد. با توجه به مطالعات باستان شناسی انجام یافته یکی از این دو غار در دوره پارینه سنگی میانی محل سکونت موقت یا فصلی گروه های شکارورز ساکن منطقه بود.

غار قوری قلعه: این غار در بیست و پنج کیلومتری شمال شرقی شهر پاوه در دامنه کوه « شاهو» قرار دارد. غار قوری قلعه بزرگترین غار آبی آسیا است و تاکنون سه هزار و صد و چهل متر آن شناسایی شده است. آبشار های متعدد، قندیل های کریستالی، ستون های مورب گچی، حوضچه آب، استاگمیت و استالاگتیت های بسیار زیبا از جمله جاذبه های این غار است.

جاذبه های طبیعی: پوشش گیاهی و جنگل ها: به دلیل موقعیت خاص اقلیمی و بارندگی های به موقع و فراوان استان کرمانشاه دارای مراتع پر برکتی است و دره های مناطق شمال غربی تا جنوب شرقی آن یعنی از ارتفاعات اورامانات تا منطقه زردلان و هیلان، پوشیده از جنگل است. این دره ها به دلیل داشتن آب و هوای معتدل و مناظر طبیعی زیبا، یکی از بهترین نقاط کشور برای اتراق و تفریح و استقرار ایلات محسوب می شود. پوشش جنگل های این استان عموماً شامل بلوط بومی ایران است. در حدود شصت درصد از این پوشش را گونه های مختلف بلوط، بیست و پنج درصد آن را گونه های مختلف پسته وحشی، حدود پنج درصد آن را انواع بادام کوهی و ده درصد بقیه را سایر گونه ها تشکیل می دهند. برخی از درختان و درختچه های جنگلی استان کرمانشاه عبارتند از: آلبالوی وحشی، انجیر، اوجا، بادام وحشی، بلوط، بید، پسته وحشی، تمشک، چنار، زبان گنجشک، صنوبر، گردو، سرخ ولیک، زالزالک …

مناطق جنگلی این استان عبارتند از: جنگل های منطقه اسد آباد، کرمانشاه، جنگل های منطقه کرمانشاه، ایلام، جنگل های منطقه گیلان غرب، قصر شیرین و جنگل های منطقه اسلام آباد و قصر شیرین ..

پارک جنگلی طاق بستان: این پارک در حاشیه شمالی شهر کرمانشاه و در دامنه کوه « پرآو» قرار دارد. عناصر طبیعی چون کوهستان، چشمه، فضای سبز، دریاچه های مصنوعی و وجود نقش برجسته هایی از دوره ساسانی، محیط جذاب و دیدنی را در این ناحیه به وجود آورده است.

منطقه ریجاب و بان زرده: یکی از مناطق زیبای استان کرمانشاه منطقه ریجاب بان زرده است که در یک صد و بیست کیلومتری شمال غربی شهرستان کرمانشاه قرار دارد. اطراف این منطقه به وسیله کوه های سر به فلک کشیده « دالاهو» محصور شده است. این کوه ها دارای قللی برف گیر است و دامنه های آن از جنگل پوشیده شده است.

تالاب هشیلان: تالاب هشیلان در بیست و شش کیلومتری شمال غربی کرمانشاه، در دهستان « الهیار خانی» و در دامنه کوه های « خورین» و « ویس» قرار دارد. این تالاب با مساحتی تقریبی چهارصد و پنجاه هکتار، یکی از بوم سازگان های زیبای غرب کشور است. تالاب هشیلان در تشکیلات آبرفتی یک ناودیس تشکیل شده است.

مردم شناسی: وجود جلگه ها و کوهستان های متعدد سبب شده است تا این منطقه از آب و هوایی متفاوت برخوردار باشد همین، تنوع آب و هوایی موجب شده تا مراتع ییلاقی، قشلاقی و میان بند در این استان به وجود آید و در نتیجه مناطق جنوب الوند، شمال اسد آباد، کنگاور و اورامانات به عنوان مراتع ییلاقی در اختیار دامداران قرار گیرد و نواحی قصر شیرین، نفت شهر، سومار، سر پل ذهاب و گیلان غرب محل زیست زمستانی عشایر این استان گردد.

آداب و رسوم: عید نوروز: از دیر باز عید نوروز در سطح استان کرمانشاه با آداب خاصی برپا می شده است. در گذشته رسم بر این بود پیام آوران بهار و نوروز در قالب دسته های غولک بنما و آتش افروز در کوچه ها و خیابان ه، سرگذر ها و محلات نمایش و شکلک در آوردن و خنده و شوخی نوروز را نوید می دادند. در هر دسته غولک بنما دو نفر با شلوار و پیرهن بلند سفید صورت خود را با صورتک می پوشاندند، به گونه ای که مضحک به نظر برسند. یکی از آن ها روی صورتک خود سبیل پرپشت و گاهی دو شاخ می گذاشت. بعضی دیگر همراه نوازندگانی که ساز و دهل می نواختند، راه می افتادند و در کوچه و بازار با خواندن شعر و رقص و پایکوبی و لودگی مردم را می خواندند و از آن ها عیدی می گرفتند. علاوه بر غولک بنما ها افراد دیگری با پوشیدن لباس رنگی و کلاه مقوایی کله قندی به در خانه ها و دکان ها می آمدند و با شوخی عیدی خود را می گرفتند. آتش افروز یها یکی از کهن ترین گروه های نوروزی خوانی و بازیگران آیین های سال نو در جامعه ایران بودند. امروزه مردم استان از ماه ها قبل مراسم عید نوروز را تدارک می بینند. آن ها معتقدند حضرت علی (ع) در عید نوروز به تخت خلافت نشست، از این رو، دو جنبه ملی و مذهبی در این مراسم در هم آمیخته شده است. چند روز قبل از فرا رسیدن عید، خانواده ها خود را برای برگزاری جشن نوروز آماده می کنند و به تهیه پوشاک نو و نیازمندی های دیگر می پردازند، زیرا بر این باورند که فراهم نمودن وسایل مورد احتیاج زندگی برای نخستین روز عید سبب فراوانی نعمت در تمام طول سال خواهد شد. در روز عید مردم به دید و بازدید می پردازند و عید نوروز را به یکدیگر تبریک می گویند. معمولاً در مراسم عید دیدنی، به عنوان عیدی به بچه ها پول می دهند.

چهار شنبه سوری: یکی دیگر از آداب و رسوم کهن این منطقه که از گذشته تا به امروز هم چنان ادامه دارد، مراسم چهارشنبه سوری است. در استان کرمانشاه در اغلب نقاط هر خانواده غروب آخرین سه شنبه سال بوته های خار را که از پیش فراهم کرده اند، روی بام یا حیاط خانه خود و در نقاط روستایی اطراف تپه ها و کوه ها آتش می زنند و بزرگ و کوچک هر کدام سه یا هفت بار از روی بوته های افروخته می پرند و می خواند: زردی مه له تو سرخی تو له مه مردم معتقدند با این کار بیماری ها و بلاها از آن ها دور می شود. مراسم پریدن از روی آتش طی سال های اخیر رواج یافته و بیش تر در نقاط شهری معمول است. در برخی نقاط روستایی پسر بچه ها توپ های پارچه ای به سر چوب می بندند و آن ها را با نفت آغشته کرده و بعد از آتش زدن به آسمان پرتاب می کنند. بزرگ تر ها معتقدند با این کار سال کهنه می سوزد و سال نو به خوبی و شادی از راه می رسد. اگر در روستایی کسی عزادار باشد بیست خانه از هر طرف خانه وی به احترام خانواده ی عزادار آتش روشن نمی کنند. مراسم قاشق زنی، فال گوش ایستادن و فال کوزه نیز از آداب مراسم چهارشنبه سوری است. پس از پایان آتش بازی و مراسم دیگر زنان و دختران دور هم جمع می شوند و فال می گیرند. برای همین منظور هر کس نشانه ای مانند انگشتری، سنجاق، گوشواره و غیره را در کوزه آب می اندازد ( در روستای گودین کنگاور کوزه ی خالی آب را به کار می برند) بعد با دستمالی در کوزه را می بندند و با ریسمانی از یک ناودان رو به قبله آویزان می کنند. غروب چهارشنبه سوری اشعار حافظ را به نیت تفال می خوانند و بعد از خواندن هر بیت دختر بچه ای از داخل کوزه نشانه ای را بیرون می آورد و با دیدن نشانه صاحب فال نیز مشخص می شود.

شال در کی یا شال اندازی: از رسم های بسیار جالب شب عید شال درکی یا شال اندازی است. جوانان در شب عید پس از روشن کردن آتش بر بام خانه ها دستمال یا شال خود را از منافذ تعبیه شده در سقف اتاق ها به داخل اتاق آویزان کرده و عیدی خود را از صاحب خانه می طلبند و هنگام در کردن شال ( شال اندازی) صاحب خانه می گویند: پر شالمان را نسوزانی ( آن را خالی بر نگردانی) یا این که می گویند: – اساخوی و چکشی/ خدا کری نکشی یعنی: ای صاحب خانه خدا پسرتان را زنده نگه دارد، عیدی به ما بدهید. صاحب خانه نیز داخل شال گردو، بادام، شیرینی، نخود و کشمش، تخم مرغ پخته می ریزد و می گوید: هل کیش، یعنی بالا بکش.. بدین ترتیب صاحب شال خوشحال آن جا را ترک می کند. شال انداز ها صورت خود را می پوشانند تا صاحب خانه آن ها را نشناسد. در مواردی برای شادی بیشتر، صاحب خانه داخل شال زغال گداخته ای می گذارد.

چادر زدن دراویش: تا چند دهه پیش در کرمانشاه اعیان و اشراف شهر دو شاخ کل – که نشانه تشخیص بود – بر سر در خانه هایشان می زدند. دراویش پیش از عید و در ایام عید خیمه و خرگاه خود را در این خانه ها علم می کردند و تا چیزی از صاحب خانه نمی گرفتند، خیمه خرگاه خود را بر نمی چیدند. دراویش بوقی داشتند که از شاخ بلندی درست می شد و به شاخ نفیر مشهور بود. مردم عقیده داشتند این بوق در خانه هر کس که به صدا درآید شوم است. به همین دلیل سعی می کردند دراویش را از در خانه ی خود، خصوصاً در ایام عید.. با دل خوش راهی سازند تا آن ها بوقشان را به صدا در نیاورند.

خا بازی( تخم مرغ بازی): یکی دیگر از مراسم معمول پیش از عید و حتی بعد از آن، پختن تخم مرغ و رنگ کردن آن هاست. تخم مرغ های رنگ شده را در سبد بزرگی می گذارند و به سر گذر می برند. بچه های محل دور فروشنده تخم مرغ جمع شده و به بازی تخم مرغ مشغول می شوند. نام یکی از این بازی ها قطار است: دو نفر رقیب هر کدام ده یا بیست تخم مرغ را بر می دارد و سر و ته آن ها را به هم می زند. هر تخم مرغی شکسته شود، صاحب آن بازنده و صاحب آخرین تخم مرغ سالم برنده اعلان می شود و رقیب او باید پول تمام تخم مرغ ها را به فروشنده بپردازد.

سیزده بدر: در این روز اکثر مردم به دامن طبیعت و برخی نیز به کنار زیارتگاه ها و امامزاده ها می روند و به هر شکل روز را در خارج از منزل سپری می کنند. در این روز جوانان روستایی بازی هایی چون پالان، گرزان و غیره را انجام می دهند و به رقص و پایکوبی می پردازند. در روز سیزده سال معمولاً غذاهایی با گوشت درست می کنند. سبزه ای را که از قبل سبز کرده اند، گره زده و به نیت این که درد و بلا را نیز همراه آن گره زده اند داخل آب روان می اندازند. در برخی مناطق سبزه ها را سیزده گروه و یا سیزده سبزه را به هم گره می زنند. در برخی نقاط نیز هنگام برگشتن از سیزده بدر هر شخص سیزده سنگ کوچک را به پشت سر خود پرتاب می کند و آخرین سنگ را که می اندازد می گوید: نحسی روز سیزده تمام شد.

مراسم ازدواج و خواستگاری: مراسم خواستگاری در استان کرمانشاه چه در شهر و چه در توابع آن با آداب و آیین تقریباً یکسانی برگزار می شود. خانواده و نظام خویشاوندی در جوامع کرد بر پایه سیستم پدر تباری است. در گذشته ازدواج ها درون گروهی بود. یعنی دختران هر طایفه را برای پسران همان طایفه بر می گزیدند. چرا که معتقد بودند دختر خوب نباید از قبیله خارج شود. امروزه پسر همسر دلخواه خود را انتخاب می کند و آن گاه مادرش را از این موضوع آگاه می سازد. مادر پسر برای دیدن دختر به بهانه ای به خانه ی او میرود، اگر دختر را پسندید و او را شایسته ی همسری پسرش دید، بی آنکه سخن بگوید به خانه ی خود بر می گردد و از نجابت خوبی و زیبایی دختر تعریف می کند. پس از آن پدر پسر در یک روز خوش یمن – معمولاً روز های فرد را سعد می دانند – همراه چند ریش سفید به خانه دختر می رود و او ر ا برای پسرش خوازمنی یا خواستگاری می کند، اگر پدر دختر با وصلت موافق باشد. همان موقع به گفتگو می پردازند. و مقدار شیروای ( شیر بها) و مهریه را تعیین می کنند و درباره عروسی صحبت می کنند.

دزورانی ( نامزدی): چند روز بعد از مراسم خواستگاری خانواده داماد با آوردن یک دست لباس کامل، انگشتری طلا و مقداری شیرینی برای عروس مراسمی با عنوان دزورانی یا نامزدی برگزار می کنند. در این مراسم که با حضور دوستان و آشنایان در منزل پدر عروس بر گزار می شود خانواده داماد دختر را رسماً به نامزدی پسر خود در می آورند. از دوران نامزدی تا عروسی خانواده داماد موظف است لباس عروس را تهیه کند و هر چند گاه خصوصاً در ایام عید نوروز برای او لباس جدید بگیرد.

حنابندان: این مراسم یک روز پیش از مراسم عروسی انجام می شود بدین ترتیب که پیرزنی از بستگان نزدیک داماد که به او پاسخ می گویند به خانه عروس می رود و کلیه لوازمی که خانواده داماد برای عروس خریده اند را به خانه عروس می برد. فردای آن روز پاسخ عروس را به حمام می برد و پس از استحمام لباسی را که داماد خریده است به تن عروس کرده او را آرایش می کند و وی را برای رفتن به خانه داماد آماده می کند ..

عروسی: مراسم عروسی در بین کردها معمولاً با سرنا و دهل و به مدت دو تا سه شبانه روز برگزار می شود. همه اقوام و آشنایان در جشن عروسی شرکت می کنند. میهمانان به صورت دسته جمعی به رقص و پایکوبی می پردازند. در مدت برگزاری این جشن صاحبان عروسی از مهمانانشان با ناهار و شام پذیرایی می کنند. در گذشته به هنگام بردن عروس سواران همراه عروس در اطراف او به سوار کاری و تیر اندازی می پرداختند و به این ترتیب عروس را تا خانه داماد مشایعت می کردند. با نزدیک شدن عروس به خانه داماد، سورناچی ها با نواختن آهنگ « سوار، سوار» آهنگی که اسب ها را به وجد و بازی و دویدن وا می دارد، به استقبال عروس می روند. دوستان و اقوام نزدیک داماد را برای رفتن به پیشواز عروس تشویق و ترغیب می کنند. داماد به پیشواز عروس می رود و مشتی نقل و نبات و گاهی سکه بر سر عروس می ریزد و بعد به اتفاق عروس و همراهانش به داخل منزل می روند.

اعیاد مذهبی: عید های فطر و قربان: مراسم عید فطر در این استان باشکوه خاصی برگزار می شود. در این روز از طلوع صبح، مردم دسته دسته برای اقامه نماز عید راهی مساجد می شوند. پس از اتمام نماز عید، از یکدیگر حلالیت می طلبند و به ذکر لا اله الاالله می پردازند. سپس در حلقه ای بزرگ که سراسر مسجد را در بر می گیرد دور هم جمع شده و یکی از طلاب خوش صدا قصیده « برده بوسیری » را می خواند و دیگران نیز در بعضی از ابیات با او همخوانی می کنند. سپس در گروه های چند نفری برای مبارکی به منازل بزرگان و علما می روند. عید قربان نیز با همان تشریفات عید فطر در تمامی استان برگزار می شود. همچنین در این روز اهل حق نیاز می دهند.

میلاد پیامبر( ص): این عید با شکوه در سراسر کرمانشاه با مراسم مولودی و مولود خوانی و اطعام مدعوین برگزار می شود.

میلاد حضرت علی: در این روز در خانقاه ها و تکایای مناطق سنی نشین و سراسر مساجد کرمانشاه و جنب خانه های اهل حق، حلقه ذکر دراویش قادریه و بانگ دف و نی و نیز نوای دل انگیز تنبور نوازان اهل حق فضای گذرگاهان را پر می کند.

آیین های سوگواری: عزاداری ماه محرم: در شهر کرمانشاه از عهد قاجار به بعد تکیه های متعدد و معتبری در مرکز شهر ساخته شده است. در این تکایا مراسم عزاداری ماه محرم با شکوه تمام برگزار می شد. بعضی از اعیان روضه خوانی را در تکایای خود انجام می دادند، تکایا را با چلچراغ و لاله های زیادی تزیین می کردند. تکیه حسن خان معین الرعایا ( تکیه معاون الملک) از جمله این تکایا بود. این تکیه در بین سایر تکایا ممتاز و منحصر به فرد بود و مراسم عزاداری و سوگواری سالار شهیدان امام حسین (ع) و یارانش هر چه با شکوه تر در این مکان اجرا می شد. دیوار های این تکیه مملو از کاشی کاری با نقوش مختلف است. در یکی از کاشی کاری های حیاط حسینیه تکیه معاون الملک، مجلسی از عزاداری ماه محرم در شهر کرمانشاه به تصویر کشیده شده است. در یکی از کاشی کاری های حیاط حسینیه تکیه معاون الملک مجلسی از عزاداری ماه محرم در شهر کرمانشاه به تصویر کشیده است. از جمله تکایای دیگری که در ایام سوگواری امام حسین (ع) مراسم برگزار می شد، تکیه علی پاشاخان ایلخانی کلهر از طایفه جامی زاده ها در برزه دماغ، تکیه معتضد در محله چنانی و تکیه حاج عباس ارباب در گذر صاحب جمع بود. از آغاز ماه محرم مساجد، تکایا، بازار و خیابان های شهر سیاه پوش می شوند و پرچم های سیاه بر سر در مغازه ها نصب می شود. از اول این ماه تا شب نهم هیأت های عزادار در مساجد روضه خوانی و سینه زنی انجام می دهند. دسته های زنجیر زن در روز تاسوعا و عاشورا بیرون از فضای مساجد به سوگواری اهل بیت و سالار شهیدان است، هیأت های عزادار از محله های مختلف شهر با حمل علم و کتل، به همراه دسته های زنجیر زن، سنج زنان از مسجد ها بیرون می آیند و به سمت مزار شهدا می روند. در روز عاشورا « کتل» نیز حرکت می دهند. در زمان حرکت هیآت عزادار، کتل را در جلو حرکت می دهند. دور تا دور کتل، پیر مردان اشعاری در سوگ حضرت امام حسین (ع) و یارانش به طور آهسته و حزن انگیز می خوانند. در پشت سر زنان حرکت کرده و به دنبال آنان جوانان هستند. در استان کرمانشاه روستاهای کندوله و فش از جمله نقاطی هستند که در مراسم عزاداری دارای آداب و رسوم خاص خود هستند. از دیگر مراسم این ایام شبیه خوانی و تعزیه است که در روز عاشورا انجام می شود. اهالی روستاها از میهمانانی که از نقاط دور و نزدیک به آنجا می آیند، به نحو احسن پذیرایی و آنان را اطعام می نمایند. در گذشته در شهر کرمانشاه مراسم قمه زنی و قفل زنی رایج بود. قمه زنی بدین صورت انجام می شد که در روز عاشورا معمولاً مردانی که نذر داشتند موی سرشان را می تراشیدند و به همراه هیأت های زنجیر زن سوگواری می کردند و در یک لحظه که شور و هیجان آن ها را فرا می گرفت با ذکر کلماتی هم چون حیدر، حیدر، با قمه سرشان را « افگار» می کردند. در این هنگام مردم سعی می کردند که قمه را از دست قمه زن ها بگیرند تا آنان بیش از یک بار با قمه به سر خود نزنند. پس از آن مردم متفرق می شدند و به عزاداری می پرداختند. ( قمه زنی از طرف دولت ممنوع و خلاف شرع اعلام شده است.) یکی دیگر از مراسم عزاداری مربوط به قفل زن ها بود. این گروه از پوست سینه، شکم و دست های خود قفل را عبور می دادند و بعد ذوالجناح می ساختند و از اسب های اعیان و افراد سرشناس شهر یدک کش می کردند. همچنین رسم بود که گهواره ای نمادین شبیه گهواره حضرت علی اصغر درست می کردند و چند نفر نیز آن را بر دوش گرفته و در پیشاپیش دسته های عزاداری حمل می کردند. در حال حاضر مراسم قمه زنی و قفل زنی ممنوع است.

مرگ و عزا: به هنگام فوت یکی از افراد فامیل، اقوام و بستگان دور و نزدیک به منزل فرد متوفی می روند و همه در آنجا جمع شده و گریه و زاری می کنند. رسم بر این است که هنگام بردن جنازه، پسران و بزرگان فامیل متوفی را به غسالخانه می برند و آنجا با ساز و دهل جنازه را به گورستان برده و دفن می کنند. پس از مراسم تدفین به منزل متوفی برگشته و فاتحه می خوانند. شب اول متوفی را شب هنگام یل به گویش محلی شوشام می گویند. در این شب صاحب عزا افرادی را که در مراسم تدفین شرکت داشتند به صرف شام دعوت می کنند. در طول هفت روز مردم برای تسلیت گفتن به منزل متوفی می روند. در مجالس فاتحه خوانی مردانه یک نفر با آواز بلند اشعار درباره متوفی و خصوصیات او میسراید و بعد از آن اشعار مذهبی خوانده می شود. این فرد را « چمری گو» می گویند. در اصطلاح محلی چمر به معنی عزا و چمری گو به معنی مرثیه خوان است. در مجلس زنانه نیز زنان نوحه و اشعار مذهبی می خوانند. آن ها خصوصیات متوفی، رنج ها و زحمت هایی که در طول زندگی متحمل شده را به زبان شعر و سوزناکی می خوانند. به خوانندگان این اشعار در اصطلاح محلی « بلاون» می گویند. عزا در خانواده متوفی گاهی تا یک سال ادامه دارد. پس از پایان سال خویشاوندان و نزدیکان متوفی لباس های تازه ای را که برای خانواده عزادار خریده اند نزد آنان برده و لباس های عزا و سیاه را از تن آنان بیرون آورده و لباس نو به تن آن ها می کنند.

اعتقادات و باور ها: اگر برگ چای روی استکان چای قرار گیرد، میهمان می رسد. اگر کسی آب بپاشد و آب صدا بدهد، میهمان می رسد. هر کس شب جارو کند، تنگ دست می شود. اگر کف پای کسی بخارد، راه دوری در پیش دارد. بچه نباید به آیینه نگاه کند، چون دیوانه می شود. اگر کسی هنگام خندیدن اشک از چشمانش سرازیر شود در غریبی می میرد.

موسیقی: موسیقی کرمانشاهی ریشه در تاریخ هنر و فرهنگ آریائی دارد. این موسیقی از گذشته بسیار دور از نسلی به نسلی دیگر منتقل شده و به عنوان جزئی از فرهنگ قومی با روح و جان مردم در آمیخته و به حیات خویش ادامه داده است. تحقیقات نشان می دهد موسیقی کردی ابتدا رزمی و حماسی بوده است. قدیمی ترین نواسازان کردستان و بیت خوان ها غالباً افرادی بی سواد بوده اند و در قرن های گذشته داستان های پهلوانی و رزمی را به شعر و تصنیف بر می گردانند. به تدریج نواها، ریتم ها و آهنگ های بزمی نیز وارد موسیقی کردی شده است.

نواهای کردی کرمانشاه: هوره از نواهای قدیمی مردم کرد است، می گویند نکیسای بار بد برای خسرو شیرین هوره می خواند، در گذشته بر خلاف چند دهه اخیر هوره را به همراه تنبور اجرا می کردند این نوا دارای چهارده مقام است و هر یک از این مقام ها دارای شاخه هایی است، گل، خاک، گل دره، بالا دستانی، شاه حسینی، ساروخانی، جلوشایی، طرز، مجنونی، سحری، باریه، دوبالا، غریوی، بانه بنه یی و پاوه موری،… گونه دیگر هوره مویه یا مور است که در شیون و مرگ افراد به وسیله زنان و در بعضی از نقاط توسط مردان خوانده می شود. با ظهور تصوف در نقاط کرد نشین، اهل سنت و جماعت دراویش قادریه هوره به جذبه و حالت گریه و استغاثه به گونه ای خاص می خواندند و رنگی عرفانی به آن می دادند که به سوز معروف شد. هوره را در جنگ نیز جنگجویان کرد می خواندند. از دیگر ردیف ها و نغمه های کردی باید از «بیات کرد» « حاجی حسنی» «بسته نگار» «قطار» و «قرایی» که در دستگاه شور اجرا می شود نام برد. دو گونه دیگر از نواهای کردی « گورانی» « سیاه چمانه» است که در منطقه جوانرود و اورامان رواج بیشتری دارد. گورانی از الحان بهاری و ابیات آن دو بیتی های محلی است. و به هنگام دمیدن سبزه و گل در دشت و کوهستان و در مراسم عروسی و شادمانی با همراهی شمشال و یا بدون ساز خوانده می شود. سیاه چمانه از الحان پاییزی است و زمان خواندن آن به وقت برگ ریزان و بسیار غم انگیز است.

ساز های محلی:

دوزله: سازی است بادی که از استخوان دال( شاهین) یا گاهی با نی ساخته می شود. دوزله از نوع ساز هایی است که جنبه بزمی دارد و در مراسم عروسی به کار می رود.

دایره: به شکل حلقه دایره مانندی است و دور تا دور آن را زنگوله هایی منظم می آویزند. زدن دایره در مراسم شادی رایج است.

سرنا: سرنا سازی است که جنبه بزمی دارد و در مراسم عروسی و عزا به کار می رود.

شمشال: نوعی ساز بادی – شبیه نی – از فلز و یا چوب است و مانند نی نواخته می شود این ساز در واقع همان نی چوپان است که سه جنبه حماسی، عرفانی و طبی دارد.

تنبور: سازی مقدس است و بیشتر در منطقه گوران و صحنه در میان پیروان اهل حق رواج دارد. این ساز از نوع ساز های زهی با دسته ای بلند شبیه سه تار است، با این تفاوت که دسته تنبور طبیعی تر از دسته سه تار است. از دیگر ساز های محلی می توان تنبک و دهل را نام برد.

محصولات:

میوه های دانه دار: سیب، گلابی، به

میوه های هسته دار: آلبالو، گیلاس، گوجه، آلو، هلو، زرد آلو، قیسی و شلیل…

میوه های دانه ریز: انگور، توت درختی، توت فرنگی..

میوه های خشک: پسته، بادام، گردو، فندق، سنجد..

میوه های سردسیری: زالزالک

میوه های نیمه گرمسیری: خرما، انجیر، نارنگی، پرتقال، لیمو ترش، لیمو شیرین، گریپ فروت، نارنج، انار، زیتون..

گیاهان دارویی: زیره سبز، رازیانه، گشنیز، زعفران، گلستان، غیر مثمر…

صنایع دستی: پارچه ی دست باف، قلمزنی روی مس، ریزه کاری چوب، نمد مالی، مصنوعات چرمی، ساخت زینت آلات محلی، گیوه دوزی، گلیم بافی، چیغ بافی، فلز کاری، رو دوزی، قالی بافی، گلیم گل برجسته، ساخت ساز های سنتی، عروسک سازی، جاجیم بافی، چاقو سازی، معرق چوب، سفالگری، طراحی سنتی، سبد بافی، منبت، تراش شیشه، رنگرزی، کاشی هفت رنگ، گلیم سنتی، طراحی فرش، خراطی، قلاب بافی..

موزه ها: موزه ی تاریخ طبیعی – موضوع: علمی – نمونه گروه های جانوری – دانشگاه رازی کرمانشاه موزه ی تاریخ طبیعی – کرمانشاه – موضوع: علمی – نمونه گونه های جانوری – سازمان حفاظت محیط زیست موزه ی شهدای کرمانشاه – موضوع: آثار و وسایل شهدا – بنیاد شهید انقلاب اسلامی – تأسیس ۱۳۷۷ موزه ی دفاع مقدس کرمانشاه – موضوع: تاریخی – هنری – بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس – فرماندهی کل قوا – ستاد کل نیرو های مسلح – تأسیس ۱۳۷۴ طاق بستان – کرمانشاه – موضوع: باستان شناسی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس ساسانی تکیه ی معاون الملک – کرمانشاه – موضوع: معماری – مردم شناسی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس ۱۳۶۹ – بنا قاجاریه بیستون – کرمانشاه – موضوع: معماری – باستان شناسی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس از هخامنشی تا صفوی معبد آناهیتا – کرمانشاه – موضوع: معماری – مردم شناسی – سازمان میراث فرهنگی کشور – تأسیس ۱۳۷۴ – بنا اشکانی و ساسانی …

آثار ثبت شده: محل بغستان قدیم – هخامنشی – هرسین مجموعه تخت شیرین – ساسانی – هرسین معبد آناهیتای کنگاور – اشکانی – کنگاور دو بنای ساسانی – ساسانی – قصر شیرین محل خلمان قدیم آشوری ها – ذهاب عمارت متصل به غار ها – ساسانی – کرمانشاه محل گامبادنه قدیم – ساسانی – کرمانشاه کتیبه داریوش – هخامنشی – هرسین لوح بزرگ سنگی – هزاره ۳ ق م – ذهاب لوح بزرگ سنگی – اشکانی – ذهاب مقبره سنگی دکان داوود – ماد – ذهاب طاق بستان – ساسانی – کرمانشاه طاق گرا – ساسانی – قصر شیرین دخمه سنگی طاق فرهاد – ماد – ذهاب نقش بر جسته سنگی – نقش شیخ خان – هزاره ۲ و ۳ – ذهاب خرابه های دوره ساسانی – هرسین – ساسانی – هرسین تپه امامزاده – گودین تپه – از هزاره ۷ تا ۱ ق م – کنگاور قلعه یزدگرد – ساسانی – دالاهو محل گچ گنبد – ساسانی – دالاهو پل بیستون – صفویه – بیستون بقعه مالک – اواخر تیموری – سنقر غار تپانی – پارینه سنگی – ذهاب قلعه منیژه – قلعه گبری – ساسانی – ذهاب تپه سراب ذهاب – قادری – پیش از تاریخی – تاریخی – ذهاب تپه سراب کوانه – پیش از تاریخ – ذهاب تپه رسول آقا – پیش از تاریخ – ذهاب تپه گردنو – پیش از تاریخ – ساسانی – ذهاب قلعه سومار – پیش از تاریخ تا اسلامی – قصر شیرین تپه چغاگاوانه – پیش از تاریخ – اسلام آباد تپه فیروز آباد – ساسانی – اسلام آباد کاروانسرای شاه عباسی – صفویه – اسلام آباد تپه طلسم – پیش از تاریخ – تاریخی – دالاهو قلعه شیان – ژیان – پیش از تاریخ تا اسلامی – اسلام آباد تپه کلک – – پیش از تاریخ – ذهاب تپه شتر مل – ساسانی – ذهاب قلعه گوری – قلعه گبری – ساسانی – ذهاب تپه حومه ای – پیش از تاریخ – تاریخی – اسلام آباد تپه جنگاه – پیش از تاریخ – اسلام آباد تپه پاچیا – پیش از تاریخ – تاریخی – کرمانشاه تپه روسی – پیش از تاریخ – کرمانشاه قلعه خیبر – پیش از تاریخ – تاریخی – کرمانشاه تپه میمز – پیش از تاریخ – تاریخی – کرمانشاه رباط شاه عباسی – صفویه – کرمانشاه پل قدیمی – ماهیدشت – صفویه – کرمانشاه تپه جامه شوران سلفی – تاریخی – کرمانشاه تپه جامه شوران علیا – تاریخی – کرمانشاه تپه سیاه علیا – تاریخی – کرمانشاه تپه چقار بهار – تاریخی – کرمانشاه تپه چغارکنیوج – تاریخی – کرمانشاه تپه چغاانگلیسه – چغانرگس – تاریخی – کرمانشاه تپه رضا – تاریخی – کرمانشاه قباق تپه – پیش از تاریخ – تاریخی – کرمانشاه تپه قلاع – هزاره ۲ ق م – گیلان غرب مجموعه بناهای تکیه معاون الملک – قاجاریه – کرمانشاه دژ بسطام – اورارتوئی – کرمانشاه کاروانسرای شاه عباسی بیستون – صفویه – بیستون بقعه بابایادگار – قرن ۸ ه ق – دالاهو تپه پاقلا – پاقلعه – ساسانی – هرسین بقعه حضرت اویس القرن – قرون اولیه اسلامی – جوانرود پل کهنه قره سو – صفویه – کرمانشاه سنگ رستم – ماد – کرمانشاه تکیه بیگلربیگی – زندیه – کرمانشاه امامزاده احمد – صفویه – سنقر تپه سراب قره دانه – نوسنگی اشکانی – کرمانشاه بازار قدیمی – قاجاریه – کرمانشاه خانه آقای گل عنبر – قاجاریه – کرمانشاه خانه آقای رنده کش – صفویه – کرمانشاه معدن شل مران – چل مردان – تاریخی – کنگاور خانه آقای خدیوی – اوایل پهلوی – کرمانشاه مسجد معتمد – قاجاریه – کرمانشاه حسینیه هیأت محبان حسین – قاجاریه – کرمانشاه دبیرستان کزازی – شئونات ملی – کرمانشاه خانه یزدی – قاجاریه – تبریز خانه آصف – معاصر – کرمانشاه تپه های سه گانه موسی روانسر – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه بید سرخ ۲ – پیش از تاریخ – صحنه مقبره ملاعباسعلی – قاجاریه – کرمانشاه قلعه سرفیروزآباد – اواخر ساسانی – اسلام آباد تاریکه بازار – قاجاریه – کرمانشاه تپه چیاجانی – نوسنگی بدون سفال – کرمانشاه حمام قدیمی توکل – صفویه – کنگاور تپه سراب – نوسنگی – کرمانشاه خانه صمدی – قاجاریه – کرمانشاه حمام سرتیپ – قاجاریه – کرمانشاه خانه سیدین – اواخر قاجار – کرمانشاه خانه آقای جلیلیان – کرمانشاه تپه قزانچی – کرمانشاه بنای امامزاده حسن زور دار – ساسانی – گیلان غرب ساختمان قدیمی استانداری – اوایل پهلوی – کرمانشاه غار مرکولیان – پیش از تاریخ – جوانمرد تپه چغاکبود – پیش از تاریخ – تاریخی – کرمانشاه تپه چغاگلان – تاریخی – اسلامی – کرمانشاه تپه گنج دره – نوسنگی – هرسین مجسمه هرکول – سلوکی – بیستون بنای ساسانی – ساسانی – بیستون نقش برجسته مهرداد – تاریخی – اسلامی – بیستون غارهای مرآفتاب – پارینه سنگی میانی – بیستون نمایشگاه مادی – تاریخی – بیستون سنگ بلاش – اشکانی – بیستون غار مرخرل – پارینه سنگی میانی – بیستون سنگ های تراش خورده – ساسانی – بیستون فرهاد تراش – فرهاد تاش – ساسانی – بیستون تپه نادری – بیستون غار شکارچیان – پارینه سنگی – بیستون بقایای پل ساسانی – ساسانی – بیستون سراب بیستون – بیستون خانه شهید اشرفی اصفهانی – معاصر – کرمانشاه کاروانسرای عباسی – صفویه – پهلوی – قصر شیرین شبستان مسجد جامع – زندیه – کرمانشاه سرای حاجعلی محمد همدانی – قاجاریه – کرمانشاه غار دواشکفت – پارینه سنگی میانی – کرمانشاه تپه شیرخان ۱ – پیش از تاریخ – صحنه تپه رحیم آباد – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه چغاماران – تاریخی – کرمانشاه تپه ایلخانی آباد ۱ – پیش از تاریخ – صحنه تپه ایلخانی آباد ۲ – پیش از تاریخ – صحنه تپه قیسوند ۱ – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه قیسوند ۲ – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه دایی چی – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه آهنگران – پیش از تاریخ – صحنه تپه سراب نیلوفر ۱ – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه پاقلعه – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه سراب نیلوفر ۲ – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه بدریان – پیش از تاریخ – صحنه تپه کنگر شاه علیا – پیش از تاریخ – صحنه تپه سیاه بیدعلیا – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه مال امیری سلفی – اشکانی – ایلخانی – کرمانشاه تپه باقر آباد – پیش از تاریخ – صحنه تپه شیرخان ۲ – تاریخی – اسلامی – کرمانشاه تپه پاتپه – اشکانی – اسلامی – صحنه تپه گاکیه – کالکولتیک – اشکانی – اسلامی – کرمانشاه تپه قلعه شاه خانی – پیش از تاریخ – کرمانشاه تپه سنقر آباد – اشکانی – قاجاریه – کرمانشاه تپه دهلق – تاریخی – اسلامی – صحنه محوطه بیستون – تاریخی – هرسین پل کوچه – صفویه – کنگاور تپه سرگول بزرگ – اشکانی – ساسانی – کنگاور تپه قمپاره – آهن اشکانی – اسلامی – کنگاور تپه زق جار – پیش از تاریخ – کنگاور تپه مرجان – برنز میانی – کنگاور تپه جاذرت – پیش از تاریخ – کنگاور تپه آسیاب خرابه – پیش از تاریخ – کنگاور تپه حمام خرابه – تاریخ – اسلامی – کنگاور تپه سه راهی گودین – اشکانی – اسلامی تپه خزینه – ساسانی – سلجوقیان – کنگاور تپه گبری – تاریخی – سلجوقیان – کنگاور تپه چشمه مقصود – ساسانی – کنگاور تپه دوینه – پیش از تاریخ – تاریخی – کنگاور تپه جاور سینه – پیش از تاریخ تا اسلامی – اسلامی تپه اسپی – پیش از تاریخ – تاریخی – کنگاور تپه باغ بهرامی – پیش از تاریخ – تاریخی – کنگاور تپه باغ بهرامی – پیش از تاریخ – تاریخی – کنگاور تپه قلعه خرابه غارلق – پیش از تاریخ تا اسلامی – کنگاور تپه حاجی آباد – پیش از تاریخ – اسلامی – کنگاور تپه دوآب – مس و سنگ جدید تا مفرغ – کنگاور تپه کارخانه – اشکانی – کنگاور تپه اسماعیل – اشکانی – ساسانی – کنگاور تپه چغاپیره – تاریخی – کنگاور تپه چلیشه – کالکولتیک – آهن – کنگاور تپه چشمه یارقزوینه – پیش از تاریخ – تاریخی – کنگاور تپه روباه – برنز میانی – کنگاور تپه آقا ولی – کالکولتیک جدید – کنگاور تپه سر چشمه – اشکانی – سلجوقیان – کنگاور تپه سراب ماران ۲ – پیش از تاریخ تا اسلامی – کنگاور تپه زیر جوب – کالکولتیک جدید – اشکانی – کنگاور تپه دوآب – نوسنگی – اشکانی – کنگاور تپه شورجه – پیش از تاریخ تا اسلامی – کنگاور تپه قلاجوقه – ساسانی – اسلامی – کنگاور تپه گبری – پیش از تاریخ – تاریخی – کنگاور تپه گبری – پیش از تاریخ تا اسلامی – کنگاور تپه سهم الدین خرابه – پیش از تاریخ – اشکانی – کنگاور تپه عیسی – تاریخی – اسلامی – کنگاور تپه فیروزآباد – پیش از تاریخ تا اسلامی – کنگاور تپه سرسراب ۲ گرده کانه – پیش از تاریخ – سلجوقیان تپه هوله – اشکانی – کنگاور

تقسیمات کشوری: مرکز این شهرستان شهر اسلام آباد غرب، دارای چهار بخش مرکز ۱- بخش مرکزی دارای ۴ دهستان ۱- حومه شمالی ۲- حومه جنوبی ۳- حسین آباد ۴ – شیان / ۲- بخش حمیل دارای سه دهستان

فرآورده ها: گندم، جو، بنشن، یونجه، شبدر، قالی، دام و فرآورده های آن.

پوشش گیاهی: گل گاوزبان، گل ختمی، آویشن، گل کبود، بارهنگ، گون و گیاهان مرتعی…

جانوران: گرگ، روباه، خرگوش و کبک

آب و هوا: نسبتاً سرد و نیمه مرطوب

رستنی ها: درختان بلوط، ارژن، بنه، گلابی جنگلی، آلبالوی وحشی، کی کم، انجیر کوهی، زالزالک، گیاهان دارویی و صنعتی، پوشش گیاهی خوب برای چرای دام

سوغات: نان برنجی، نان کاک، نان شکری، سقز، زیورآلات

غذاهای محلی: خورش خلال بادام، دوینه، خمار آشی، پرشت، زورده، پلو سیب، زو و کره، شلمین..

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons