نوشته ها

فصل پاییز و کویر

ارسال شده توسط :

فصل پاییز و کویر

(( فصل پاییز و کویر ))

بخش اعظمی از سرزمین بزرگ ایران را کویر تشکیل داده است. تا چند سال پیش خیلی ها معتقد بودند کویرها هیچ خاصیتی ندارند وباید برای بیابان زدایی هزینه های کلان کرد تا این مناطق قابل استفاده شوند اما کمی بعد با توسعه صنعت گردشگری تعریف ها از کویر تغییر کردند.کویرنوردی شد یکی از شاخه های پرطرفدار طبیعت گردی و از آن به بعد بود که تورهای ویژه کویر نیمه دوم سال که هوا سرد می شد برگزار می شد. بهترین فصل برای کویرنوردی هم پاییز است. زمانی که هوا نه گرمی و حرارت اگر چه طبیعت سبز. کوهای بلند  وسواحل نیلگون زیباست اما در کویر مناظر زیبا  وشگفت انگیز وجود دارد که در هچ جای دیگر  نمی توان دید بیابانهای پوشیده از نمک .تپه های طالای شن های روان . آسمانی پر از ستاره که کمتر متوان  همانندش را جای دیگر تماشا کرد . همه اینها  گوشهای از چشم اندازهای بی نظیر کویر است. دکتر «آلفونس گابریل» که یک جغرافیدان و پزشک اتریشی است و کتابی به نام «عبور از صحرای ایران» تألیف کرده، در باره کویر تعبیر جالبی دارد. او می گوید: «هر کس یک بار کویر را ببیند، افسون آن تا پایان عمر رهایش نمی کند! » افسونی که دکتر «گابریل» به آن اشاره می کند، بیش از همه و در نگاه نخست، حاصل همداستانی و اتفاق سه نیروی قاهر طبیعت، یعنی «باد، آب و آفتاب» است، که سعی دارند با شدت هرچه تمام تر خاک و سرزمین کویر را بفرسایند؛ غافل از اینکه کویر زیبا همچنان مقاومت می ورزد و دست از دلبریها و افسونگریهای خود بر نمی دارد و همچنان زیباتر و تماشایی تر می شود.هر بار باد با خشم و هیاهو خواب شنهای نرم را آشفته و آنها را جا به جا می کند و زمین کویر را می فرساید و صیقل می دهد، آنچه در پایان بر جای می ماند، تپه های نرم و خیال انگیز شنی، هرم های ماسه ای با شکوه و اشکالی شبیه خرابه های خیالی شهرهای باستانی هستند. سیلابهای خروشان فصلی هم، شیارهای عمیقی بر سطح کویر ایجاد می کنند، اما این شیارهای موازی و دیدنی نیز، در حکم خال و خط و ابروی عروس کویر عمل می کنند و از جاذبه های کویر به شمار می روند.

جلوه معماری ایران

کویر همه اش شنزار و بیابان نیست. شهرها و روستاهایی که در حاشیه کویر برپا شده اند، آثار معماری و باستانی بسیار باشکوه و دیدنی دارند که از ذوق، استعداد و نبوغ هنرمندان و معماران ایرانی حکایت می کنند .

یکی از ویژگیهای بارز و برجسته معماری کویر تلفیق مختصات ملی و مذهبی مردم کویرنشین است، که توأمان در این آثار و بناها به کار رفته است. از دیگر ویژگی های شگفت انگیز این بناها آن است که با توجه به شرایط اقلیمی کویر ساخته شده و مراد و منظور کاربران خود را به خوبی تأمین کرده اند.به طور مثال خانه های مسکونی مردم این قبیل مناطق، در شرایط متغیر آب و هوایی فصول مختلف سال، همواره نهایت آسایش و رفاه ساکنان خود را فراهم آورده اند. خانه ها، بادگیرها، آب انبارها، یخچال ها، کبوترخانه ها، مساجد، میل ها، مناره ها، بازارها، آسیابها و قناتها، همگی جلوه هایی از معماری و تمدن مناطق کویرنشین ایران هستند، که همواره گردشگران خارجی و داخلی را به تمجید و تحسین واداشته اند.

کویر درمانی

چند سالی است غربی های به جان آمده از زندگی در سایه حکومتهای سرمایه سالار و مادیگرا، به شرق و آیین های پر جاذبه معنوی آن گرایش پیدا کرده اند و بر همین اساس برای مسافرت به شرق میل و اشتیاق زیادی از خود نشان می دهند. از جمله مکانهایی که بشدت در کانون توجه غربی ها قرار دارد، مناطق کویری و بیابانی است.آنها برای رسیدن به این مناطق و غرق شدن در سکوت پرجاذبه کویر و نیز پیاده روی با پای برهنه روی شنزارهای نرم و داغ بیابان مثل ریگ پول خرج می کنند و به دنبال تسکین آلام و دردهای روحی و روانی ناشی از نوع زندگی پرتنش و استرس آور خود هستند.به همین دلیل باید موقعیت را مغتنم شمرد و با فراهم آوردن مقدمات لازم و امکانات مناسب و تبلیغات صحیح و اساسی، پای این دسته از گردشگران خارجی را به کویرهای زیبا و دیدنی ایران باز کرد .

پروفسور کردوانی نیز در ارتباط با قابلیتهای درمانی کویر می گوید: «سوراخ نبودن لایه اُزن در فضای بالای کویر لوت، از مهمترین قابلیتهای این دشت بزرگ ایران است و اشعه آفتاب در کویر لوت نه تنها خطرناک نیست، بلکه خاصیت درمانی نیز دارد. بنابراین، ماسه درمانی و آفتاب درمانی از قابلیتهای مهم کویر لوت است .

شب پرستاره کویر

در حالی که استفاده از آسمان پرستاره شب در کویرهای ایران منحصر به بعضی رخدادها و وقوع پدیده های ستاره شناسی خاص و مقطعی شده است و منجمان و ستاره شناسان آماتور ناچارند با استفاده از پشت بام بعضی پناهگاهها در حاشیه کویر، مثل کاروانسراها و خانه های گلی روستاییان- که به خاطر وجود نور چراغهایشان فاقد تاریکی مطلق هستند و همین امر کار این افراد را با مشکل مواجه می کند – به رصد ستارگان و اجرام آسمانی بپردازند و در عین حال نگران گزش جانورانی مثل مار و عقرب باشند، می توان امکاناتی را در عمق کویر مهیا ساخت، تا نه تنها رصد ستارگان در تاریکی مطلق و در آسمانی شفاف تر صورت بگیرد، بلکه فعالیتهای علاقه مندان این رشته را به امری همیشگی تبدیل کرد و فراتر از آن، با احداث رصدخانه هایی مدرن و مجهز، گردشگران بسیاری را که در زمینه علم نجوم فعالیت دارند، به کویرهای ایران کشاند و این بخش از گردشگری را نیز فعال ساخت .

سکوت اسرار آمیز

سکوت اسرارآمیز کویر، شبهای پر ستاره و الهام بخش، بامدادان شورانگیز و رؤیایی، غروب تماشایی آفتاب و بالاخره بهار پر نقش و نگار کویر، همگی جلوه های دیگری از جذابیتها و دلربایی های کویر هستند. بدین ترتیب کویر هر بار نقشی نو می زند و افسون تازه ای پیش می کشد، تا قصد و خیالی را که باد و آب و آفتاب برای هلاکش در سر دارند، نقش بر آب کند و به تأخیر بیندازد.کویر آن قدر ماند و دیر پایید، تا رَخت به روزگار ما کشید و به یکباره دوستداران و طرفدارانی مشتاق و سینه چاک پیدا کرد و ارج و منزلتی درخور نصیبش شد.دکتر پرویز کردوانی، که نام او همه جا با مقوله کویر و بیابان و کویرشناسی همراه است و سعی و جهدی سزاوار و شایسته در این راه از خود نشان داده است، در جایی می گوید: «کویرها برخلاف گذشته که اگر در هر منطقه وجود داشتند، نشان از شوم و بدبخت بودن آن منطقه داشتند، امروزه نشانه خوش شانسی و مایه ثروت، توسعه و ترقی هر کشور و منطقه به شمار می روند». در شرایطی که بیکاری به یکی از معضلات مهم و تنش زای جوامع مختلف و حتی کشورهای پیشرفته تبدیل شده، گردشگری می تواند به صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغالزا و درآمد آفرین باشد و تا حدود زیادی به حل مشکل بیکاری کمک کند. از میان انواع و اقسام گردشگری، بحث گردشگری کویر و کویرگردی نیز مختصات و ویژگی های خاص خود را دارد

(( مرتضی عربی معاون گردشگری، تامین منابع و سرمایه گذاری اداره کل میراث فرهنگی خراسان جنوبی ))

 

۰


نوشتن یک نظر

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Youtube
Hide Buttons